مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران از عزم جدی دستگاه‌های اجرایی برای احیای تالاب بندعلیخان و انتقال آب به این زیستگاه مهم در جنوب استان خبر داد. به گفته وی، عملیات بازگشایی و آزادسازی مسیرهای انتقال آب به صورت شبانه‌روزی در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود تا پایان پاییز، آب به مسیر اصلی هدایت و وارد محدوده تالاب شود.

بازگشایی مسیرهای انتقال آب در دستور کار

حسن عباس‌نژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران در جلسه بررسی مصوبات سفر محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران به شهرستان ورامین، با تشریح آخرین اقدامات برای تأمین حقابه تالاب بندعلیخان گفت: برای رفع موانع موجود و تسهیل ورود آب به تالاب، عملیات بازگشایی مسیرهای انتقال آب به طور جدی در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد بخشی از مسیر انتقال آب که در محدوده سرزمینی شهرستان ری واقع شده، نیازمند آزادسازی کامل است تا جریان آب بتواند بدون انحراف و به صورت پیوسته در مسیر تعیین‌شده حرکت کرده و به پهنه تالاب برسد. به گفته او، بدون تکمیل این مرحله، امکان آبرسانی پایدار به تالاب فراهم نخواهد شد.

عباس‌نژاد تأکید کرد که اقدامات اجرایی مرتبط با بازگشایی انهار سنتی از نقاطی که پیش‌تر شناسایی شده، آغاز شده و این انهار نقش کلیدی در هدایت آب به سمت بندعلیخان دارند. با تکمیل این عملیات، گره اصلی انتقال آب برطرف خواهد شد.

همکاری بین‌بخشی و استقرار تجهیزات شبانه‌روزی

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به هماهنگی شکل‌گرفته میان دستگاه‌های مسئول اظهار کرد: در حال حاضر همکاری نزدیکی میان شرکت آب منطقه‌ای تهران، اداره کل حفاظت محیط زیست، فرمانداری ورامین و سایر مجموعه‌های شهرستانی و استانی برقرار است و فرماندار ویژه ورامین نیز به صورت مستمر روند اجرای مصوبات را پیگیری می‌کند.

به گفته وی، برای سرعت‌بخشی به عملیات، یک دستگاه بیل مکانیکی به صورت شبانه‌روزی در منطقه مستقر شده و با همراهی نیروهای محلی و شهرستانی، عملیات لایروبی، بازگشایی آبراه‌ها و احیای انهار قدیمی برای فراهم کردن مسیر انتقال آب در حال انجام است.

عباس‌نژاد خاطرنشان کرد: هدف اصلی مجموعه اقدامات، بازگرداندن مسیرهای طبیعی و سنتی انتقال آب به حالت عملیاتی است تا آب رهاسازی‌شده بتواند بدون هدررفت و انحراف، مسیر خود تا تالاب را طی کند. دستگاه‌های مسئول نیز مکلف شده‌اند با هماهنگی بیشتر و سرعت بالاتر، اجرای مصوبات سفر استاندار را دنبال کنند.

اعتراضات محلی و تخریب‌های شبانه؛ چالش پیش روی طرح

این مقام مسئول درباره دلایل تأخیر در اجرای طرح توضیح داد: بخشی از وقفه ایجادشده به اعتراض‌هایی در مسیر اجرای عملیات مربوط می‌شود که موضوع در حال پیگیری و رایزنی با ذی‌نفعان محلی است. تلاش می‌شود با گفت‌وگو و هماهنگی، این موانع برطرف شود و مقدمات کار تا پایان پاییز به نتیجه نهایی برسد.

وی همچنین از بروز برخی تخریب‌ها در ساعات شب خبر داد و گفت: متأسفانه در مواردی، بخش‌هایی از اقدامات انجام‌شده در طول روز، شب‌هنگام تخریب می‌شود که این روند می‌تواند اجرای طرح و انتقال به‌موقع آب به تالاب را با اختلال مواجه کند.

عباس‌نژاد تأکید کرد: برای جلوگیری از تکرار این اتفاقات، هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های اجرایی، انتظامی و مجموعه‌های شهرستانی ضروری است تا اقدامات توافق‌شده بر اساس مصوبات، حفظ شود و عملیات بازگشایی بدون وقفه ادامه یابد. وی افزود: تداوم همکاری و حفاظت از مسیرهای بازگشایی‌شده، شرط اصلی رسیدن آب به تالاب در زمان‌بندی تعیین‌شده است.

اهمیت احیای تالاب بندعلیخان برای جنوب تهران

تالاب بندعلیخان با وسعتی حدود ۲۵ هزار هکتار در جنوب شهرستان ورامین و در مرز استان‌های تهران و قم قرار دارد و به عنوان یکی از مهم‌ترین تالاب‌های فصلی مرکز کشور شناخته می‌شود. این تالاب که عمدتاً از طریق رودخانه شور، سیلاب‌های فصلی و پساب‌های تصفیه‌شده تغذیه می‌شود، نقش مهمی در تلطیف هوا، کنترل گردوغبار، حفظ تنوع زیستی و میزبانی از پرندگان مهاجر در جنوب دشت تهران دارد.

در سال‌های اخیر به دلیل کاهش بارندگی، برداشت‌های بی‌رویه از منابع آبی بالادست، انسداد آبراه‌ها و تغییر کاربری اراضی، حقابه تالاب به شدت کاهش یافته و بخش‌های وسیعی از آن خشک شده است. خشکی تالاب علاوه بر تهدید زیستگاه گونه‌های گیاهی و جانوری، به کانون تولید گردوغبار برای کلان‌شهر تهران و شهرستان‌های اطراف تبدیل شده است.

کارشناسان محیط زیست معتقدند احیای مسیرهای انتقال آب و تثبیت جریان پایدار به تالاب، نه تنها به حفظ اکوسیستم منطقه کمک می‌کند، بلکه در کاهش آلودگی هوا و مقابله با پدیده ریزگردها در جنوب پایتخت نیز اثر مستقیم دارد. از این رو، اجرای مصوبات مربوط به آزادسازی مسیل‌ها و انهار سنتی، از اولویت‌های زیست‌محیطی استان تهران به شمار می‌رود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران در پایان ابراز امیدواری کرد با تکمیل عملیات آزادسازی در محدوده ری، تثبیت مسیر و جلوگیری از تخریب‌های مجدد، انتقال آب به تالاب بندعلیخان در بازه زمانی پیش‌بینی‌شده محقق شود و این تالاب بار دیگر در مسیر احیای اکولوژیک قرار گیرد.