بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ ایران با حضور گسترده تیم‌های دانش‌آموزی و دانشجویی آغاز شد؛ رویدادی که به گفته مسئولان، فراتر از یک رقابت فناورانه، به میدانی برای شناسایی استعدادها، تبدیل دانش به مهارت و پیوند آموزش با نیازهای واقعی کشور تبدیل شده است.

حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در حاشیه برگزاری این دوره از مسابقات با اشاره به اهمیت رباتیک و هوش مصنوعی در آینده کشور گفت: رباتیک فرصتی ارزشمند است تا نسل جوان با روش‌های خلاقانه و هوشمندانه، برای مسائل واقعی کشور راه‌حل پیدا کند و در مسیر ساخت آینده‌ای فناورانه تجربه کسب کند.

حضور ۴۰۰ تیم در ۳۰ لیگ رقابتی

به گفته افشین، در بیستمین دوره ربوکاپ ایران حدود ۴۰۰ تیم شرکت کرده‌اند که ترکیب آن‌ها نشان‌دهنده استقبال چشمگیر نسل نوجوان و جوان از فناوری‌های نوین است. از مجموع تیم‌های حاضر، ۳۵۰ تیم در بخش دانش‌آموزی و ۵۰ تیم در بخش بزرگسالان و دانشجویی حضور دارند. در مجموع نزدیک به ۲ هزار نفر در قالب ۳۰ لیگ مختلف با یکدیگر رقابت می‌کنند.

این گستردگی، ربوکاپ ایران را به یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فناورانه کشور در حوزه رباتیک تبدیل کرده است؛ جایی که شرکت‌کنندگان در لیگ‌هایی متنوع از ربات‌های فوتبالیست و امدادگر گرفته تا ربات‌های صنعتی، خانگی و پرنده، توان فنی و خلاقیت خود را به نمایش می‌گذارند.

از آموزش تا خلق ارزش؛ مفهوم نسل چهارم آموزش

معاون علمی رئیس‌جمهور در تشریح رویکرد آموزشی نهفته در این رقابت‌ها، به مفهوم «آموزش نسل چهارم» اشاره کرد و گفت: در این الگوی آموزشی، دانش‌آموز یا دانشجو تنها به یادگیری تئوری بسنده نمی‌کند، بلکه باید بتواند آموخته‌های خود را به مهارت تبدیل کند، با آن مهارت مسئله‌ای واقعی را حل کند و در نهایت از راه‌حل خود ارزش‌آفرینی داشته باشد.

وی افزود: آنچه امروز در رویدادهای رباتیک و از جمله ربوکاپ دیده می‌شود، دقیقا همین فرآیند است؛ تبدیل دانسته‌های کلاسی به راهکارهای عملی. نمونه‌هایی مانند طراحی سامانه‌های خودکار، ربات‌های هوشمند خدماتی یا الگوریتم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها، نشان می‌دهد که چگونه آموزش می‌تواند به ابزاری برای حل مسئله تبدیل شود.

افشین تأکید کرد که چنین رقابت‌هایی می‌تواند خلأ میان آموزش نظری و مهارت عملی را پر کند و به تربیت نسلی خلاق، مسئله‌محور و کارآفرین کمک کند؛ نسلی که به جای حفظ اطلاعات، به دنبال به‌کارگیری آن برای بهبود زندگی و اقتصاد کشور است.

حمایت پایدار از استعدادها پس از مسابقه

یکی از نکات مهم مطرح‌شده در این دوره، حضور پررنگ‌تر معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ربوکاپ ایران با هدف شناسایی و پشتیبانی هدفمند از استعدادهای برتر است.

افشین با اشاره به این رویکرد جدید گفت: مسئله مهم این است که استعدادها و ایده‌های درخشان پس از پایان مسابقات به حال خود رها نشوند. بسیاری از تیم‌ها در طول رقابت به ایده‌های قابل توسعه دست می‌یابند، اما بدون حمایت، این ایده‌ها در حد یک نمونه آزمایشگاهی باقی می‌ماند.

به گفته وی، معاونت علمی تلاش می‌کند با طراحی سازوکاری پیوسته، مسیر رشد تیم‌های منتخب را از مرحله ایده تا اجرا، نمونه‌سازی، تجاری‌سازی و ورود به بازار هموار کند. این حمایت شامل اتصال تیم‌ها به شتاب‌دهنده‌ها، مراکز نوآوری، پارک‌های علم و فناوری و سرمایه‌گذاران خطرپذیر خواهد بود.

وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در رباتیک و هوش مصنوعی خاطرنشان کرد: این کشورها سرمایه‌گذاری اصلی خود را روی نیروی انسانی متمرکز کرده‌اند و حمایت از نخبگان را به یک رویداد مقطعی محدود نمی‌کنند، بلکه چرخه‌ای مستمر از آموزش، رقابت، شناسایی و حمایت مالی و فنی ایجاد کرده‌اند.

رباتیک و هوش مصنوعی از مدرسه تا صنعت

معاون علمی رئیس‌جمهور، رباتیک و هوش مصنوعی را از حوزه‌های راهبردی فناوری دانست و تأکید کرد که توسعه این دو حوزه باید از دوران دانش‌آموزی آغاز شود و به‌صورت پیوسته تا دانشگاه و سپس صنعت ادامه یابد.

او گفت: زمانی می‌توانیم بگوییم فناوری به معنای واقعی وارد کشور شده که آثار آن در زندگی روزمره مردم، افزایش رفاه، بهبود بهره‌وری اقتصادی و تحول در محیط کار به‌طور ملموس دیده شود. رباتیک و هوش مصنوعی دقیقا ظرفیت تحقق این تحول را دارند؛ از هوشمندسازی صنایع و کشاورزی گرفته تا خدمات شهری، سلامت و آموزش.

افشین افزود: استفاده هوشمندانه از این ظرفیت می‌تواند به حل برخی از مسائل مزمن کشور از جمله بهره‌وری پایین، هزینه‌های بالای نیروی انسانی و نیاز به دقت و سرعت بیشتر در فرآیندها کمک کند.

استمرار آموزش فناورانه در شرایط دشوار

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به شرایط دشواری که کشور در ماه‌ها و سال‌های اخیر پشت سر گذاشته، استمرار فعالیت‌های علمی و آموزشی را یک ضرورت دانست و گفت: برگزاری رقابت‌هایی مانند ربوکاپ، بخشی از آموزش تکمیلی به شمار می‌رود که می‌تواند انگیزه یادگیری، مهارت‌آموزی و فعالیت فناورانه را در نسل جوان زنده نگه دارد.

وی تحول آموزشی را یکی از اولویت‌های اصلی دولت چهاردهم عنوان کرد و اظهار داشت: در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی مدارس و دانشگاه‌ها، باید به شیوه‌های نوین آموزش و رویدادهای خلاقیت‌محور نیز توجه ویژه داشت. رویدادهایی که به دانش‌آموز اجازه می‌دهند خود دست به کار شود، بسازد، آزمون و خطا کند و نتیجه تلاش خود را به‌صورت عینی ببیند.

بیستمین دوره ربوکاپ ایران در حالی برگزار می‌شود که به باور ناظران، ترکیب حضور گسترده دانش‌آموزان، تنوع لیگ‌ها و توجه جدی‌تر نهادهای حمایتی به تجاری‌سازی ایده‌ها، این رویداد را از یک مسابقه صرف فراتر برده و به سکویی برای شناسایی، پرورش و شکوفایی سرمایه انسانی کشور در حوزه‌های آینده‌ساز فناوری تبدیل کرده است.