عربستان سعودی در واکنش به اختلال در مسیر سنتی صادرات نفت خود به دریای سرخ، راهکار جدیدی برای حفظ جریان پایدار نفت به بازار آسیا در پیش گرفته است. بر اساس گزارش منابع آگاه، شرکت دولتی نفت آرامکو پیشنهادهای تازه‌ای برای تحویل نفت خام به پالایشگاه‌های آسیایی از مبدایی خارج از تنگه هرمز ارائه کرده است.

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که حملات پهپادی به خط لوله اصلی انتقال نفت عربستان به سواحل دریای سرخ، عملیات بارگیری در پایانه ینبع را مختل کرد و ریاض را وادار به بازنگری فوری در لجستیک صادراتی خود کرد.

پیشنهاد تازه آرامکو از بندر صحار عمان

به گزارش رویترز به نقل از منابع تجاری آگاه، آرامکو در روزهای اخیر سه گرید اصلی نفت خود شامل نفت سبک عرب، نفت متوسط عرب و نفت سنگین عرب را برای بارگیری از بندر صحار در شمال عمان به خریداران نهایی در آسیا پیشنهاد داده است.

بندر صحار در خارج از تنگه هرمز قرار دارد و انتخاب آن به‌عنوان مبدا جدید، به عربستان اجازه می‌دهد محموله‌های خود را بدون عبور از این گذرگاه استراتژیک و پرریسک به بازار برساند. منابع می‌گویند آرامکو در حال انتقال حجم بیشتری از نفت خام از پایانه‌های خلیج فارس به این بندر برای ارسال مجدد به کشورهای واردکننده است.

گفته می‌شود در هفته‌های اخیر دست‌کم دو پیشنهاد جداگانه برای نفت متوسط و سنگین عرب از مبدا صحار به مشتریان آسیایی ارائه شده که نشان‌دهنده تداوم این رویکرد جدید است.

حمله پهپادی و توقف بارگیری در ینبع

عامل اصلی این تغییر مسیر، حمله پهپادی به خط لوله شرق به غرب عربستان است؛ خط لوله‌ای حیاتی که نفت را از میادین شرقی به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و به ریاض امکان صادرات بدون نیاز به تنگه هرمز را می‌دهد.

پس از این حمله، عملیات بارگیری در ینبع به حالت تعلیق درآمد و عربستان به مشتریان اروپایی خود اطلاع داد که برخی محموله‌های برنامه‌ریزی‌شده برای بارگیری در ماه سپتامبر لغو خواهد شد. این اختلال، آسیب‌پذیری مسیر دریای سرخ را در شرایط تنش‌های منطقه‌ای بار دیگر برجسته کرد.

افزایش چشمگیر بارگیری در خلیج فارس

داده‌های ردیابی کشتی‌ها تصویری روشن از تحرکات تازه عربستان ارائه می‌دهد. بر اساس رصد ماهواره‌ای موسسه مشاوره انرژی Energy Aspects، در هفته گذشته میزان بارگیری روزانه نفت خام عربستان در پایانه‌های راس تنوره و جعیمه در خلیج فارس تقریبا دو برابر شده و به حدود ۴ میلیون بشکه در روز معادل دو نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) رسیده است.

همچنین داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد تنها در روز چهارشنبه، چهار ابرنفتکش با ظرفیت مجموع ۸ میلیون بشکه در راس تنوره بارگیری شده‌اند. این نفتکش‌ها پس از بارگیری در خلیج فارس، محموله خود را از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی در آب‌های نزدیک عمان به نفتکش‌های دیگر منتقل می‌کنند تا از مبدا صحار به‌عنوان مبدا نهایی در اسناد حمل ثبت شود.

چرا صحار برای ریاض اهمیت دارد؟

بندر صحار به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در دریای عمان و خارج از تنگه هرمز، یک نقطه امن برای دور زدن ریسک‌های ژئوپلیتیکی این تنگه محسوب می‌شود. حدود یک‌پنجم نفت جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند و هرگونه تنش یا اختلال در آن می‌تواند قیمت‌ها و امنیت عرضه را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

با استفاده از سازوکار انتقال کشتی‌به‌کشتی، عربستان می‌تواند بدون نیاز به احداث خط لوله جدید، نفت تولیدی در شرق کشور را به‌صورت موقت از مسیر عمان صادر کند. این روش اگرچه هزینه لجستیکی بیشتری دارد، اما در کوتاه‌مدت اطمینان مشتریان بزرگ آسیایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند را حفظ می‌کند.

پیامدها برای بازار آسیا و اروپا

برای پالایشگاه‌های آسیایی که بزرگترین خریداران نفت عربستان هستند، تداوم عرضه بدون تاخیر اهمیت حیاتی دارد. پیشنهاد نفت از مبدا صحار تضمین می‌کند که حتی در صورت ادامه اختلال در ینبع، جریان نفت سبک و سنگین عرب به آسیا قطع نشود.

در مقابل، مشتریان اروپایی که به محموله‌های دریای سرخ وابسته بودند، در کوتاه‌مدت با لغو یا تاخیر برخی محموله‌های سپتامبر مواجه شده‌اند. این موضوع می‌تواند رقابت برای محموله‌های خلیج فارس را تشدید کند و بر اختلاف قیمت گریدهای مختلف نفت عربستان تاثیر بگذارد.

تحلیلگران معتقدند اقدام اخیر ریاض نشان می‌دهد عربستان در حال متنوع‌سازی مسیرهای صادراتی خود برای مقابله با تهدیدات پهپادی و ناامنی مسیرهای سنتی است؛ راهبردی که در صورت تداوم تنش‌ها، ممکن است به یک رویه semi-دائمی در تجارت نفت خاورمیانه تبدیل شود.