مستندی که قرار بود تنها روایتی سینمایی از جنگ غزه باشد، امروز به یکی از چالشبرانگیزترین پروندههای سیاسی و رسانهای برای رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. «نازا» ساخته یووال آبراهام و راحیل شور، با تکیه بر شهادتهای درونی ارتش و دستگاه اطلاعاتی اسرائیل، روایت رسمی تلآویو از جنگ را به چالش کشیده و موجی از واکنشهای تند، از تهدید به سلب تابعیت تا دستور بررسیهای امنیتی و دیپلماتیک را به دنبال داشته است.
«نازا» چیست و چه میگوید؟
به روایت سازندگان، «نازا» حاصل گفتوگو با ۲۴ نظامی و افسر اطلاعاتی اسرائیلی است که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در جنگ غزه حضور داشتهاند. محور اصلی فیلم، بررسی سازوکار شناسایی و انتخاب اهداف، نحوه ارزیابی تلفات غیرنظامیان و فرآیند تصمیمگیری در حملات است. فیلم مدعی است که این اعترافات، تصویری متفاوت از آنچه ارتش اسرائیل به عنوان «تلاش برای کاهش آسیب به غیرنظامیان» مطرح میکند، ارائه میدهد.
این مستند برای نخستین بار در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد؛ جایی که علاوه بر دریافت جایزه ویژه هیأت داوران، با حدود ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده تماشاگران روبهرو شد. همین استقبال کمسابقه، نقطه آغاز بازتابی بود که به سرعت از سالنهای سینما فراتر رفت و به رسانهها و محافل سیاسی کشیده شد.
از پرده سینما تا عرصه سیاست
موفقیت «نازا» در ونیز، توجه بینالمللی به محتوای آن را به شکل چشمگیری افزایش داد. با بالا گرفتن بحثها درباره کشتار غیرنظامیان فلسطینی، مقامهای اسرائیلی کوشیدند روایت جایگزینی از وقایع جنگ ارائه کنند؛ اما شدت و گستردگی واکنشها، خود به عاملی برای بیشتر دیده شدن فیلم تبدیل شد.
نخستوزیر رژیم صهیونیستی، بنیامین نتانیاهو، سازندگان اثر را به مشارکت در «تحریک جهانی یهودستیزانه» متهم کرد و از تشویق آنان در جشنواره ونیز به شدت انتقاد نمود. لحن او نشان میداد که تلآویو این مستند را نه یک اثر هنری، بلکه تهدیدی علیه مشروعیت روایت رسمی خود از جنگ میبیند.
تهدید به سلب تابعیت و پای شاباک به میان آمد
تندترین موضع را میکی زوهر، وزیر فرهنگ و آموزش رژیم صهیونیستی اتخاذ کرد. او ضمن حمله به یووال آبراهام و راحیل شور، موضوع سلب تابعیت اسرائیلی آنان را مطرح کرد و به طور رسمی از وزارت داخلی خواست امکان آغاز روند لغو تابعیت این دو فیلمساز را بررسی کند.
به گزارش شبکه ۱۱ تلویزیون اسرائیل، زوهر در نامهای به داوید زینی، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی (شاباک)، خواستار تحقیق جامع درباره منابع اطلاعاتی مورد استفاده در ساخت «نازا» شد. او از شاباک خواست مشخص کند چه افرادی این اطلاعات را در اختیار سازندگان قرار دادهاند، این مطالب چگونه به دست آنان رسیده و آیا در مراحل دستیابی، انتقال یا انتشار، اطلاعات امنیتی افشا یا به شکل غیرقانونی استفاده شده است یا خیر.
وزیر فرهنگ اسرائیل حتی فراتر رفته و خواستار بررسی نقش احتمالی عوامل خارجی در تأمین اطلاعات فیلم شد و به طور مشخص احتمال ارتباط برخی منابع با جنبش حماس را مطرح کرد؛ ادعایی که نشاندهنده تلاش برای امنیتیسازی پرونده این مستند است.
واکنش ارتش؛ تکذیب، تشکیل کارگروه و بسیج روایتسازی
واکنشها به «نازا» تنها به کابینه و دستگاه امنیتی محدود نماند. ارتش رژیم صهیونیستی نیز به صورت رسمی وارد میدان شد و محتوای فیلم را نادرست خواند. شبکه ۱۳ اسرائیل گزارش داد که رئیس ستاد ارتش دستور بررسی اقدامات حقوقی علیه فیلم و عوامل تولید آن را صادر کرده و همزمان خواستار تحقیق درباره احتمال نشت اسناد و اطلاعات طبقهبندیشدهای شده است که ممکن است در ساخت مستند به کار رفته باشد.
ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، در نشستی ویژه با حضور فرماندهان ارشد نظامی ادعا کرد «نازا» تصویری تحریفشده از عملکرد نظامیان اسرائیلی ارائه داده و تلاشهای انجامشده برای کاهش آسیب به غیرنظامیان را نادیده گرفته است. او فیلم را بخشی از یک تلاش سازمانیافته برای تضعیف مشروعیت ارتش و رژیم صهیونیستی توصیف کرد.
در پی این نشست، دستور تشکیل یک کارگروه تخصصی برای بررسی ادعاهای مطرحشده در فیلم و تدوین راهکارهای پاسخگویی صادر شد. همچنین واحد سخنگوی ارتش مأمور شد با فرماندهان و مقامهای ارشد حاضر در جنگ غزه، از جمله خلبانان و افسران اطلاعاتی، مجموعهای از مصاحبهها را برای ارائه روایت مورد نظر اسرائیل ترتیب دهد.
دستورالعمل دیپلماتیک به سفارتخانهها
با گسترش پوشش رسانهای، پای دستگاه دیپلماسی نیز به ماجرا باز شد. روزنامه هاآرتص گزارش داد وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی دستورالعملهایی را برای سفارتخانهها و نمایندگیهای خود در کشورهای مختلف ارسال کرده تا موضع واحدی در قبال فیلم و پیامدهای سیاسی و رسانهای آن اتخاذ کنند.
محور این دستورالعملها، رد ادعاهای مطرحشده در «نازا» و تأکید بر روایت رسمی تلآویو از جنگ غزه بوده است. بر اساس این گزارش، مقامهای اسرائیلی در این متون برای منحرف کردن افکار عمومی از اتهامات مربوط به کشتار غیرنظامیان، حماس را مسئول اصلی تلفات غیرنظامی معرفی کرده و مدعی شدهاند این گروه با استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی، زمینه افزایش تلفات را فراهم کرده است.
در داخل سرزمینهای اشغالی نیز شورای فیلم رژیم صهیونیستی از برگزاری جلسهای فوری درباره سازوکار ارزیابی فیلمهایی که به عنوان نماینده این رژیم در رویدادهای بینالمللی حضور مییابند خبر داد و صاوی سوکوت، رئیس کمیته آموزش، فرهنگ و ورزش کنست، خواستار برگزاری جلسه ویژهای درباره این مستند شد. همزمان گزارشهایی از برگزاری تجمع در مقابل خانه یکی از خانوادههای سازندگان فیلم منتشر شده است.
اثر معکوس؛ وقتی واکنش تند، توجه جهانی را بیشتر کرد
نکته قابل توجه در پرونده «نازا»، اثر معکوس واکنشهای رسمی اسرائیل بوده است. منابع دیپلماتیک به هاآرتص گفتهاند همین برخوردهای سیاسی و امنیتی، دامنه بازتاب فیلم را به مراتب گستردهتر از یک رویداد سینمایی کرده است.
این روزنامه به نقل از یک منبع در وزارت خارجه رژیم صهیونیستی نوشت، موضوع کشتار غیرنظامیان در هر حال میتوانست به تیتر رسانهها تبدیل شود، اما ورود ساختار دولتی به این پرونده باعث شد توجه و پوشش خبری به شکل بیسابقهای افزایش یابد.
یک دیپلمات اروپایی نیز در گفتوگو با هاآرتص تأکید کرد که خشم و واکنشهای تند مقامات اسرائیلی، سطح توجه به «نازا» را از دایره علاقهمندان سینما فراتر برده و جهانی کرده است. به گفته او، بخش قابل توجهی از پوشش رسانهای بینالمللی پس از واکنش سیاستمداران اسرائیلی شکل گرفته و در بسیاری از موارد، تمرکز رسانهها به جای خود فیلم، به نحوه برخورد مقامهای تلآویو با سازندگان آن معطوف شده است.
از ونیز تا افکار عمومی جهان
پس از جنجالهای داخلی در سرزمینهای اشغالی، بازتاب «نازا» در رسانههای بزرگ بینالمللی شدت گرفت. روزنامههای آلمانی علاوه بر انتشار گزارشهایی درباره محتوای فیلم، به صورت جداگانه به حملات و فشارها علیه سازندگان آن پرداختند. رسانههای انگلیسی نیز که در ابتدا عمدتاً در صفحات فرهنگی به فیلم پرداخته بودند، پس از تشدید واکنشهای رژیم صهیونیستی، موضوع را در سطح گستردهتری پوشش دادند.
به این ترتیب، «نازا» مسیری را از یک مستند جشنوارهای تا کانون یک بحران چندلایه طی کرده است؛ بحرانی که در آن سینما، سیاست، امنیت، دیپلماسی و واقعیت میدانی جنگ غزه به یکدیگر گره خوردهاند.
امروز «نازا» دیگر صرفاً یک اثر سینمایی درباره جنگ غزه نیست، بلکه به میدانی برای رویارویی روایتها تبدیل شده است؛ میدانی که در آن شهادتهای درونی نظامیان اسرائیلی، روایت رسمی تلآویو درباره یکی از خونبارترین جنگهای سالهای اخیر را به چالشی جدی کشیده و افکار عمومی جهان را بار دیگر به مسئله نسلکشی و کشتار غیرنظامیان فلسطینی معطوف کرده است.
نظرات (0)