رئیسجمهور آمریکا با لحنی تند به پیشنهاد جدید اتحادیه اروپا برای نزدیکتر کردن کانادا به این بلوک واکنش نشان داد و آن را اقدامی بالقوه خصمانه توصیف کرد که میتواند به یک جنگ تجاری تازه میان دو سوی آتلانتیک منجر شود.
دونالد ترامپ که روز چهارشنبه در مسیر سفر به ایالت کارولینای شمالی با خبرنگاران گفتوگو میکرد، تأکید کرد که اگر احساس کند پیشنهاد بروکسل با نیت بد و علیه منافع آمریکا مطرح شده، با شدیدترین ابزارهای تجاری پاسخ خواهد داد.
تهدید صریح ترامپ علیه اروپا
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت: «اگر این کار را انجام دهند و من احساس کنم اقدامی خصمانه است، تعرفههای بسیار سنگینی وضع خواهم کرد یا تجارت با اروپا را در بسیاری از زمینهها متوقف خواهم کرد.»
او پیشنهاد اعطای عضویت وابسته به کانادا را «مضحک» خواند و افزود: «اگر نیت خوبی داشته باشند، اشکالی ندارد. اما اگر نیت بدی داشته باشند، تعرفههای بسیار سنگینی علیه اروپا وضع خواهیم کرد.» این دوگانگی در موضعگیری ترامپ نشان میدهد کاخ سفید هنوز در حال ارزیابی انگیزه اصلی بروکسل از مطرح کردن چنین ایدهای است.
تهدید رئیسجمهور آمریکا در حالی مطرح میشود که روابط تجاری آمریکا و اتحادیه اروپا طی ماههای اخیر بار دیگر پرتنش شده و دو طرف بر سر تعرفههای فولاد، خودرو و محصولات کشاورزی اختلافات جدی دارند.
پیشنهاد غافلگیرکننده فون در لاین در پارلمان اروپا
اورزولا فون در لاین روز چهارشنبه در سخنرانی سالانه خود درباره وضعیت اتحادیه اروپا در پارلمان اروپا در استراسبورگ، پیشنهاد کرد کانادا به عنوان نخستین عضو وابسته این اتحادیه پذیرفته شود. نکته قابل توجه حضور مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در جایگاه مهمان ویژه همین نشست بود.
رئیس کمیسیون اروپا هدف از این ابتکار را تعمیق روابط میان متحدان در جهانی دانست که به گفته او «آشکارا خصمانه» شده است. او استدلال کرد که در شرایطی که نظم بینالمللی با فشارهای ژئوپلیتیک، جنگهای تجاری و تهدیدهای امنیتی روبهروست، اتحادیه اروپا باید حلقه متحدان نزدیک خود را فراتر از قاره اروپا گسترش دهد.
اصطلاح «عضو وابسته» تاکنون در ادبیات رسمی اتحادیه اروپا سابقه نداشته و همین موضوع باعث سردرگمی گسترده در میان دیپلماتها و نمایندگان پارلمان اروپا شده است. بر خلاف عضویت کامل که مستلزم پذیرش تمام قوانین، تعهدات و نهادهای اتحادیه است، یا توافقهای همکاری مانند توافق جامع اقتصادی و تجاری (CETA) میان کانادا و اروپا، عضویت وابسته جایگاه حقوقی تعریفشدهای در معاهدات اتحادیه ندارد.
زمینه تیرگی روابط واشنگتن و اتاوا
پیشنهاد بروکسل را نمیتوان جدا از تحولات اخیر در روابط آمریکا و کانادا تحلیل کرد. مارک کارنی که اوایل همین ماه از تمایل اتاوا برای تشکیل یک «ائتلاف منحصربهفرد» با اتحادیه اروپا سخن گفته بود، به دنبال کاهش وابستگی اقتصادی کشورش به آمریکا و یافتن شرکای راهبردی جدید است.
از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، روابط دو همسایه آمریکای شمالی به شدت تیره شده است. دولت جدید آمریکا با اعمال تعرفه بر دهها میلیارد دلار از تجارت دوجانبه، از جمله بر فولاد، آلومینیوم، چوب و برخی محصولات کشاورزی، فشار اقتصادی قابل توجهی بر کانادا وارد کرده است. اتاوا نیز در مقابل تعرفههای تلافیجویانهای بر کالاهای آمریکایی اعمال کرده و تلاش کرده با تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، آسیبپذیری خود را کاهش دهد.
در همین راستا، کانادا و اتحادیه اروپا که از سال ۲۰۱۷ توافق CETA را اجرایی کردهاند، به طور پیوسته سطح همکاریهای سیاسی، امنیتی و تجاری خود را افزایش دادهاند. سفر کارنی به اروپا و حضورش در پارلمان اروپا بخشی از همین راهبرد برای نزدیکی بیشتر به بروکسل ارزیابی میشود.
ابهام و تردید در بروکسل
با وجود حمایت فون در لاین، واکنشها در داخل اتحادیه اروپا یکدست نبوده است. این اتحادیه به طور سنتی در برابر ایجاد سازوکارهای ائتلافی انعطافپذیر و فاقد جایگاه حقوقی روشن مقاومت کرده، چرا که نگران تضعیف انسجام درونی و ایجاد انتظارات غیرواقعی در میان شرکا بوده است.
یکی از دیپلماتهای ارشد اتحادیه اروپا که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رسانههای اروپایی با ابراز شگفتی از این پیشنهاد گفت: «واقعاً هیچکس نمیداند این موضوع چه معنایی دارد.» او نسبت به اینکه رئیس کمیسیون اروپا وعدهای داده باشد که عملاً قابلیت اجرایی ندارد، ابراز نگرانی کرد.
به گفته منابع اروپایی، هنوز مشخص نیست عضویت وابسته شامل حق حضور در جلسات شورای اروپا، دسترسی به بازار واحد، مشارکت در سیاست خارجی و امنیتی مشترک یا بهرهمندی از صندوقهای مالی اتحادیه خواهد بود یا خیر. عدم شفافیت در جزئیات، احتمال چالشهای حقوقی و سیاسی در مسیر تصویب چنین طرحی را افزایش میدهد.
قرار است مارک کارنی روز پنجشنبه در صحن پارلمان اروپا سخنرانی کند. انتظار میرود او در این سخنرانی موضع رسمی دولت کانادا در قبال پیشنهاد فون در لاین را تشریح کرده و چشمانداز همکاریهای آینده میان اتاوا و بروکسل را ترسیم کند.
در مجموع، پیشنهاد عضویت وابسته کانادا هرچند در مرحله ایده باقی مانده، اما به نمادی از شکاف عمیقتر میان آمریکا و متحدان سنتیاش تبدیل شده است؛ شکافی که با تهدید جدید ترامپ به اعمال تعرفههای سنگین، میتواند وارد مرحلهای تازه و پرهزینه برای اقتصاد جهانی شود.
نظرات (0)