وزیر نفت با اشاره به آخرین وضعیت تولید فرآورده‌های نفتی در کشور، از رشد قابل ملاحظه تولید گازوئیل خبر داد و تاکید کرد که این افزایش تولید، وابستگی کشور به واردات این سوخت استراتژیک را به طور کامل قطع کرده است.

محسن پاک‌نژاد در تشریح عملکرد صنعت پالایش کشور گفت: «افزایش قابل‌ملاحظه‌ای در تولید گازوئیل داشته‌ایم و در حالی که تا اواسط سال گذشته واردکننده گازوئیل بودیم، مدت‌هاست که دیگر واردات گازوئیل نداریم.» این اظهارات نشان می‌دهد که تراز تولید و مصرف گازوئیل در کمتر از یک سال به نقطه تعادل و سپس مازاد رسیده است.

دو عامل اصلی جهش تولید گازوئیل

به گفته وزیر نفت، رشد تولید گازوئیل حاصل یک اقدام مقطعی یا کوتاه‌مدت نبوده، بلکه نتیجه اجرای دو سیاست همزمان در صنعت پالایش است. پاک‌نژاد در این باره توضیح داد: «بخشی از این افزایش تولید به افزایش خوراک نفت خام تحویلی به پالایشگاه‌ها و بخش دیگر به تغییر سازوکارهای فرآیندی پالایشگاه‌ها بازمی‌گردد.»

افزایش خوراک تحویلی به این معناست که حجم نفت خام بیشتری در اختیار پالایشگاه‌های موجود قرار گرفته تا ظرفیت عملیاتی آن‌ها به حداکثر برسد. در کنار آن، اصلاحات فنی و تغییر در فرآیندهای عملیاتی پالایشگاه‌ها موجب شده تا بازدهی تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر از جمله گازوئیل افزایش یابد. به گفته وزیر نفت، هر دو عامل در کنار هم موجب شده‌اند ظرفیت تولید سوخت مایع در کشور به شکل محسوسی ارتقا پیدا کند.

کارشناسان انرژی معتقدند ترکیب این دو رویکرد، یعنی افزایش خوراک و بهینه‌سازی فرآیند، پایدارترین مسیر برای رشد تولید بدون نیاز به سرمایه‌گذاری فوری و کلان در احداث واحدهای جدید است. این در حالی است که توسعه ظرفیت پالایشی جدید نیز به موازات این اقدامات در دستور کار وزارت نفت قرار دارد.

پایان واردات؛ دستاوردی مهم برای امنیت انرژی

توقف واردات گازوئیل از جنبه‌های مختلف اقتصادی و امنیتی اهمیت بالایی دارد. گازوئیل به عنوان سوخت اصلی ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای، بخش کشاورزی، صنایع و نیروگاه‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در چرخه اقتصاد کشور ایفا می‌کند. وابستگی به واردات این فرآورده در سال‌های گذشته، علاوه بر خروج ارز، کشور را در برابر نوسانات بازار جهانی و محدودیت‌های تامین آسیب‌پذیر کرده بود.

اکنون با افزایش تولید داخلی، نه تنها نیاز به واردات از بین رفته، بلکه مجموع ظرفیت تولید فرآورده‌های نفتی کشور نیز افزایش یافته است. وزیر نفت تاکید کرد که این رشد تنها محدود به گازوئیل نیست و در مجموع تولید سایر فرآورده‌های نفتی نیز با بهبود مواجه شده است.

این موفقیت در شرایطی حاصل شده که مصرف گازوئیل به دلیل توسعه حمل‌ونقل و افزایش فعالیت‌های صنعتی و معدنی، روندی صعودی داشته است. بنابراین حفظ تراز مثبت تولید، نیازمند مدیریت مصرف و تداوم سرمایه‌گذاری در بخش پالایش است.

ستاره مهر خلیج فارس؛ برگ برنده جدید صنعت پالایش

محسن پاک‌نژاد در ادامه به برنامه‌های توسعه‌ای وزارت نفت اشاره کرد و از بهره‌برداری قریب‌الوقوع یکی از بزرگترین طرح‌های پالایشی کشور خبر داد. وی گفت: «پیش‌بینی می‌کنیم ان‌شاءالله تا پایان سال، پالایشگاه ستاره مهر خلیج فارس نیز به بهره‌برداری برسد.»

به گفته وی، راه‌اندازی این پالایشگاه می‌تواند کمک موثری به تامین بنزین، گازوئیل و سایر سوخت‌های مورد نیاز کشور داشته باشد. پالایشگاه ستاره مهر خلیج فارس به عنوان طرح توسعه‌ای در کنار پالایشگاه ستاره خلیج فارس، با هدف افزایش ظرفیت پالایش میعانات گازی و نفت خام و تولید فرآورده‌های با استاندارد یورو طراحی شده است.

بهره‌برداری از این مجموعه جدید، علاوه بر افزایش کمّی تولید، به ارتقای کیفیت سوخت تولیدی و کاهش آلایندگی نیز کمک خواهد کرد. همچنین با توجه به موقعیت این پالایشگاه در سواحل خلیج فارس و نزدیکی به منابع خوراک و اسکله‌های صادراتی، انعطاف‌پذیری بیشتری برای تامین نیاز داخلی و در صورت مازاد، صادرات فرآورده فراهم می‌شود.

چشم‌انداز تامین پایدار سوخت

وزارت نفت در ماه‌های اخیر تمرکز خود را بر دو محور «افزایش بهره‌وری پالایشگاه‌های موجود» و «تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام پالایشی» قرار داده است. اظهارات اخیر وزیر نفت نشان می‌دهد که این راهبرد تا کنون نتیجه‌بخش بوده و کشور از موقعیت واردکننده گازوئیل به تولیدکننده خودکفا تبدیل شده است.

تداوم این روند می‌تواند ضمن تضمین امنیت انرژی و کاهش هزینه‌های ارزی، زمینه را برای مدیریت بهتر سبد سوخت کشور و اجرای سیاست‌های بهینه‌سازی مصرف فراهم کند. با ورود پالایشگاه ستاره مهر خلیج فارس به مدار تولید تا پایان سال، انتظار می‌رود تراز تولید فرآورده‌های استراتژیک کشور بیش از پیش تقویت شود.