تردد کشتی‌های حامل کالا و انرژی از تنگه هرمز با افتی کم‌سابقه روبه‌رو شده است. بر اساس داده‌های ردیابی دریایی، در روز چهارشنبه تنها سه فروند کشتی از این تنگه راهبردی عبور کرده‌اند؛ رقمی که هم نسبت به روز قبل و هم نسبت به میانگین روزهای اخیر فاصله معناداری دارد و از تشدید احتیاط در حمل‌ونقل دریایی منطقه حکایت می‌کند.

افت شدید تردد در هرمز

داده‌های اولیه ردیابی کشتی‌ها که ساعت ۰۴:۴۵ به وقت گرینویچ به ثبت رسیده، نشان می‌دهد تعداد کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز در روز چهارشنبه به سه فروند کاهش یافته است. این در حالی است که این رقم در روز سه‌شنبه ۱۲ فروند و میانگین روزانه در ۱۰ روز گذشته حدود ۱۷ فروند بوده است.

کارشناسان حمل‌ونقل دریایی می‌گویند این آمار تنها بر اساس داده‌های قابل رصد سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS) تهیه شده و احتمال دارد شماری از شناورها برای کاهش ریسک شناسایی، سامانه خود را خاموش کرده باشند؛ در نتیجه آمار واقعی تردد می‌تواند کمی متفاوت باشد، اما روند کاهشی تردد کاملاً محسوس است.

تشدید تنش‌ها و نگرانی‌های امنیتی در منطقه خلیج فارس به‌عنوان مهم‌ترین عامل این کاهش ارزیابی می‌شود. تنگه هرمز به‌عنوان گلوگاه اصلی صادرات نفت و گاز و کالاهای اساسی، به تحولات امنیتی بسیار حساس است و هرگونه نااطمینانی به سرعت خود را در کاهش تردد و افزایش احتیاط شرکت‌های کشتیرانی نشان می‌دهد.

سه کشتی عبوری چه مشخصاتی داشتند؟

بر اساس داده‌های شرکت تحلیل داده‌های انرژی و کشتیرانی کپلر، ترکیب سه کشتی که روز چهارشنبه از تنگه هرمز عبور کرده‌اند نیز قابل توجه است:

  • یک کشتی فله‌بر از نوع سوپرامکس که به‌صورت خالی از مسیری در سمت ایران وارد تنگه شده است.
  • یک نفتکش خالی حامل فرآورده‌های نفتی که از مسیری خارج از پوشش سامانه‌های ردیابی عمومی عبور کرده است.
  • یک نفتکش پانامکس که آن نیز از طریق مسیری خارج از دید سامانه‌های ردیابی، تنگه هرمز را ترک کرده است.

خالی بودن دو نفتکش از محموله و استفاده از مسیرهای خارج از دید راداری، نشان می‌دهد که حتی شناورهای عبوری نیز با حداکثر احتیاط در حال تردد هستند و شرکت‌های مالک کشتی تلاش می‌کنند ریسک حضور در منطقه پرتنش را به حداقل برسانند.

وضعیت تردد در باب‌المندب و دریای سرخ

کاهش تردد تنها به تنگه هرمز محدود نبوده است. در سوی دیگر شبه‌جزیره عربستان، تردد کشتی‌ها از تنگه باب‌المندب در ورودی دریای سرخ نیز روندی نزولی داشته است.

آمار روز چهارشنبه حاکی از عبور ۲۱ فروند کشتی از باب‌المندب است که نسبت به ۲۴ فروند در روز سه‌شنبه کاهش یافته است. اگرچه افت در این گذرگاه به شدت هرمز نیست، اما تداوم کاهش در هر دو آبراه مهم، نگرانی‌ها درباره اختلال در زنجیره تأمین جهانی و مسیرهای کشتیرانی بین آسیا و اروپا را افزایش داده است.

چرا هرمز این‌قدر مهم است؟

تنگه هرمز با عرض حدود ۳۳ کیلومتر در باریک‌ترین نقطه، روزانه میزبان عبور بخش بزرگی از نفت و گاز مایع صادراتی جهان است. هرگونه اختلال یا حتی کاهش احتیاطی تردد در این آبراه می‌تواند به افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل، رشد قیمت انرژی و تأخیر در تحویل کالاها منجر شود.

کاهش ناگهانی تردد به سه فروند در یک روز، از منظر بازار انرژی و شرکت‌های بیمه دریایی به‌عنوان یک سیگنال هشدار تلقی می‌شود. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که در دوره‌های تنش، شماری از شرکت‌های کشتیرانی مسیر خود را تغییر می‌دهند، سرعت حرکت را کاهش می‌دهند یا تا آرام‌تر شدن شرایط، از پذیرش بار جدید برای عبور از خلیج فارس خودداری می‌کنند.

در عین حال، ناظران می‌گویند تا زمانی که داده‌های چندروزه و تکمیلی منتشر نشود نمی‌توان درباره پایدار بودن این روند قضاوت قطعی کرد، اما فاصله چشمگیر سه فروند با میانگین ۱۷ فروندی دهه اخیر، نشان‌دهنده تغییر رفتار معنادار در میان فعالان کشتیرانی است.

انتظار می‌رود در روزهای آینده با انتشار گزارش‌های تکمیلی از مؤسسات رهگیری کشتی‌ها، تصویر دقیق‌تری از میزان اثرگذاری تنش‌های اخیر بر تردد هرمز و باب‌المندب به دست آید؛ مسیری که همچنان نبض تجارت انرژی جهان را در اختیار دارد.