تحلیل جدید یک رسانه تخصصی نظامی آمریکا از تصاویر منتشر شده لاشه یک جنگنده اف-۱۵ عربستان سعودی در مرز یمن، بار دیگر توان پدافندی نیروهای یمنی را در کانون توجه قرار داده است. بر اساس این بررسی، ساختار بهظاهر پراکنده و غیرمتمرکز پدافند هوایی یمن نه تنها نقطه ضعف نبوده، بلکه به عاملی برای غافلگیری و افزایش قدرت بازدارندگی در برابر ائتلاف سعودی تبدیل شده است.
روایت وارزون از لاشه اف-۱۵ ساقطشده
پایگاه تخصصی «وارزون» (The War Zone) که بهطور ویژه تحولات نظامی و هوانوردی را رصد میکند، با انتشار گزارشی به بررسی تصاویر لاشه جنگنده اف-۱۵ ساقطشده عربستان در نزدیکی مرز یمن پرداخته است. به نوشته باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از این رسانه، بررسی بقایای این جنگنده نشان میدهد که سامانههای پدافندی یمن موفق شدهاند یکی از پیشرفتهترین جنگندههای در اختیار نیروی هوایی عربستان را هدف قرار داده و ساقط کنند.
وارزون تاکید میکند که این حادثه یک مورد منفرد نیست، بلکه بخشی از روندی است که در سالهای اخیر بهتدریج شکل گرفته است. نیروهای یمنی با تکیه بر ارتقای سامانههای پدافندی موجود، بازسازی و بومیسازی موشکهای زمین به هوا و استفاده هوشمندانه از تاکتیکهای اختفا و جابهجایی، توانستهاند آسمان یمن را برای پروازهای ائتلاف ناامن کنند.
پدافندی پراکنده اما مرگبار
نکته محوری گزارش وارزون، اشاره به ماهیت «پراکنده و غیرمتمرکز» شبکه پدافند هوایی یمن است. برخلاف ارتشهای کلاسیک که بر شبکههای راداری ثابت و مجتمع متکی هستند، یمنیها به دلیل سالها جنگ، محاصره و حملات هوایی مداوم، ناچار به توسعه شبکهای چابک، متحرک و پنهانکار شدهاند.
این رسانه آمریکایی مینویسد با وجود همین پراکندگی، پدافند یمن طی سالهای اخیر به سطحی از کارآمدی رسیده که میتواند تهدیدی جدی هم برای هواپیماهای سرنشیندار و هم برای پهپادهای شناسایی و رزمی ایجاد کند. استفاده از سامانههای دوشپرتاب، موشکهای میانبرد بازطراحیشده و سامانههای راداری غیرفعال و کماثر، باعث شده کشف و انهدام این شبکه برای جنگندههای سعودی و آمریکایی بسیار دشوار باشد.
کارشناسان نظامی معتقدند همین ویژگی باعث شده است که سرنگونی اف-۱۵ که به عنوان ستون فقرات نیروی هوایی عربستان و یکی از گرانترین و مجهزترین جنگندههای منطقه شناخته میشود، از نظر روانی و نظامی پیامدهای سنگینی برای ریاض داشته باشد. اف-۱۵ به سامانههای جنگ الکترونیک و هشداردهنده پیشرفته مجهز است و ساقط شدن آن به معنای عبور پدافند یمن از سد فناوریهای غربی است.
شکست راهبرد هوایی عربستان در یمن
عربستان سعودی از ابتدای جنگ یمن در سال ۲۰۱۵ با اتکا به برتری مطلق هوایی، تلاش کرد با بمباران گسترده مواضع نیروهای یمنی، جنگ را در مدت کوتاهی به پایان برساند. اما گذشت بیش از یک دهه نشان داد که این راهبرد نه تنها به پیروزی منجر نشد، بلکه با فرسایش ناوگان هوایی، افزایش هزینههای نگهداری و از دست رفتن جنگندهها و پهپادها همراه بوده است.
گزارش وارزون به طور تلویحی تایید میکند که ریاض در دستیابی به هدف «تسلط کامل بر آسمان یمن» ناکام مانده است. هر پرواز جنگندههای سعودی بر فراز شمال یمن و مناطق مرزی اکنون با ریسک رهگیری و شلیک موشکهای پدافندی مواجه است و این موضوع آزادی عمل خلبانان سعودی را به شدت محدود کرده است.
- افزایش سقف پرواز و کاهش دقت بمباران به دلیل هراس از پدافند
- وابستگی بیشتر به مهمات دورایستا و پهپادها به جای حملات مستقیم
- افزایش هزینههای عملیاتی و نیاز مداوم به پشتیبانی فنی آمریکا
این ناکامی در حالی است که عربستان میلیاردها دلار برای خرید جنگندههای اف-۱۵، مهمات هدایتشونده و خدمات پشتیبانی از آمریکا هزینه کرده و همچنان برای حفظ آمادگی ناوگان خود به کمک مستشاران و قطعات آمریکایی وابسته است.
آمریکا؛ تماشاگر ذینفع جنگ فرسایشی
عنوان «تماشای آمریکا» در روایت رسانهها به نقش دوگانه واشنگتن در جنگ یمن اشاره دارد. ایالات متحده از یک سو تامینکننده اصلی تسلیحات، قطعات یدکی و پشتیبانی اطلاعاتی برای ائتلاف سعودی بوده و از سوی دیگر تلاش کرده خود را از درگیری مستقیم دور نگه دارد و نظارهگر فرسایش طرفین باشد.
وارزون به عنوان یک رسانه نزدیک به محافل نظامی آمریکا، با اذعان به قدرت گرفتن پدافند یمن، در واقع هشداری به پنتاگون و صنایع تسلیحاتی آمریکا نیز میدهد: سامانههایی که زمانی تهدید درجه دو محسوب میشدند، اکنون میتوانند جنگندههای نسل چهارم آمریکایی را ساقط کنند. این موضوع برای نیروی هوایی آمریکا که در مناطق دیگری مانند غرب آسیا نیز فعال است، درسهای مهمی دارد.
در عین حال، ادامه جنگ فرسایشی یمن منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی برای واشنگتن به همراه داشته است؛ از فروش مستمر تسلیحات به ریاض تا حفظ اهرم فشار بر منطقه. با این حال، نمایش ناتوانی سامانههای آمریکایی در برابر پدافند بومی یمن، میتواند اعتبار این تسلیحات را در بازار جهانی نیز زیر سوال ببرد.
تغییر موازنه در آسمان یمن
سرنگونی اف-۱۵ عربستان در مرز یمن را باید نشانهای از تغییر موازنه هوایی در این جنگ دانست. اگر در سالهای نخست، آسمان یمن به طور کامل در اختیار ائتلاف بود، امروز پدافند یمن با سرنگونی دهها پهپاد پیشرفته از جمله پهپادهای امکیو-۹ آمریکایی و چندین جنگنده سرنشیندار، نشان داده که دوران برتری بیرقیب هوایی به پایان رسیده است.
این تحول باعث شده است که نیروهای یمنی نه تنها از مراکز جمعیتی و زیرساختهای خود بهتر دفاع کنند، بلکه بتوانند با تهدید خطوط پروازی ائتلاف، ابتکار عمل را در جبهههای زمینی نیز حفظ کنند. گزارش وارزون در نهایت نتیجه میگیرد که پدافند هوایی یمن، با وجود تمام محدودیتها و پراکندگی، به یک نیروی بازدارنده واقعی و پایدار تبدیل شده؛ نیرویی که شکست عربستان در آسمان یمن را رقم زده و آمریکا را به بازنگری در محاسبات نظامی خود واداشته است.
نظرات (0)