سخنگوی وزارت خارجه چین روز پنجشنبه به صراحت مخالفت پکن با قانون جدید تحریمی آمریکا علیه روسیه و ایران را اعلام کرد و آن را مغایر با اصول حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل دانست. «گوئو جیاکون» تأکید کرد همکاری‌های اقتصادی و تجاری چین با دیگر کشورها، از جمله روسیه و ایران، متوجه طرف ثالثی نیست و نباید تحت فشار یا اجبار سیاسی هیچ کشوری قرار گیرد.

واکنش رسمی پکن به طرح لیندسی گراهام

گوئو جیاکون در نشست خبری روزانه وزارت خارجه چین در پاسخ به پرسشی درباره «قانون تحریم روسیه و ایران به ابتکار لیندسی گراهام» گفت: «چین به طور قاطع با این قانون مخالف است.»

به گفته او، موضع اصولی پکن در قبال تحریم‌ها روشن و ثابت است. چین تنها تحریم‌ها و اقداماتی را مشروع می‌داند که بر مبنای حقوق بین‌الملل شکل گرفته باشند یا با مجوز صریح شورای امنیت سازمان ملل همراه باشند. هرگونه تحریم یک‌جانبه و به‌ویژه اعمال صلاحیت قضایی فرامرزی از سوی یک کشور علیه کشورها و شرکت‌های دیگر، از نظر پکن فاقد مشروعیت حقوقی است.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی چین همچنین خاطرنشان کرد که همکاری‌های تجاری و اقتصادی چین با روسیه و ایران در چارچوب روابط دوجانبه، عادی و قانونی است و نفع هیچ کشور ثالثی را هدف قرار نمی‌دهد. از این رو، به گفته او، هیچ طرف ثالثی حق ندارد این همکاری‌ها را محدود، تهدید یا مشروط کند.

تصویب طرح در کنگره و ارسال به کاخ سفید

اظهارات سخنگوی وزارت خارجه چین ساعاتی پس از آن بیان شد که مجلس نمایندگان آمریکا طرح تحریم روسیه و ایران را که با محوریت سناتور جمهوری‌خواه «لیندسی گراهام» تهیه شده، به تصویب رساند و آن را برای امضای «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا ارسال کرد.

این طرح که در هفته‌های اخیر در محافل سیاسی واشنگتن مورد بحث قرار داشته، به دنبال تشدید فشارهای اقتصادی و اعمال محدودیت‌های جدید علیه مسکو و تهران است و در صورت تبدیل شدن به قانون، به دولت آمریکا اجازه می‌دهد دامنه تحریم‌ها را گسترش داده و حتی طرف‌های همکار با این دو کشور را نیز هدف قرار دهد؛ رویکردی که چین آن را مصداق «تحریم ثانویه» و اعمال فراسرزمینی قوانین داخلی آمریکا می‌داند.

موضع ثابت چین در برابر تحریم‌های یک‌جانبه

مخالفت پکن با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا سابقه‌ای طولانی دارد. چین در سال‌های گذشته نیز بارها اعلام کرده است که تحریم‌های فرامرزی آمریکا علیه شرکت‌ها، بانک‌ها و نهادهای چینی به بهانه همکاری با ایران و روسیه، غیرقانونی و نوعی زورگویی اقتصادی است.

پکن معتقد است استفاده ابزاری از تحریم به عنوان اهرم سیاست خارجی، نه تنها به حل اختلافات بین‌المللی کمکی نمی‌کند، بلکه به بی‌ثباتی زنجیره تأمین جهانی، افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک و تضعیف اقتدار شورای امنیت سازمان ملل منجر می‌شود.

از نگاه تحلیلگران، موضع‌گیری جدید وزارت خارجه چین حامل دو پیام مهم است؛ نخست، تأکید بر ادامه همکاری راهبردی و اقتصادی پکن با تهران و مسکو بدون توجه به فشارهای واشنگتن، و دوم، هشدار به آمریکا مبنی بر اینکه چین در برابر هرگونه اقدامی که منافع مشروع شرکت‌ها و شهروندان چینی را به بهانه اجرای قوانین داخلی آمریکا تهدید کند، واکنش نشان خواهد داد و از حقوق خود دفاع می‌کند.

پکن در ماه‌های اخیر بارها تأکید کرده است که گفت‌وگو و دیپلماسی چندجانبه، تنها مسیر واقع‌بینانه برای کاهش تنش‌ها میان قدرت‌های بزرگ و حل پرونده‌های مرتبط با ایران و روسیه است و توسل به تحریم‌های فراگیر و یک‌جانبه، نتیجه‌ای جز تعمیق شکاف‌ها نخواهد داشت.