شورای امنیت سازمان ملل در نشست خود برای بررسی پیشنویس قطعنامه آمریکا درباره تمدید مأموریت کمیته تحریمهای ایران، شاهد وتوی همزمان روسیه و چین بود؛ اقدامی که به گفته ناظران، تلاش واشنگتن برای احیای سازوکار تحریمها علیه تهران را ناکام گذاشت.
بر اساس گزارش الجزیره، پیشنویس ارائهشده از سوی ایالات متحده که با عنوان تمدید فعالیت کمیته موسوم به «کمیته تحریمهای ایران» مطرح شده بود، با مخالفت رسمی مسکو و پکن روبهرو شد و از تصویب بازماند. در این رأیگیری، پاکستان و سومالی نیز از دادن رأی موافق خودداری کرده و رأی ممتنع دادند.
رأیگیری پرحاشیه در نیویورک
جلسه شورای امنیت برای رأیگیری درباره این پیشنویس در حالی برگزار شد که از ابتدا با اختلاف نظر جدی میان اعضای دائم شورا همراه بود. آمریکا تلاش داشت با استناد به سازوکار موسوم به «اسنپبک» یا بازگشت خودکار تحریمها، مأموریت کمیته تحریمها را تمدید کند؛ کمیتهای که وظیفه آن نظارت بر اجرای تحریمهای مرتبط با پرونده هستهای ایران عنوان میشود.
اما روسیه و چین که هر دو از اعضای دارای حق وتو در شورای امنیت هستند، با استفاده از این حق، عملاً قطعنامه را از اعتبار انداختند. وتوی دوجانبه مسکو و پکن نشان داد که اجماعی برای ادامه مسیر پیشنهادی واشنگتن در شورا وجود ندارد.
موضع تند مسکو: نشست غیرقانونی بود
واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل، در سخنانی صریح، برگزاری این نشست را «غیرقانونی» توصیف کرد. او با اشاره به پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، تأکید کرد که مبنای حقوقی برای طرح دوباره موضوع تحریمها وجود ندارد.
نبنزیا گفت: «قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شده و از دستور کار شورا خارج شده است. بنابراین برگزاری نشست امروز درباره این موضوع، کاملاً فاقد مبنای قانونی است.»
نماینده روسیه همچنین هرگونه تلاش برای احیای تحریمها از طریق سازوکار اسنپبک را رد کرد و افزود: «ما تلاش برخی اعضا برای ایجاد توهم مشروعیت از طریق ادعاهای مربوط به سازوکار بازگشت خودکار تحریمها را بهطور قاطع رد میکنیم. تحریمهای اسنپبک علیه ایران هیچ مبنای قانونی ندارد.»
پکن: شورا نباید ابزار یکجانبهگرایی شود
نماینده چین در شورای امنیت نیز همسو با موضع روسیه، بر پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ تأکید کرد. او تصریح کرد که با انقضای این قطعنامه در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، شورای امنیت بهطور رسمی بررسی پرونده هستهای ایران را به پایان رسانده و دیگر ضرورتی برای تمدید سازوکارهای تحریمی مرتبط با آن وجود ندارد.
پکن با انتقاد از رویکرد واشنگتن، هشدار داد که شورای امنیت نباید به سکویی برای پیشبرد اهداف یکجانبهگرایانه یک کشور خاص تبدیل شود. چین از همه طرفها خواست به جای اقدامات تنشزا، برای حفظ اعتبار چندجانبهگرایی و فراهم کردن شرایط لازم برای حلوفصل سیاسی پرونده هستهای ایران، نقشی سازنده ایفا کنند.
موضع مشترک روسیه و چین در این نشست، بار دیگر شکاف عمیق میان قدرتهای شرقی و غربی در شورای امنیت بر سر پرونده ایران را آشکار کرد.
رأی ممتنع پاکستان و سومالی
در این میان، موضع پاکستان به عنوان کشوری که تلاشهایی برای میانجیگری دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن داشته، قابل توجه بود. نماینده پاکستان در شورای امنیت اعلام کرد که اسلامآباد به کمکهای دیپلماتیک خود برای احیای مذاکرات و کاهش تنش ادامه خواهد داد.
او با اشاره به پیچیدهتر شدن شرایط نسبت به گذشته گفت: «اوضاع بسیار پیچیدهتر شده است و به همین دلیل پاکستان به این قطعنامه رأی ممتنع داد.» به گفته نماینده پاکستان، این قطعنامه که به سازوکار اسنپبک و موضوعی مربوط به ۱۰ سال پیش بازمیگردد، میتواند روند دیپلماسی را با چالش مواجه کند.
سومالی نیز به این پیشنویس رأی ممتنع داد تا در نهایت، قطعنامه پیشنهادی آمریکا بدون کسب اکثریت لازم و با دو وتوی قطعی، شکست بخورد.
قطعنامه ۲۲۳۱ و جنجال اسنپبک چیست؟
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در سال ۲۰۱۵ و پس از توافق هستهای برجام به تصویب رسید، چارچوب حقوقی برای لغو تحریمهای سازمان ملل علیه ایران و در عین حال تعیین سازوکار بازگشت تحریمها در صورت نقض تعهدات را فراهم کرد. بر اساس این قطعنامه، مجموعهای از تحریمهای پیشین تعلیق شد و کمیتهای برای نظارت بر اجرا تشکیل گردید.
سازوکار «اسنپبک» به اعضای برجام اجازه میداد در صورت ادعای نقض قابل توجه تعهدات از سوی ایران، بازگشت خودکار همه تحریمهای سازمان ملل را درخواست کنند؛ بدون آنکه دیگر اعضا بتوانند با وتو مانع آن شوند. با این حال، پس از خروج یکجانبه آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، مشروعیت استفاده واشنگتن از این سازوکار همواره محل مناقشه بوده است.
روسیه و چین استدلال میکنند که با توجه به خروج آمریکا از برجام و انقضای رسمی قطعنامه ۲۲۳۱ در اکتبر ۲۰۲۵، دیگر هیچ مبنای حقوقی برای توسل به اسنپبک باقی نمانده و هرگونه تلاش برای تمدید مأموریت کمیته تحریمها، اقدامی سیاسی و فاقد وجاهت قانونی است.
پیام وتوی مشترک برای واشنگتن
وتوی همزمان مسکو و پکن علیه قطعنامه آمریکا، از دید بسیاری از تحلیلگران، پیامی روشن به واشنگتن محسوب میشود؛ مبنی بر اینکه دوران اعمال تحریمهای یکجانبه علیه ایران از طریق شورای امنیت به پایان رسیده است. این دو کشور در ماههای اخیر بارها تأکید کردهاند که مسیر حل پرونده هستهای ایران باید از طریق گفتوگو و دیپلماسی و نه فشار و تحریم بگذرد.
شکست این قطعنامه همچنین میتواند بر مذاکرات آتی درباره آینده برجام و تعاملات ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأثیر بگذارد و دست کشورهای خواهان کاهش تنش را تقویت کند. در مقابل، آمریکا که همچنان بر سیاست فشار حداکثری تأکید دارد، با سد محکم دو عضو دائم شورای امنیت مواجه شده است.
با خارج شدن پیشنویس آمریکا از دستور کار، پرونده تمدید کمیته تحریمهای ایران فعلاً مختومه تلقی میشود؛ هرچند انتظار میرود رقابتهای دیپلماتیک بر سر تفسیر قطعنامه ۲۲۳۱ و آینده تحریمها در ماههای آینده همچنان ادامه داشته باشد.
نظرات (0)