خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد که با توجه به تحولات و تنش‌های اخیر در منطقه، زمان اجرای توافق دفاعی موسوم به «پیمان مکه» میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه فرا رسیده است. این اظهارات در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده درباره حمله پهپادی به شهر مکه بیان شده است.

تأکید اسلام‌آباد بر اجرای پیمان سه‌جانبه

خواجه آصف در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی «ژئو نیوز» پاکستان، با اشاره به آنچه حملات اخیر علیه عربستان عنوان شده، گفت شرایط کنونی ایجاب می‌کند که توافق دفاعی مشترک امضاشده میان سه کشور به مرحله اجرا گذاشته شود. به گفته وی، این پیمان ظرفیت مهمی برای تقویت امنیت جمعی و بازدارندگی در برابر تهدیدات مشترک فراهم می‌کند.

وزیر دفاع پاکستان در ادامه تأکید کرد که اسلام‌آباد همواره خود را متعهد به دفاع از عربستان سعودی و پاسداری از اماکن مقدس این کشور می‌داند. او تصریح کرد: حتی بدون وجود توافق رسمی نیز، حفاظت از حرمین شریفین و اماکن مقدس اسلامی وظیفه‌ای دینی و تاریخی برای پاکستان محسوب می‌شود و دولت و ملت این کشور نسبت به آن احساس مسئولیت می‌کنند.

آصف همچنین خاطرنشان کرد که پاکستان در کنار تعهدات دفاعی خود، تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش و تشدید درگیری‌ها در منطقه را ادامه خواهد داد و خواهان خویشتن‌داری و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات است.

ادعای حمله پهپادی به مکه و واکنش انصارالله

اظهارات وزیر دفاع پاکستان در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر برخی رسانه‌ها و مقام‌های سعودی از حمله پهپادی منتسب به نیروهای یمنی به شهر مکه خبر داده بودند. ادعایی که با واکنش صریح جنبش انصارالله یمن مواجه شد.

دفتر سیاسی انصارالله روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای، هرگونه حمله به مکه مکرمه را قاطعانه تکذیب کرد. در این بیانیه آمده است: «مکه مکرمه و سایر مقدسات اسلامی نزد تمامی ملت‌های مسلمان و در صدر آنان مردم یمن، جایگاهی والا و عظیم دارد و ریاض نمی‌تواند در تکریم مکه مکرمه و بزرگداشت مقدسات اسلامی، مدعی پیشی گرفتن بر مردم یمن باشد.»

انصارالله با توصیف این ادعاها به عنوان تلاشی برای «فریب افکار عمومی» و انحراف توجهات از واقعیت‌های میدانی، تأکید کرده است که تمرکز این جنبش بر ادامه تلاش‌ها برای لغو محاصره همه‌جانبه یمن و پایان دادن به تجاوز و محدودیت‌های تحمیلی علیه مردم این کشور است. این جنبش پیش‌تر نیز بارها اعلام کرده که عملیات نظامی آن، مواضع و اهداف نظامی مرتبط با ائتلاف را هدف قرار می‌دهد و اماکن مقدس خط قرمزی غیرقابل عبور محسوب می‌شود.

پیمان مکه چیست و چه مفادی دارد؟

توافق دفاعی مشترک موسوم به «پیمان مکه» اواسط مرداد ماه امسال میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه به امضا رسید. بر اساس مفاد اعلام‌شده این توافق، هرگونه حمله یا تجاوز نظامی به یکی از سه کشور عضو، به منزله حمله به هر سه طرف تلقی خواهد شد و طرفین متعهد به واکنش و حمایت متقابل هستند.

این پیمان در چارچوب تقویت همکاری‌های راهبردی و امنیتی میان سه کشور مسلمان و تأثیرگذار منطقه شکل گرفته و هدف آن ایجاد چتر دفاعی مشترک، تبادل اطلاعات، هماهنگی نظامی و ارتقای بازدارندگی در برابر تهدیدات خارجی عنوان شده است. ناظران، امضای این توافق را گامی مهم در جهت همگرایی دفاعی میان آنکارا، ریاض و اسلام‌آباد ارزیابی می‌کنند، هرچند برخی تحلیلگران نیز درباره چگونگی سازوکار اجرایی و حدود تعهدات طرفین پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند.

اکنون با اظهارات اخیر وزیر دفاع پاکستان، بحث درباره فعال‌سازی عملیاتی این پیمان بار دیگر در کانون توجه رسانه‌ها و محافل سیاسی منطقه قرار گرفته است. به گفته خواجه آصف، تحولات اخیر نشان می‌دهد که سازوکار این توافق نباید صرفاً در حد یک سند روی کاغذ باقی بماند و باید برای مقابله با سناریوهای احتمالی، به صورت عملیاتی مورد استفاده قرار گیرد.

تلاش اسلام‌آباد برای جلوگیری از تشدید تنش

پاکستان در ماه‌های گذشته تلاش کرده است نقش میانجی و عامل ثبات در بحران‌های منطقه‌ای ایفا کند. وزیر دفاع این کشور با تأکید بر ضرورت جلوگیری از گسترش درگیری‌ها، گفت اسلام‌آباد از مسیرهای دیپلماتیک برای کاهش تنش و جلوگیری از سوءاستفاده از مسائل حساس مذهبی استفاده خواهد کرد.

کارشناسان معتقدند مطرح شدن نام مکه در ادعاهای نظامی، به دلیل جایگاه ویژه این شهر مقدس برای بیش از یک میلیارد مسلمان جهان، حساسیت بالایی دارد و هرگونه ادعا در این باره می‌تواند پیامدهای گسترده سیاسی و افکار عمومی در جهان اسلام به دنبال داشته باشد. از همین رو، تکذیب قاطع انصارالله و تأکید پاکستان بر تعهد به حفاظت از اماکن مقدس، در راستای مدیریت این حساسیت‌ها ارزیابی می‌شود.