مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کردستان با اشاره به وضعیت منابع آبی و الگوی مصرف در استان، نسبت به بالاتر بودن سرانه مصرف آب خانگی در کردستان نسبت به میانگین کشور هشدار داد و بر ضرورت صرفه‌جویی جدی‌تر تأکید کرد. به گفته او، ادامه روند فعلی می‌تواند تأمین پایدار آب شرب را با چالش مواجه کند.

مصرف ۱۸۲ لیتری کردستان در برابر میانگین ۱۶۲ لیتری کشور

محمد فرهاد، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کردستان با تشریح آخرین وضعیت مصرف آب در استان گفت: سرانه مصرف آب خانگی در کشور به ازای هر نفر حدود ۱۶۲ لیتر در شبانه‌روز است، اما این رقم در کردستان به حدود ۱۸۲ لیتر می‌رسد. این اختلاف ۲۰ لیتری نشان می‌دهد که هر شهروند کردستانی به طور متوسط روزانه ۲۰ لیتر بیشتر از میانگین کشوری آب مصرف می‌کند؛ موضوعی که به گفته وی، نیازمند فرهنگ‌سازی، اصلاح الگوی مصرف و توجه بیشتر خانواده‌ها به مدیریت مصرف است.

فرهاد تأکید کرد که هر چند استان کردستان از نظر منابع آبی در سال‌های ترسالی وضعیت نسبتاً بهتری نسبت به برخی مناطق مرکزی کشور دارد، اما اتکا به این تصور و افزایش مصرف، به‌ویژه در فصل گرم سال، می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه توزیع و منابع زیرزمینی و سطحی وارد کند. از این رو صرفه‌جویی، حتی در حد چند لیتر در روز برای هر خانوار، در مقیاس استانی به صرفه‌جویی میلیون‌ها لیتر آب در سال منجر خواهد شد.

تصویر کلی از تولید و مصرف آب در استان

مدیرعامل آبفای کردستان با ارائه آمار تولید و مصرف سالانه آب در استان اظهار کرد: تولید سالانه آب در کردستان حدود ۱۷۴ میلیون مترمکعب است و میزان آب بدون درآمد شرکت حدود ۳۲.۱۰ درصد برآورد می‌شود. این شاخص که نشان‌دهنده هدررفت، مصارف غیرمجاز و خطاهای اندازه‌گیری است، یکی از چالش‌های اصلی صنعت آب و فاضلاب به شمار می‌رود و کاهش آن از برنامه‌های اولویت‌دار شرکت است.

به گفته وی، مصرف سالانه آب در استان حدود ۱۱۸ میلیون مترمکعب است که از این میزان، حدود ۹۴ میلیون مترمکعب در شهرها و مابقی در روستاها مصرف می‌شود. ترکیب منابع تأمین آب نیز به این صورت است که ۴۷ درصد از آب مورد نیاز استان از منابع زیرزمینی شامل چاه‌ها و چشمه‌ها و ۵۳ درصد از منابع سطحی و سدها تأمین می‌شود؛ ترکیبی که اهمیت صیانت همزمان از آبخوان‌ها و مدیریت ذخایر سدی را دوچندان می‌کند.

انشعاب‌های غیرمجاز؛ خسارت به اقتصاد آب و خدمات‌رسانی

فرهاد با اشاره به تبعات استفاده غیرمجاز از شبکه آب، گفت: فارغ از غیرشرعی بودن استفاده غیرمجاز از آب، این اقدام به اقتصاد استان و همچنین به درآمدها و توان خدمات‌رسانی شرکت آب و فاضلاب خسارت وارد می‌کند. انشعاب غیرمجاز علاوه بر تضییع حقوق مشترکان قانونمند، باعث اختلال در فشار شبکه، افزایش هدررفت آب و تحمیل هزینه‌های اضافی برای نگهداری و بازسازی تأسیسات می‌شود.

وی افزود: در صورت کشف انشعاب غیرمجاز، برخورد قانونی طبق ضوابط انجام خواهد شد. با این حال، رویکرد شرکت در کنار اجرای قانون، تشویق به خوداظهاری است؛ به این معنا که اگر فردی شخصاً مراجعه و وجود انشعاب غیرمجاز خود را اعلام کند، جریمه نخواهد شد و برای تبدیل انشعاب به حالت مجاز، امکان پرداخت هزینه‌ها به صورت قسطی نیز فراهم شده است. این تسهیلات با هدف کاهش فشار مالی بر خانوارها و تسریع در ساماندهی شبکه در نظر گرفته شده است.

آمار برخورد با انشعابات غیرمجاز و املاک فاقد مجوز

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کردستان با ارائه عملکرد سال گذشته در حوزه ساماندهی انشعابات گفت: در سال گذشته ۲ هزار و ۲۸۳ فقره انشعاب غیرمجاز در سطح استان شناسایی شد که از این تعداد، یک هزار و ۶۷۴ فقره رفع اثر شده و به انشعاب مجاز تبدیل یا قطع شده است. همچنین در همین بازه زمانی، ۵ هزار و ۱۱۵ فقره ملک فاقد جواز ساخت شناسایی شد که برای تمامی این املاک، انشعاب موقت صادر شده است تا ضمن رعایت ضوابط قانونی، نیاز آبی شهروندان نیز بدون توسل به روش‌های غیرمجاز تأمین شود.

به گفته فرهاد، صدور انشعاب موقت برای املاک فاقد جواز، راهکاری قانونی و کنترلی است که هم از گسترش انشعاب‌های غیرمجاز جلوگیری می‌کند و هم امکان پایش دقیق‌تر مصرف را فراهم می‌آورد. این اقدام در کنار شناسایی مستمر و گشت‌های نظارتی، بخشی از برنامه جامع شرکت برای کاهش آب بدون درآمد و ارتقای عدالت در توزیع آب است.

چرا صرفه‌جویی در کردستان ضروری‌تر شده است؟

اختلاف ۲۰ لیتری سرانه مصرف در کردستان با میانگین کشوری، زنگ هشداری برای مدیریت مصرف در بخش خانگی است. کارشناسان آب معتقدند بخش قابل توجهی از این اختلاف می‌تواند با اصلاح رفتارهای ساده روزمره جبران شود؛ اقداماتی مانند کوتاه کردن زمان استحمام، جلوگیری از باز ماندن شیر آب هنگام شست‌وشو، استفاده از ماشین لباس‌شویی و ظرف‌شویی با ظرفیت کامل، رفع نشتی شیرآلات و کولرها و بازچرخانی آب خاکستری برای مصارفی مانند آبیاری فضای سبز.

از سوی دیگر، سهم ۴۷ درصدی منابع زیرزمینی در تأمین آب استان نشان می‌دهد که هرگونه اضافه‌برداشت، به‌ویژه از طریق انشعاب‌های غیرمجاز، می‌تواند تراز آبخوان‌ها را منفی کرده و در بلندمدت منجر به افت سطح آب‌های زیرزمینی، کاهش کیفیت آب و افزایش هزینه‌های استحصال شود. در مقابل، منابع سطحی و سدها نیز به شدت تحت تأثیر نوسانات بارندگی و تغییرات اقلیمی قرار دارند و نمی‌توان به تنهایی بر پایداری آن‌ها تکیه کرد.

  • تولید سالانه آب در کردستان: ۱۷۴ میلیون مترمکعب
  • میزان آب بدون درآمد: ۳۲.۱۰ درصد
  • مصرف سالانه: ۱۱۸ میلیون مترمکعب (۹۴ میلیون در شهرها، ۲۴ میلیون در روستاها)
  • سهم منابع زیرزمینی: ۴۷ درصد / سهم منابع سطحی و سدها: ۵۳ درصد
  • سرانه مصرف کشور: ۱۶۲ لیتر در شبانه‌روز / سرانه مصرف کردستان: ۱۸۲ لیتر

مدیرعامل آبفای کردستان در پایان با دعوت از شهروندان برای همراهی در پویش صرفه‌جویی و قانونمندسازی انشعابات، تأکید کرد: همراهی مردم در مدیریت مصرف و خودداری از هرگونه برداشت غیرمجاز، مهم‌ترین سرمایه برای حفظ پایداری خدمات آب و فاضلاب است. شرکت آب و فاضلاب نیز آمادگی دارد با ارائه مشاوره، تسهیلات قسطی و رسیدگی سریع به درخواست‌های قانونی، مسیر تبدیل انشعاب‌های غیرمجاز به مجاز را هموار کند تا هم حقوق عمومی صیانت شود و هم خدمات‌رسانی با کیفیت و عادلانه برای همه مشترکان تداوم یابد.