معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به اقدام دولت آمریکا در پایان دادن به عضویت و مشارکت خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل واکنش نشان داد و تأکید کرد خروج از این نهاد، واشنگتن را از پاسخگویی در برابر کارنامه حقوق بشریاش مبرا نمیکند.
واکنش غریبآبادی به اقدام واشنگتن
کاظم غریبآبادی روز جمعه ۲۷ شهریورماه در پی انتشار خبر خروج رسمی آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل، در پیامی یادآور شد که تاریخ جنایات انسانی را از حافظه پاک نخواهد کرد. او نوشت: «تاریخ فراموش نخواهد کرد؛ در میناب مدرسهای با خون ۱۶۸ کودک رنگین شد و در لامرد، زمین ورزش به قتلگاه غیرنظامیان بدل گشت.»
به گفته غریبآبادی، آمریکا نمیتواند با کنارهگیری از یک نهاد بینالمللی، مسئولیت خود در قبال نقضهای فاحش حقوق بشر و حمایت از اقداماتی که به کشتار غیرنظامیان منجر شده را انکار کند. این مقام وزارت امور خارجه تصریح کرد که خروج از شورا، بیش از آنکه نشانه اصلاح باشد، تلاشی برای فرار از نظارت و پاسخگویی است.
خروج رسمی آمریکا؛ ادعای واشنگتن چیست؟
دولت آمریکا شامگاه پنجشنبه بهطور رسمی اعلام کرد که به عضویت و مشارکت خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل پایان داده است. وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه خود مدعی شد که این شورا به ترویج آنچه «ادبیات ضدآمریکایی» خوانده، میپردازد و در برابر آنچه «رژیمهای سرکوبگر» نامیده، رویکردی مماشاتآمیز و جانبدارانه دارد.
واشنگتن همچنین شورا را متهم کرده است که به جای تمرکز بر موارد نقض حقوق بشر در جهان، به ابزاری سیاسی برای فشار بر ایالات متحده و متحدانش تبدیل شده است. این ادعاها در حالی مطرح میشود که شورای حقوق بشر به عنوان رکن اصلی سازمان ملل در حوزه نظارت بر حقوق بشر، مأموریت بررسی وضعیت کشورها، مأموریتهای حقیقتیاب و تصویب قطعنامههای مرتبط با بحرانهای انسانی را بر عهده دارد.
یادآوری فاجعه میناب و لامرد
اشاره غریبآبادی به دو رویداد تلخ در میناب و لامرد، بازتابی از موج اخیر حملات به مراکز غیرنظامی است که به گفته مقامهای ایرانی با حمایت مستقیم یا چراغ سبز آمریکا صورت گرفته است. در میناب، حمله به یک مدرسه به جان باختن ۱۶۸ کودک منجر شد و در لامرد نیز یک زمین ورزشی که محل تجمع غیرنظامیان بود، هدف قرار گرفت و به قتلگاه مردم بیدفاع تبدیل شد.
معاون وزیر امور خارجه با برجسته کردن این دو نمونه، تلاش کرد نشان دهد که کارنامه حقوق بشری آمریکا نمیتواند با خروج از یک نهاد بینالمللی تطهیر شود. به باور تهران، حمایتهای سیاسی، نظامی و تبلیغاتی واشنگتن از اقداماتی که منجر به کشتار کودکان و غیرنظامیان میشود، نیازمند رسیدگی و پاسخگویی در سطح بینالمللی است و ترک شورای حقوق بشر این مسئولیت را از بین نمیبرد.
رفت و برگشتهای پرحاشیه آمریکا و شورای حقوق بشر
شورای حقوق بشر سازمان ملل در سال ۲۰۰۶ به عنوان جایگزین کمیسیون حقوق بشر تأسیس شد و ۴۷ عضو دارد که با رأی مجمع عمومی انتخاب میشوند. این شورا وظیفه بررسی دورهای وضعیت حقوق بشر در تمامی کشورها، اعزام گزارشگران ویژه و تشکیل کمیتههای حقیقتیاب را برعهده دارد.
ایالات متحده رابطه پرنوسانی با این شورا داشته است. واشنگتن در ژوئن ۲۰۱۸ در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، با انتقاد مشابهی مبنی بر «سوگیری علیه اسرائیل و ناکارآمدی» از شورا خارج شد. دولت جو بایدن در سال ۲۰۲۱ بار دیگر به شورا بازگشت و به عنوان عضو ناظر و سپس عضو اصلی فعالیت کرد. اکنون با اعلام خروج دوباره، آمریکا برای دومین بار در کمتر از یک دهه راه خروج را در پیش گرفته است؛ تصمیمی که از سوی بسیاری از ناظران به عنوان عقبنشینی از چندجانبهگرایی و تضعیف نظام حقوق بشری سازمان ملل تعبیر میشود.
منتقدان این تصمیم میگویند آمریکا در حالی شورا را به «سیاسیکاری» متهم میکند که خود همواره تلاش کرده از سازوکارهای این شورا برای فشار بر رقبای سیاسیاش استفاده کند و در مقابل، متحدان خود را از تیغ نظارت دور نگه دارد.
پیام تهران: ترک نهاد، به معنای معافیت نیست
موضع وزارت امور خارجه ایران روشن است: خروج از شورای حقوق بشر، آمریکا را از مسئولیتهای حقوقی و بینالمللیاش معاف نمیکند. از نگاه تهران، اعتبار یک نهاد بینالمللی به حضور یا عدم حضور یک عضو وابسته نیست، بلکه به توان آن در مستندسازی، افشا و پیگیری نقضها بستگی دارد.
غریبآبادی تأکید کرده است که جامعه جهانی و افکار عمومی، بهویژه قربانیان حملات اخیر، خروج آمریکا را نه به عنوان نشانهای از اصلاح، بلکه به عنوان تلاشی برای فرار از پاسخگویی تلقی خواهند کرد. به گفته او، «تاریخ فراموش نخواهد کرد» و حافظه جمعی ملتها، جان باختن کودکان دانشآموز در میناب و کشتار غیرنظامیان در لامرد را به عنوان سندی از ضرورت پاسخگو کردن حامیان و عاملان این جنایات ثبت خواهد کرد.
ناظران معتقدند تصمیم واشنگتن میتواند جایگاه اخلاقی آمریکا در مجامع حقوق بشری را بیش از پیش تضعیف کند و این پیام را به جهان مخابره کند که ایالات متحده ترجیح میدهد به جای پاسخ به انتقادها، صورت مسئله را پاک کند. در مقابل، ایران و شماری از کشورهای دیگر خواستار تقویت سازوکارهای مستقل و بیطرف شورا برای رسیدگی به جنایات علیه غیرنظامیان، بهویژه زنان و کودکان، شدهاند.
نظرات (0)