مدیرکل سازمان تجارت جهانی نسبت به پیامدهای ادامه اختلال در آبراههای راهبردی جهان هشدار داد و وضعیت کنونی را شدیدترین شوک وارد شده به نظام تجارت جهانی در ۸۰ سال گذشته توصیف کرد. به گفته او، گلوگاه ایجادشده در تنگه هرمز به طور مستقیم امنیت غذایی و بازار کودهای کشاورزی را تهدید میکند و در صورت تداوم، هزینههای تولید و معیشت را در بسیاری از کشورها افزایش خواهد داد.
اختلالی بیسابقه در هشت دهه گذشته
انگوزی اوکونجو-ایوئالا، مدیرکل سازمان تجارت جهانی، در حاشیه مجمع عمومی این سازمان در ژنو گفت که نظام تجارت جهانی با وجود همه فشارهای ژئوپلیتیکی همچنان تابآوری خود را حفظ کرده است، اما شدت اختلال کنونی بیسابقه است. او ادامه درگیریها در غرب آسیا را آزمونی بزرگ برای ۱۶۶ کشور عضو سازمان تجارت جهانی دانست و تأکید کرد که پیامدهای این بحران تنها محدود به منطقه نیست و سراسر زنجیرههای تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
به گفته اوکونجو-ایوئالا، آنچه امروز در مسیرهای دریایی حیاتی رخ میدهد، فقط یک بحران حملونقل نیست، بلکه اختلالی ساختاری در قلب تجارت کالاست که میتواند نظم تجاری شکلگرفته پس از جنگ جهانی دوم را با چالشی جدی مواجه کند.
تنگه هرمز؛ گلوگاه امنیت غذایی جهان
مدیرکل سازمان تجارت جهانی به طور خاص به تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین آبراههای حیاتی جهان اشاره کرد و گفت ایجاد گلوگاه در این مسیر، انتقال مواد غذایی و بهویژه کودهای کشاورزی را با مشکل جدی روبهرو کرده است. بسیاری از کشورها برای تأمین نهادههای کشاورزی و غلات به عبور ایمن کشتیها از این آبراه وابستهاند و هرگونه اختلال پایدار میتواند به افزایش قیمت تمامشده محصولات کشاورزی بینجامد.
او توضیح داد که وابستگی متقابل بازارهای جهانی بهگونهای است که حتی اختلال در یک گلوگاه منطقهای، به سرعت به بازارهای جهانی غذا سرایت میکند و کشورهای واردکننده بهویژه در آفریقا و بخشهایی از آسیا را بیش از دیگران آسیبپذیر میسازد.
ذخایر ملی؛ سپری موقت در برابر شوک قیمتها
اوکونجو-ایوئالا با اشاره به نقش ذخایر استراتژیک کشورها گفت که تاکنون ذخایر ملی غذا و کود توانستهاند به صورت موقت از جهش ناگهانی قیمتها جلوگیری کنند و بازارها را در برابر شوک اولیه ناشی از اختلال در تنگه هرمز محافظت نمایند. با این حال، او هشدار داد که این محافظت پایدار نخواهد بود.
به گفته وی، اگر انسداد و محدودیت تردد در این آبراه حیاتی ادامه یابد، ذخایر به تدریج کاهش مییابد و هزینههای بخش کشاورزی به ناچار افزایش خواهد یافت؛ افزایشی که در نهایت به قیمت نان، غلات و سایر کالاهای اساسی برای مصرفکنندگان در سراسر جهان منتقل میشود.
تغییر مسیر کشتیها و هزینه پنهان تجارت
بخش دیگری از هشدار مدیرکل سازمان تجارت جهانی به پیامدهای تغییر مسیر کشتیها اختصاص داشت. او گفت شرکتهای بزرگ حملونقل دریایی برای حفظ جریان تجارت، ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین و طولانیتر شدهاند. اگرچه این اقدام از توقف کامل تجارت جلوگیری کرده، اما هزینههای اضافی قابل توجهی ایجاد کرده است.
این انحراف از مسیر اصلی به معنای افزایش مصرف سوخت، طولانیتر شدن زمان تحویل کالا، رشد حق بیمه دریایی و فشار بیشتر بر بنادر جایگزین است. اوکونجو-ایوئالا تأکید کرد که این هزینههای سربار، ثبات بلندمدت زنجیره تأمین را زیر سؤال میبرد و در نهایت بر قیمت نهایی کالاها برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان اثر میگذارد.
- افزایش مدت زمان حمل و تأخیر در تحویل کالاهای اساسی
- رشد هزینه سوخت و حق بیمه کشتیها
- فشار مضاعف بر مسیرها و بنادر جایگزین
- کاهش پیشبینیپذیری و افزایش ریسک برای فعالان تجاری
رشد غیرمنتظره تجارت با موتور هوش مصنوعی
با وجود این چشمانداز نگرانکننده، مدیرکل سازمان تجارت جهانی به نکتهای امیدوارکننده نیز اشاره کرد. به گفته او، تجارت جهانی کالا در سال جاری میلادی ۴.۶ درصد رشد کرده که با توجه به فشارهای ژئوپلیتیکی، رقمی غیرمنتظره و قابل توجه محسوب میشود.
اوکونجو-ایوئالا بخش مهمی از این رشد را ناشی از تجارت مرتبط با هوش مصنوعی دانست و گفت خرید و فروش نیمهرساناها (تراشهها) و تجهیزات مرتبط با فناوریهای نوین، سهم بزرگی در این رونق داشته است. این بخش توانسته تا حدی اثرات منفی اختلال در مسیرهای سنتی تجارت را جبران کند، اما به گفته او، تکیه صرف بر یک بخش فناورانه نمیتواند جایگزین ثبات در آبراههای حیاتی شود.
آزمونی برای تجارت چندجانبه
سازمان تجارت جهانی که ۱۶۶ عضو دارد، خود را ضامن نظم تجارت چندجانبه و مبتنی بر قاعده میداند. مدیرکل این سازمان تأکید کرد که حفظ تابآوری نظام تجاری نیازمند همکاری جمعی اعضاست و ادامه تنش در غرب آسیا میتواند همبستگی این نظام را تضعیف کند.
کارشناسان نیز میگویند در صورت تداوم اختلال در تنگه هرمز، سه پیامد اصلی در انتظار اقتصاد جهانی خواهد بود: نخست، افزایش تورم غذایی در کشورهای واردکننده؛ دوم، رشد هزینه تولید برای کشاورزان به دلیل گرانی کود؛ و سوم، بازآرایی مسیرهای کشتیرانی که ممکن است حتی پس از بازگشت ثبات نیز به دلیل سرمایهگذاریهای جدید، دائمی شود.
هشدار سازمان تجارت جهانی در ژنو در واقع یادآوری این واقعیت است که امنیت آبراههایی مانند تنگه هرمز، موضوعی صرفاً منطقهای نیست، بلکه مسئلهای جهانی است که مستقیماً بر سفره مردم، هزینه تولید و ثبات اقتصادی کشورها در قارههای مختلف اثر میگذارد.
نظرات (0)