اتحادیه اروپا سطح هشدار ماموریت دریایی خود در دریای سرخ را افزایش داده است. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد ناوگان ماموریت آسپیدس (ASPIDES) در پی وخامت اوضاع امنیتی منطقه، در وضعیت آماده‌باش بالاتری قرار گرفته است.

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که تحولات میدانی در سواحل غربی یمن و نزدیکی تنگه راهبردی باب‌المندب، حساسیت‌ها درباره امنیت یکی از مهم‌ترین شریان‌های تجارت جهانی را به‌طور محسوسی افزایش داده است.

آسپیدس در وضعیت هشدار بالاتر

به گفته کالاس، ماموریت آسپیدس که با هدف حفاظت از آزادی کشتیرانی و اسکورت کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و خلیج عدن فعال شده، اکنون با ارزیابی جدید از تهدیدات، آرایش عملیاتی خود را تغییر داده است. هرچند جزئیات فنی درباره تعداد ناوها یا تغییرات تاکتیکی منتشر نشده، اما مقام اروپایی تاکید کرده این اقدام جنبه پیشگیرانه دارد.

ماموریت آسپیدس از سال گذشته و پس از ناامن شدن مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ، با مشارکت چند کشور اروپایی آغاز به کار کرد و وظیفه آن رهگیری تهدیدات، همراهی کشتی‌های تجاری و تبادل اطلاعات امنیتی در منطقه است. ارتقای سطح آماده‌باش به معنای آمادگی بیشتر برای واکنش سریع، تقویت سامانه‌های راداری و پدافندی و هماهنگی نزدیک‌تر میان ناوهای مستقر در منطقه ارزیابی می‌شود.

ادعاها درباره یمن و رایزنی با ریاض

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در اظهارات خود مدعی شد آنچه «پاسخ یمن به حملات عربستان و محاصره اعمال‌شده علیه مردم این کشور» خوانده، غیرقابل قبول است و به اقتصاد جهانی آسیب می‌زند. این موضع در حالی مطرح شده که یمن سال‌هاست تحت محاصره و حملات ائتلاف به رهبری عربستان قرار داشته و نیروهای یمنی تاکید دارند اقداماتشان در دریا واکنشی به ادامه تجاوز و محاصره است.

کالاس همچنین از گفت‌وگوی خود با فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی خبر داد و گفت دو طرف درباره تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ یمن و بازگرداندن آزادی کشتیرانی در آبراه‌های منطقه از جمله تنگه هرمز گفت‌وگو کرده‌اند. اشاره او به تنگه هرمز در حالی است که تمرکز اصلی ماموریت آسپیدس بر دریای سرخ و تنگه باب‌المندب است؛ آبراهی که حلقه اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند و مسیر عبور بخش بزرگی از تجارت انرژی و کالا میان آسیا و اروپاست.

پیشروی در ساحل غربی و اهمیت بندر المخا

تحولات میدانی اخیر نیز بر تصمیم بروکسل سایه انداخته است. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای یمنی در روزهای گذشته در امتداد ساحل غربی پیشروی کرده و کنترل بخش‌هایی از جمله بندر المخا را به دست گرفته‌اند. این بندر به دلیل نزدیکی به تنگه باب‌المندب، از نظر نظامی و امنیتی اهمیت بالایی برای کنترل تردد کشتی‌ها دارد.

همزمان، درگیری‌ها میان نیروهای یمنی و نیروهای وابسته به عربستان تشدید شده و گزارش‌ها از حملات هوایی عربستان علیه مواضعی در یمن حکایت دارد. همین تقابل میدانی، پیچیدگی وضعیت امنیتی دریای سرخ را افزایش داده و نگرانی پایتخت‌های اروپایی را از سرایت تنش به مسیرهای کشتیرانی دوچندان کرده است.

ارزیابی سازمان ملل از امنیت کشتیرانی

با وجود این تحولات، سازمان ملل متحد اعلام کرده جریان کشتیرانی تجاری در دریای سرخ تا این لحظه به‌طور محسوسی مختل نشده است. با این حال، پیشروی‌های اخیر در مجاورت باب‌المندب و افزایش تحرکات نظامی در دو سوی ساحل، باعث شده نهادهای بین‌المللی نسبت به شکنندگی امنیت این مسیر هشدار دهند.

دریای سرخ و تنگه باب‌المندب یکی از پرترددترین شریان‌های تجارت جهانی به شمار می‌رود؛ مسیری که بخش قابل توجهی از حامل‌های انرژی، کانتینرها و کالاهای اساسی از طریق آن میان کانال سوئز، دریای مدیترانه و اقیانوس هند جابه‌جا می‌شود. هرگونه اختلال پایدار در این آبراه می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، بهای انرژی و زنجیره تامین جهانی را تحت تاثیر قرار دهد؛ موضوعی که به گفته مقام‌های اروپایی، دلیل اصلی ارتقای سطح هشدار ناوگان آسپیدس است.

ناظران معتقدند افزایش آماده‌باش از سوی اروپا، بیش از آنکه نشانه درگیری قریب‌الوقوع باشد، پیامی بازدارنده و تلاشی برای حفظ توازن در آبراهی حیاتی برای اروپا، خاورمیانه و اقتصاد جهانی است. با این حال، تداوم درگیری‌ها در یمن و فقدان راه‌حل سیاسی پایدار، همچنان مهم‌ترین عامل بی‌ثباتی در دریای سرخ باقی مانده است.