منابع آمریکایی از برنامه تازه پنتاگون برای تغییر آرایش پهپادی این کشور خبر داده‌اند؛ برنامه‌ای که بر اساس آن پهپادهای پیشرفته ام‌کیو-۹ ریپر (MQ-9 Reaper) از ماموریت‌های فعلی خود بر فراز آفریقا خارج و به آمریکای جنوبی منتقل خواهند شد.

این ادعا را شبکه سی‌ان‌ان به نقل از شش منبع مطلع منتشر کرده و باشگاه خبرنگاران جوان نیز به نقل از همین گزارش آن را بازتاب داده است. به گفته این منابع، انتقال ریپرها همزمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در نیمکره غربی و ارتقای مشارکت‌های نظامی با متحدان منطقه‌ای برای اجرای عملیات‌های احتمالی مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تروریسم انجام می‌شود.

جزئیات ادعای سی‌ان‌ان درباره جابه‌جایی ریپرها

شش منبع آگاه در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان مدعی شده‌اند که پنتاگون در حال برنامه‌ریزی برای ارسال پهپادهای MQ-9 ریپر مستقر در آفریقا به آمریکای جنوبی است. این پهپادها که عمدتاً برای جمع‌آوری اطلاعات، شناسایی و حملات دقیق به کار می‌روند، ستون فقرات عملیات‌های پهپادی آمریکا در سال‌های اخیر بوده‌اند.

به گفته این منابع، جابه‌جایی مذکور بخشی از «موجی از تجهیزات نظامی» است که قرار است به آمریکای جنوبی منتقل شود. این موج تجهیزاتی، همزمان با آنچه منابع آمریکایی «ارتقای مشارکت‌های نظامی مقامات آمریکایی» برای عملیات‌های بالقوه توصیف کرده‌اند، صورت می‌گیرد؛ عملیاتی که با عنوان مبارزه با مواد مخدر و تروریسم معرفی شده است.

منابع مورد استناد سی‌ان‌ان تاکید کرده‌اند که انتقال این پهپادها، پیش‌درآمدی برای عملیات‌های احتمالی در کشورهای آمریکای جنوبی است و هماهنگی‌های اطلاعاتی و عملیاتی آن از هم‌اکنون در دست بررسی قرار دارد.

اکوادور؛ مقصد احتمالی نخست

در میان گزینه‌های مطرح شده، نام اکوادور به عنوان یکی از محورهای احتمالی عملیات آینده به میان آمده است. به گفته منابع سی‌ان‌ان، عملیات احتمالی در اکوادور از جمله دلایل اصلی این جابه‌جایی عنوان شده است.

اکوادور اوایل امسال میلادی، همکاری نظامی تازه‌ای را با ایالات متحده علیه آنچه واشنگتن «سازمان‌های تروریستی تعیین‌شده» می‌خواند، آغاز کرد. این همکاری در شرایطی شکل گرفت که این کشور آمریکای جنوبی در ماه‌های گذشته با موج گسترده خشونت ناشی از کارتل‌های مواد مخدر و گروه‌های تبهکار سازمان‌یافته مواجه بوده و دولت کیتو برای مهار آن، به دنبال حمایت اطلاعاتی و نظامی خارجی بوده است.

مقام‌های آمریکایی پیش از این نیز از افزایش همکاری‌های اطلاعاتی، تبادل داده‌های پهپادی و آموزش نیروهای محلی در حوزه مبارزه با قاچاق فرامرزی مواد مخدر در منطقه آند صحبت کرده بودند. انتقال ریپرها می‌تواند توان واشنگتن برای پایش مستمر مسیرهای قاچاق در اقیانوس آرام و مناطق جنگلی مرزی را به طور قابل توجهی افزایش دهد.

رقابت بر سر مقصد نهایی؛ غرب آسیا همچنان روی میز

با وجود تمرکز گزارش سی‌ان‌ان بر آمریکای جنوبی، یک منبع دیگر به این شبکه گفته است که بحث‌ها در پنتاگون هنوز نهایی نشده و اعزام بخشی از ناوگان ریپر به غرب آسیا نیز به عنوان گزینه جایگزین مطرح است.

به گفته این منبع، ارتش آمریکا در جریان جنگ علیه ایران، بخشی از دارایی‌های پهپادی و سامانه‌های خود در منطقه غرب آسیا را از دست داده و اکنون برای بازسازی توان اطلاعاتی و عملیاتی خود در آن منطقه، نیازمند جایگزینی سریع است. از همین رو، برخی فرماندهان نظامی استدلال می‌کنند که اولویت باید به تقویت حضور در خاورمیانه داده شود، نه آمریکای جنوبی.

این اختلاف نظر نشان می‌دهد که تصمیم نهایی درباره مقصد ریپرها هنوز در سطح ستاد مشترک و فرماندهی‌های منطقه‌ای آمریکا در حال چانه‌زنی است و ممکن است ناوگان موجود میان دو حوزه عملیاتی تقسیم شود.

پهپاد MQ-9 ریپر؛ چشم و بازوی دوربرد آمریکا

پهپاد MQ-9 Reaper محصول شرکت جنرال اتمیکس، نسخه تکامل‌یافته پهپاد MQ-1 پردیتور است و از سال ۲۰۰۷ به طور رسمی وارد خدمت نیروی هوایی آمریکا شده است. این پهپاد با مداومت پروازی بیش از ۲۷ ساعت، سقف پرواز حدود ۱۵ کیلومتر و توان حمل ترکیبی از حسگرهای الکترواپتیک، رادار روزنه مصنوعی و موشک‌های هدایت‌شونده هلفایر و بمب‌های لیزری، هم برای ماموریت‌های اطلاعاتی-نظارتی و هم برای حملات نقطه‌زن به کار می‌رود.

ریپرها در سال‌های گذشته در شاخ آفریقا، ساحل صحرا و لیبی برای رصد تحرکات گروه‌های تروریستی مانند الشباب و داعش به طور گسترده به کار گرفته شده‌اند و پایگاه‌هایی در نیجر، جیبوتی و دیگر نقاط آفریقا میزبان آن‌ها بوده است. خروج احتمالی آن‌ها از آفریقا می‌تواند به معنای کاهش پوشش اطلاعاتی آمریکا در این قاره و تمرکز بیشتر بر تهدیدات نوظهور در نیمکره غربی تلقی شود.

پیامدهای راهبردی جابه‌جایی

کارشناسان مسائل نظامی می‌گویند انتقال ریپرها به آمریکای جنوبی، نشانه تغییر اولویت‌های امنیتی واشنگتن از ضدتروریسم کلاسیک در آفریقا و خاورمیانه به سمت مبارزه با کارتل‌های فراملی مواد مخدر است؛ کارتل‌هایی که از سوی دولت آمریکا به عنوان تهدیدی در سطح امنیت ملی طبقه‌بندی شده‌اند.

از سوی دیگر، حضور پررنگ‌تر پهپادهای آمریکایی در آمریکای جنوبی می‌تواند حساسیت‌های سیاسی در میان دولت‌های منطقه را برانگیزد، به ویژه در کشورهایی که نسبت به مداخله نظامی خارجی نگاه محتاطانه دارند. همزمان، کاهش حضور پهپادی در آفریقا نیز ممکن است خلأ اطلاعاتی برای رصد گروه‌های افراطی در ساحل صحرا ایجاد کند، مگر آنکه با پهپادهای دیگر یا همکاری متحدان اروپایی جبران شود.

تا لحظه انتشار این گزارش، پنتاگون به طور رسمی درباره جزئیات این جابه‌جایی اظهارنظر نکرده و گزارش سی‌ان‌ان همچنان در حد ادعای منابع آگاه باقی مانده است.