هانتر بایدن، فرزند جو بایدن رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در اظهاراتی جنجالی مدعی شد که دولت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، پیش از وقوع عملیات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ موسوم به طوفان‌الاقصی، از برنامه جنبش حماس برای انجام یک عملیات گسترده اطلاع کامل داشته اما هیچ اقدام پیشگیرانه‌ای انجام نداده است.

این ادعا که در گفت‌وگوی اخیر هانتر بایدن با رادیوی «ال‌بی‌سی» لندن مطرح شد، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشته و بار دیگر بحث‌ها درباره میزان آگاهی نهادهای اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل پیش از حمله غافلگیرکننده حماس را داغ کرده است.

ادعای اصلی هانتر بایدن چیست؟

به گفته هانتر بایدن، مقامات ارشد اسرائیلی «می‌دانستند چه چیزی در راه است» و با این حال «اصلاً هیچ اقدامی انجام ندادند» تا اجازه دهند این حمله رخ دهد. او استدلال می‌کند که وقوع عملیات هفتم اکتبر بهانه‌ای فراهم کرد تا اسرائیل برنامه‌هایی را در نوار غزه به اجرا بگذارد که «در شرایط عادی هرگز اجازه اجرای آنها را پیدا نمی‌کرد» و هیچ کشور یا نهادی چراغ سبز اجرای آن را به تل‌آویو نشان نمی‌داد.

پسر رئیس‌جمهور پیشین آمریکا تصریح کرد که رژیم صهیونیستی «اجازه داد این اتفاق رخ دهد تا بتواند برنامه‌ای را اجرا کند که هیچ‌کس هرگز چراغ سبز اجرای آن را به اسرائیل نمی‌داد». این جمله، صریح‌ترین بخش از اظهارات او درباره انگیزه احتمالی عدم جلوگیری از حمله حماس بوده است.

استناد به گزارش هاآرتص و نقش هشدار امارات

هانتر بایدن برای تقویت ادعای خود به گزارشی که چندی پیش در روزنامه صهیونیستی هاآرتص منتشر شده بود اشاره کرد. بر اساس آن گزارش، رئیس امارات متحده عربی به‌صورت شخصی و مستقیم درباره قصد حماس برای آغاز یک عملیات بزرگ به بنیامین نتانیاهو هشدار داده بود.

این روزنامه مدعی شده بود که هشدار مذکور از کانال‌های دیپلماتیک سطح بالا منتقل شده و جزئیات مربوط به تحرکات غیرعادی حماس در هفته‌های منتهی به هفتم اکتبر را شامل می‌شده است. هانتر بایدن گفت همین گزارش نشان می‌دهد که نتانیاهو نه‌تنها از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی داخلی، بلکه از سوی یک رهبر خارجی نیز هشدار دریافت کرده بود.

واکنش نتانیاهو؛ تکذیب و تهدید به شکایت

بنیامین نتانیاهو بلافاصله پس از انتشار گزارش هاآرتص، محتوای آن را به‌طور کامل رد کرد و آن را «کذب» خواند. دفتر نخست‌وزیری رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد که نتانیاهو هیچ هشدار مشخصی درباره زمان، مکان یا مقیاس عملیات حماس دریافت نکرده و ادعای مطلع بودن قبلی او بی‌اساس است.

نتانیاهو حتی تهدید کرده است که به دلیل انتشار این گزارش، از روزنامه هاآرتص شکایت قضایی خواهد کرد. او مدعی شده که چنین گزارش‌هایی با انگیزه سیاسی و برای تخریب وجهه دولت در بحبوحه جنگ غزه منتشر می‌شود.

با این حال، اظهارات هانتر بایدن بار دیگر توجه‌ها را به گزارش‌های متعدد پیشین درباره ناکامی اطلاعاتی اسرائیل جلب کرده است؛ گزارش‌هایی که نشان می‌دهد برخی واحدهای اطلاعاتی ارتش اسرائیل تحرکات مشکوک حماس را رصد کرده بودند اما این هشدارها در سطوح بالای تصمیم‌گیری جدی گرفته نشد.

انتقادهای تند هانتر بایدن از سیاست پدرش در قبال اسرائیل

نکته قابل توجه این است که اظهارات اخیر هانتر بایدن در ادامه سلسله انتقادهای او از سیاست‌های دولت پدرش در قبال جنگ غزه مطرح می‌شود. او در ماه‌های اخیر در چند پادکست و مصاحبه جداگانه، به صراحت از رویکرد حمایتی کاخ سفید از تل‌آویو انتقاد کرده است.

به گفته منابع آمریکایی، هانتر بایدن در اواسط شهریور ماه امسال نیز در یک گفت‌وگوی مفصل، تصمیم جو بایدن برای تداوم ارسال تسلیحات و کمک‌های نظامی به اسرائیل در جریان جنگ غزه را «اشتباه» توصیف کرده بود. او معتقد است این سیاست نه‌تنها به تشدید بحران انسانی در غزه انجامید، بلکه جایگاه اخلاقی و دیپلماتیک آمریکا را نیز تضعیف کرد.

این موضع‌گیری‌ها از آن جهت اهمیت دارد که هانتر بایدن همواره به‌عنوان یکی از نزدیک‌ترین افراد به رئیس‌جمهور پیشین آمریکا شناخته می‌شده و اکنون با فاصله گرفتن از دولت پدرش، انتقادهایی را مطرح می‌کند که پیش‌تر بیشتر از سوی جناح چپ حزب دموکرات و فعالان حقوق بشر شنیده می‌شد.

زمینه تاریخی؛ هفتم اکتبر و پیامدهای آن

عملیات طوفان‌الاقصی که در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ توسط جنبش حماس آغاز شد، بزرگ‌ترین حمله غافلگیرکننده به اراضی اشغالی در چند دهه اخیر بود و به کشته شدن بیش از هزار نفر و اسارت ده‌ها اسرائیلی انجامید. این حمله، آغازگر جنگی ویرانگر در نوار غزه شد که طی آن ده‌ها هزار فلسطینی به شهادت رسیده و بخش‌های وسیعی از این باریکه به ویرانه تبدیل شده است.

از همان روزهای نخست، پرسش‌هایی جدی درباره چرایی غافلگیری دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل مطرح شد؛ دستگاه‌هایی که به داشتن یکی از پیشرفته‌ترین شبکه‌های جاسوسی و شنود در جهان شهرت دارند. کمیته‌های تحقیق داخلی در اسرائیل نیز تاکنون گزارش‌های متناقضی درباره علت این ناکامی منتشر کرده‌اند، اما هرگز به‌طور رسمی تأیید نکرده‌اند که هشداری در سطح نخست‌وزیری دریافت شده باشد.

اکنون ادعای هانتر بایدن ـ حتی اگر از سوی تل‌آویو تکذیب شود ـ می‌تواند فشار سیاسی بر نتانیاهو را که هم‌زمان با پرونده‌های فساد و اعتراضات داخلی نیز مواجه است، افزایش دهد و بار دیگر موضوع «مسئولیت سیاسی» کابینه اسرائیل در قبال فاجعه هفتم اکتبر را در مرکز توجه قرار دهد.