رئیس مجلس شورای اسلامی به اظهارات اخیر رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا درباره آینده میدان نبرد و نقش سامانه‌های خودمختار واکنش نشان داد و تأکید کرد که دوران شکار جنگنده‌های پیشرفته آمریکایی دیگر یک تهدید آینده نیست، بلکه واقعیتی جاری است.

ژنرال آمریکایی چه گفته بود؟

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در سخنرانی خود در کنفرانس هوا و فضا و سایبری نیروی هوایی آمریکا تصویر تازه‌ای از مختصات جنگ‌های آینده ارائه کرده بود. او گفته بود: «از این به بعد باید این فرض را مبنا قرار دهیم که یگان‌ها و آرایش‌های نظامی ما توسط سامانه‌های خودمختار شکار خواهند شد، در سراسر طیف فرکانسی با اخلال مواجه و به‌صورت لحظه‌ای ردیابی خواهند شد.»

این اظهارات که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آمریکایی داشت، به‌عنوان اعترافی کم‌سابقه از آسیب‌پذیری ساختارهای کلاسیک ارتش آمریکا در برابر فناوری‌های نوین پهپادی، جنگ الکترونیک و سامانه‌های شناسایی هوشمند تفسیر شد. کین به‌صورت تلویحی پذیرفته بود که برتری هوایی و اطلاعاتی که دهه‌ها ستون دکترین نظامی آمریکا بوده، اکنون با چالش جدی سامانه‌های ارزان‌قیمت اما هوشمند و شبکه‌محور مواجه شده است.

پاسخ صریح قالیباف

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در حساب کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی به این سخنان واکنش نشان داد و خطاب به ژنرال کین نوشت: «دورانی که در آن اف-۳۵‌ها و اف-۱۵‌های شما شکار می‌شوند و شما مجبورید گزارش دهید که فقط آسیب دیده‌اند، همین حالا هم آغاز شده است.»

قالیباف در ادامه تأکید کرد: «چیزی که زمانی صرفاً یک کابوس وحشتناک بود، اکنون به واقعیت روزمره تبدیل شده است. با آن کنار بیایید.»

اشاره رئیس مجلس به گزارش‌های ارتش آمریکا درباره آسیب دیدن جنگنده‌های پیشرفته‌اش، ناظر به تحولات ماه‌های اخیر در منطقه و ناکامی سامانه‌های پدافندی و هوایی آمریکا و متحدانش در رهگیری پهپادها و موشک‌های نقطه‌زن است؛ موضوعی که به گفته ناظران، معادلات بازدارندگی را به‌طور اساسی تغییر داده است.

چرا این تقابل لفظی اهمیت دارد؟

اظهارات دن کین را باید در چارچوب نگرانی فزاینده پنتاگون از گسترش سامانه‌های خودمختار، ریزپهپادهای انتحاری، اخلال فرکانسی و ردیابی لحظه‌ای نیروهای نظامی در میدان نبرد ارزیابی کرد. تجربه جنگ اوکراین، درگیری‌ها در دریای سرخ و تحولات غرب آسیا نشان داده است که یگان‌های بزرگ، متمرکز و متکی به ارتباطات ماهواره‌ای به‌راحتی قابل کشف، اخلال و هدف قرار گرفتن هستند.

در مقابل، پاسخ قالیباف حامل دو پیام مشخص است؛ نخست اینکه جمهوری اسلامی ایران خود را بخشی از همین تحول فناورانه می‌داند و توانسته با توسعه پهپادها، موشک‌های کروز و سامانه‌های پدافندی بومی، قابلیت شکار و اخلال علیه پیشرفته‌ترین جنگنده‌های نسل پنجم را به نمایش بگذارد. دوم اینکه تهران معتقد است دوران انحصار قدرت هوایی آمریکا به پایان رسیده و واشنگتن ناچار است واقعیت جدید موازنه قدرت را بپذیرد.

اف-۳۵ و اف-۱۵؛ نمادهای برتری هوایی آمریکا زیر ذره‌بین

جنگنده اف-۳۵ لایتنینگ ۲ به‌عنوان ستون فقرات نیروی هوایی آمریکا و متحدانش و جنگنده اف-۱۵ ایگل به‌عنوان یکی از با سابقه‌ترین جنگنده‌های برتری هوایی، سال‌ها نماد فناوری غیرقابل رقابت آمریکا معرفی می‌شدند. با این حال، گزارش‌های اخیر از آسیب دیدن، زمین‌گیر شدن یا ناکامی این جنگنده‌ها در مأموریت‌های منطقه‌ای، تردیدهایی جدی درباره مصونیت آن‌ها ایجاد کرده است.

کارشناسان مسائل نظامی می‌گویند شبکه‌ای شدن پدافند هوایی، ترکیب رادارهای پسیو، اخلالگرهای فرکانسی و پهپادهای شناسایی-رزمی باعث شده هزینه رهگیری و انهدام جنگنده‌های گران‌قیمت به‌شدت کاهش یابد و در مقابل، هزینه عملیاتی برای آمریکا به‌شدت افزایش پیدا کند.

پیام تهران به واشنگتن

واکنش قالیباف را می‌توان ادامه راهبرد بازدارندگی فعال ایران دانست؛ راهبردی که بر نمایش علنی توانمندی‌ها و یادآوری آسیب‌پذیری دشمن استوار است. رئیس مجلس که خود از فرماندهان سابق دوران دفاع مقدس و از چهره‌های آشنا به حوزه نظامی است، با انتخاب ادبیاتی صریح کوشیده است به ژنرال آمریکایی یادآور شود که هشدار او درباره آینده، در عمل همین امروز در برابر محور مقاومت و جمهوری اسلامی محقق شده است.

ناظران معتقدند این پیام در شرایطی صادر شده که آمریکا تلاش می‌کند با تمرکز بر فناوری‌های خودمختار و جنگ الکترونیک، عقب‌ماندگی خود در برابر تاکتیک‌های نامتقارن را جبران کند، اما واقعیات میدانی نشان می‌دهد طرف مقابل نیز با سرعت مشابه در حال ارتقای توان آفندی و پدافندی است.