افزایش کمسابقه قیمت سوخت در اروپا، دولتهای این قاره را به تکاپو برای مهار فشار هزینهها بر شهروندان واداشته است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، چندین کشور اروپایی در حال گفتوگو درباره اعمال مالیات بر سود مازاد شرکتهای انرژی در سطح اتحادیه اروپا هستند؛ طرحی که هدف آن تأمین منابع مالی برای پرداخت یارانه و کاهش هزینههای انرژی خانوارهاست.
جهش قیمت نفت و رکوردشکنی بهای سوخت
در روزهای اخیر، بازار انرژی اروپا بار دیگر ملتهب شده است. قیمت نفت خام از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و این رشد بهطور مستقیم بر قیمت فرآوردههای سوختی اثر گذاشته است. بر اساس آمارهای اروپایی، متوسط قیمت بنزین در کشورهای اتحادیه اروپا نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۴ درصد و قیمت گازوئیل نزدیک به ۳۸ درصد افزایش یافته است.
در آلمان بهعنوان بزرگترین اقتصاد اروپا، وضعیت ملموستر است؛ بهای هر لیتر گازوئیل به رکورد ۲.۴۵ یورو و قیمت هر لیتر بنزین به ۲.۳۱ یورو رسیده است؛ ارقامی که برای بسیاری از خانوارها و فعالان حملونقل به معنای افزایش چشمگیر هزینههای ماهانه است. کارشناسان میگویند تداوم این روند میتواند بر تورم، قدرت خرید و حتی شاخص اعتماد مصرفکننده در سراسر قاره اثر منفی بگذارد.
درخواست آلمان از بروکسل برای مالیات بر سودهای سرشار
در همین راستا، «لارس کلینگبایل» وزیر دارایی آلمان روز جمعه از کمیسیون اروپا خواست راهکارهای عملی برای دریافت مالیات از سودهای بیش از حد شرکتهای نفتی و انرژی را ارائه کند. او تأکید کرد که چندین کشور عضو اتحادیه مدتهاست خواستار اجرای چنین سازوکاری هستند و اکنون زمان آن رسیده که بروکسل تا ماه آینده پیشنهادهای مشخص و قابل اجرا روی میز بگذارد.
در مقابل، «والدیس دومبروفسکیس» کمیسر اقتصادی اتحادیه اروپا اعلام کرد که کمیسیون در حال حاضر برنامهای برای ایجاد یک نظام مالیاتی فراگیر در سراسر اتحادیه ندارد، اما درهای گفتوگو را باز نگه داشته و آماده بررسی ایدههای مطرحشده از سوی پایتختهاست. این موضع محتاطانه نشان میدهد که در بروکسل هنوز اجماع کاملی درباره چگونگی طراحی، نرخ و نحوه توزیع درآمد حاصل از این مالیات وجود ندارد.
ایده مالیات بر سود بادآورده یا «ویندفال» شرکتهای انرژی، پیش از این نیز در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ و در اوج بحران انرژی پس از جنگ اوکراین مطرح شده بود، اما اختلاف نظر میان کشورهای عضو درباره آثار آن بر سرمایهگذاری و امنیت انرژی، اجرای سراسری آن را به تعویق انداخت. اکنون با بازگشت قیمتها به مدار صعودی، این بحث دوباره به صدر دستور کار بازگشته است.
بستههای حمایتی برای کاهش فشار بر شهروندان
در حالی که بحث مالیات مشترک اروپایی ادامه دارد، دولتهای ملی دست به اقدامات حمایتی فوری زدهاند تا از شدت نارضایتی عمومی بکاهند:
- فرانسه: تمدید یارانه اضطراری سوخت برای بخشهای آسیبپذیر از جمله کشاورزی، صیادی و صنعت ساختوساز که وابستگی بالایی به گازوئیل دارند.
- ایتالیا: لغو مالیات جادهای برای حدود ۱۴.۵ میلیون خودرو و موتورسیکلت بهعنوان اقدامی برای کاهش هزینههای مالکان وسایل نقلیه.
- آلمان و اسپانیا: بررسی و اجرای بستههای تخفیف و حمایتهای هدفمند برای جبران بخشی از افزایش بهای سوخت در ماههای پیش رو.
مقامهای اروپایی میگویند درآمد حاصل از مالیات بیشتر بر شرکتهای انرژی میتواند بهطور مستقیم به همین بستههای حمایتی تزریق شود؛ از پرداختهای نقدی به خانوارهای کمدرآمد گرفته تا سوبسید حملونقل عمومی و کمک به صنایع پرمصرف.
انرژی؛ از دغدغه اقتصادی تا عامل تعیینکننده انتخابات
تحلیلگران معتقدند افزایش هزینه انرژی صرفاً یک چالش اقتصادی نیست، بلکه بهسرعت به موضوعی سیاسی و انتخاباتی تبدیل شده است. در آستانه انتخابات سراسری و منطقهای که سال آینده در چند کشور اروپایی برگزار میشود، نحوه مدیریت گرانی سوخت و حمایت از معیشت مردم میتواند بر آرای احزاب حاکم و اپوزیسیون اثر مستقیم بگذارد.
از یک سو، شرکتهای بزرگ انرژی از حاشیه سود بیسابقه خود در دوره گرانی دفاع میکنند و آن را نتیجه سرمایهگذاریهای پرریسک و نوسانات بازار میدانند. از سوی دیگر، دولتها و افکار عمومی این سودها را «بادآورده» و ناشی از شرایط بحرانی تلقی میکنند و خواستار سهم بیشتر دولت از این درآمد برای بازتوزیع به نفع شهروندان هستند.
به نظر میرسد در هفتههای آینده، کمیسیون اروپا تحت فشار فزایندهای از سوی برلین، پاریس و رم برای ارائه طرحی متوازن قرار گیرد؛ طرحی که هم از فرار سرمایه و کاهش سرمایهگذاری در بخش انرژی جلوگیری کند و هم پاسخی قانعکننده به مطالبه عمومی برای عدالت در توزیع هزینههای بحران انرژی بدهد. نتیجه این رایزنیها میتواند مسیر سیاست انرژی و مالی اتحادیه اروپا را در سال پیش رو بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
نظرات (0)