نماینده فلسطینی‌تبار کنگره آمریکا با انتقادی تند از سیاست‌های واشنگتن در قبال جنگ یمن، خواستار مداخله مجلس سنا برای جلوگیری از نهایی شدن یک قرارداد بزرگ تسلیحاتی با عربستان سعودی شد؛ قراردادی که به گفته او شامل بمب‌های سنگینی است که جان غیرنظامیان را تهدید می‌کند.

انتقاد صریح رشیده طلیب از نقش عربستان و آمریکا در یمن

رشیده طلیب، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) اعلام کرد عربستان سعودی «با حمایت آمریکا، بیش از یک دهه مردم یمن را بمباران، محاصره و گرسنه نگه داشته است». او با اشاره به طرح دولت دونالد ترامپ برای فروش تسلیحات جدید به ریاض، از سناتورها خواست در برابر این قرارداد بایستند.

طلیب در این پیام نوشت: «اکنون دولت ترامپ تسلیحاتی به ارزش ۵ میلیارد دلار، از جمله بمب‌های ۲ هزار پوندی که به‌طور کورکورانه جان مردم را می‌گیرند، در اختیار عربستان قرار می‌دهد. کافی است، اجازه دهید یمن زنده بماند، سنا باید مانع این قرارداد شود.»

این موضع‌گیری در حالی مطرح شده که جنگ یمن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های انسانی جهان شناخته می‌شود و نقش حمایت‌های تسلیحاتی و لجستیکی آمریکا از ائتلاف به رهبری عربستان همواره محل بحث و انتقاد در داخل آمریکا بوده است.

قرارداد ۲۴.۳ میلیارد دلاری؛ ادعای واشنگتن درباره ثبات منطقه

وزارت خارجه آمریکا روز گذشته اعلام کرد با یک قرارداد احتمالی فروش تسلیحات به عربستان سعودی موافقت کرده است که ارزش کلی آن ۲۴.۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود. به گفته این وزارتخانه، این بسته تسلیحاتی در راستای «تقویت امنیت یک متحد اصلی غیرعضو ناتو» ارائه می‌شود.

در بیانیه وزارت خارجه آمریکا آمده است: «این قرارداد با تقویت امنیت یک متحد اصلی غیرعضو ناتو که نیرویی محرک برای ثبات سیاسی و پیشرفت اقتصادی در منطقه خلیج فارس محسوب می‌شود، از اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا حمایت خواهد کرد.»

مقام‌های آمریکایی جزئیات دقیق اقلام این بسته را به طور کامل منتشر نکرده‌اند، اما اشاره رشیده طلیب به بمب‌های ۲ هزار پوندی (حدود ۹۰۰ کیلوگرمی) نشان می‌دهد بخشی از این تسلیحات، مهمات هوایی سنگین با قدرت تخریب بالاست که پیش‌تر نیز استفاده از آن‌ها در حملات هوایی یمن انتقادات گسترده حقوق بشری را برانگیخته بود. رقم ۵ میلیارد دلاری که طلیب به آن اشاره کرده، به نظر می‌رسد بخشی از کل بسته ۲۴.۳ میلیارد دلاری باشد.

پیشینه یک دهه جنگ و محاصره

جنگ یمن از فروردین ۱۳۹۴ (مارس ۲۰۱۵) با آغاز حملات هوایی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی علیه نیروهای انصارالله وارد مرحله جدیدی شد. از آن زمان تاکنون، این کشور عربی فقیر صحنه یکی از طولانی‌ترین درگیری‌های خاورمیانه بوده است.

سازمان ملل متحد بارها یمن را بدترین بحران انسانی جهان توصیف کرده است؛ بحرانی که شامل میلیون‌ها آواره، ناامنی غذایی گسترده، شیوع بیماری‌ها و فروپاشی نظام بهداشت و زیرساخت‌هاست. گزارش‌های نهادهای حقوق بشری حاکی است حملات هوایی ائتلاف در موارد متعدد به کشته شدن غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان، منجر شده و محاصره هوایی و دریایی، ورود کمک‌های بشردوستانه و کالاهای اساسی را دشوار کرده است.

ایالات متحده در طول این سال‌ها، به‌ویژه در دولت‌های باراک اوباما، دونالد ترامپ و جو بایدن، همواره یکی از اصلی‌ترین تأمین‌کنندگان تسلیحات، قطعات یدکی، پشتیبانی اطلاعاتی و سوخت‌رسانی هوایی برای جنگنده‌های سعودی بوده است، هرچند در مقاطعی به دلیل فشار کنگره و افکار عمومی، محدودیت‌هایی نیز اعمال شد.

رشیده طلیب که خود از منتقدان سرسخت سیاست‌های حمایتی آمریکا از عربستان و اسرائیل است، پیش‌تر نیز بارها خواستار توقف حمایت‌های تسلیحاتی واشنگتن از جنگ یمن شده بود. او از معدود اعضای کنگره است که به صورت مستمر مسئله یمن را در نطق‌ها و طرح‌های قانونی خود برجسته می‌کند.

آیا سنا می‌تواند جلوی فروش تسلیحات را بگیرد؟

بر اساس قوانین آمریکا، وزارت خارجه پس از موافقت اولیه با فروش تسلیحات خارجی، موضوع را به کنگره اطلاع می‌دهد و نمایندگان کنگره مهلتی برای بررسی و در صورت لزوم، تصویب قطعنامه مخالفت دارند. هرچند در سال‌های گذشته تلاش‌های مشابه برای جلوگیری از فروش تسلیحات به عربستان و امارات با وجود تصویب در کنگره، با وتوی رئیس‌جمهور وقت ناکام مانده است.

با این حال، درخواست طلیب نشان می‌دهد جناح مترقی حزب دموکرات بار دیگر تلاش خواهد کرد موضوع یمن را به صدر بحث‌های سیاست خارجی آمریکا بازگرداند. این فشار در شرایطی است که دولت ترامپ روابط نزدیک سیاسی و اقتصادی با ریاض را دنبال می‌کند و عربستان را شریکی کلیدی برای مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران و تضمین امنیت انرژی و بازار تسلیحات می‌داند.

اکنون باید دید آیا سنا که اکثریت آن در اختیار جمهوری‌خواهان همسو با ترامپ است، حاضر به همراهی با این درخواست خواهد شد یا همچون دوره‌های قبل، ملاحظات استراتژیک و اقتصادی بر نگرانی‌های حقوق بشری غلبه خواهد کرد. در هر صورت، اظهارات رشیده طلیب بار دیگر توجه‌ها را به بهای انسانی یک دهه جنگ فراموش‌شده در یمن جلب کرده است؛ جنگی که به گفته او، «مردم یمن حق دارند از آن زنده بیرون بیایند».