محیطبانان مجموعه حفاظتی توران در تازهترین پایشهای میدانی خود موفق شدند «تلما»، یوزپلنگ آسیایی ماده شناسنامهدار را به همراه دو توله امسالی مشاهده و از این خانواده تصاویری ثبت کنند. به گفته مسئولان محیط زیست سمنان، این مشاهده یکی از رویدادهای ارزشمند ماههای اخیر در روند پایش جمعیت یوزپلنگ آسیایی به شمار میرود.
بازگشت تلما به توران پس از حضور در خراسان شمالی
سعید یوسفپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان، اعلام کرد محیطبانان توران این خانواده سهنفره را در زیستگاههای این مجموعه حفاظتی رویت کردهاند. به گفته او، «تلما» آخرین بار در بهار امسال در منطقه «اوزوم» در استان خراسان شمالی ثبت شده بود و حالا مشاهده مجدد آن در محدوده استان سمنان، آن هم به همراه دو توله، اتفاقی مهم و امیدوارکننده در مطالعات جمعیتی یوز آسیایی محسوب میشود.
«تلما» که به عنوان فرزند «هرب» شناخته میشود، از یوزهای شناسنامهدار توران است و پایش مستمر مسیرهای مهاجرتی و قلمرو آن طی سالهای گذشته اطلاعات مهمی درباره رفتار، زادآوری و پراکنش یوزپلنگ آسیایی در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
زادآوری در هفتسالگی؛ نشانه سلامت ذخیرهگاه زیستکره توران
کارشناسان محیط زیست میگویند یوزپلنگ از گونههای پستاندار چندهمسری است که از حدود دو تا سه سالگی به بلوغ میرسد و تا هشت سالگی توان زادآوری و چندقلوزایی دارد. از این منظر، فرزندآوری «تلما» در هفت سالگی و در واپسین سالهای دوره باروری، اتفاقی قابل توجه است و به تعبیر متخصصان، نشانهای از پویایی و سلامت اکوسیستم ذخیرهگاه زیستکره توران به عنوان مهمترین زیستگاه باقیمانده یوز آسیایی در جهان به شمار میرود.
بررسیها نشان میدهد تولهیوزها تا حدود یک ماهگی توان حرکت ندارند و در لانه میمانند و پس از آن بهتدریج قادر به جابهجایی میشوند. بر همین اساس، سن تولهها معمولاً بر پایه تصاویر ثبتشده توسط دوربینهای تلهای و مشاهدات میدانی تخمین زده میشود. در مورد تولههای همراه «تلما» نیز تصاویر بهدستآمده حاکی از آن است که تولهها از نظر جثه، تحرک و رفتار، در وضعیت مطلوبی قرار دارند.
به گفته کارشناسان، اگر تولهای دچار ناهنجاری یا ضعف شدید جسمانی باشد، معمولاً از سوی مادر پذیرفته نمیشود و بهطور طبیعی از چرخه حیات حذف میشود. اما وضعیت تولههای «تلما» چنین نشانههایی ندارد و تصاویر ثبتشده، سلامت و شادابی آنها را تایید میکند؛ موضوعی که اهمیت این زادآوری موفق را دوچندان کرده است.
تاخیر در انتشار تصاویر به دلایل حفاظتی
مدیرکل حفاظت محیط زیست سمنان با اشاره به حساسیت بالای حفاظت از یوز آسیایی تاکید کرد که انتشار تصاویر این خانواده با ملاحظات حفاظتی همراه خواهد بود. به گفته یوسفپور، به منظور جلوگیری از هرگونه اختلال در روند طبیعی زندگی این خانواده و برای حفظ امنیت زیستگاهی آنها، تصاویر ثبتشده با چند روز تاخیر منتشر میشود.
او افزود رعایت این ملاحظات، از جمله عدم اعلام دقیق موقعیت مکانی مشاهده، پرهیز از نزدیکشدن افراد متفرقه به زیستگاه و مدیریت حضور گردشگران و دامداران محلی، نقش کلیدی در کاهش استرس وارد بر مادر و تولهها و افزایش شانس بقای آنها دارد.
اهمیت تداوم پایش در توران
مجموعه حفاظتی توران که بخش عمده آن در استان سمنان قرار دارد و به عنوان ذخیرهگاه زیستکره به ثبت رسیده، آخرین پناهگاه امن و اصلیترین کانون زادآوری یوزپلنگ آسیایی در ایران و جهان است. جمعیت این گونه در دهههای اخیر به دلیل تخریب زیستگاه، کاهش طعمه، تصادفات جادهای و تعارض با جوامع محلی به شدت کاهش یافته و در فهرست گونههای در خطر شدید انقراض قرار گرفته است.
کارشناسان تاکید میکنند تداوم پایشهای میدانی، استفاده از دوربینهای تلهای، مشارکت جوامع محلی و اجرای برنامههای احیای طعمه از جمله اقداماتی است که میتواند به تثبیت جمعیت یوز کمک کند. مشاهده «تلما» به همراه دو توله سالم در فصل جاری، هرچند خبری کوچک در مقیاس عددی است، اما از نظر اکولوژیک پیامی بزرگ دارد: زیستگاه توران هنوز توان لازم برای حمایت از زادآوری موفق یوز را حفظ کرده و در صورت تداوم حفاظت، امید برای بقای این گونه ارزشمند همچنان زنده است.
مسئولان محیط زیست سمنان از دوستداران طبیعت و ساکنان حاشیه توران خواستهاند با رعایت توصیههای حفاظتی، گزارش هرگونه مشاهده یا تردد مشکوک در زیستگاهها و خودداری از نزدیکشدن به مناطق حساس، به حفاظت از این سرمایه ملی کمک کنند.
نظرات (0)