کارشناسان اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لنگرود در جریان مأموریت‌های گشت و پایش مستمر جنگل‌های هیرکانی و ارتفاعات کوهستانی این منطقه، لحظاتی ناب از حضور دو گونه شاخص حیات‌وحش شمال کشور را به ثبت رساندند؛ تصاویری که مرال و شوکا را در زیستگاه طبیعی خود در دل جنگل‌های گیلان نشان می‌دهد و بار دیگر اهمیت حفاظت از این اکوسیستم کم‌نظیر را یادآوری می‌کند.

ثبت تصاویر در جریان پایش میدانی

فرهاد حسینی طایفه، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان گیلان با اعلام این خبر گفت: کارشناسان محیط زیست لنگرود در جریان رصد و پایش مستمر زیستگاه‌های جنگلی و کوهستانی شهرستان، با استفاده از تجهیزات تصویربرداری و در جریان بازدیدهای میدانی برنامه‌ریزی‌شده، موفق شدند تصاویری از مرال و شوکا را در طبیعت ثبت کنند.

به گفته وی، این تصاویر حاصل حضور میدانی، صبر و پایش دقیق مناطق جنگلی است و حضور پایدار این دو گونه ارزشمند را در زیستگاه‌های طبیعی لنگرود تأیید می‌کند. حسینی طایفه افزود که عملیات رصد و پایش در سطح جنگل‌ها و ارتفاعات استان به‌صورت مستمر و با هدف ارزیابی وضعیت جمعیت گونه‌های جانوری، شناسایی عوامل تهدید و پیشگیری از تخلفات زیست‌محیطی انجام می‌شود و محیط‌بانان و کارشناسان حفاظت در قالب برنامه‌ای منظم این مناطق را زیر نظر دارند.

جایگاه مرال و شوکا در جنگل‌های گیلان

مرال که بزرگ‌ترین گوزن ایران و از نمادهای جنگل‌های هیرکانی به شمار می‌رود و شوکا به عنوان کوچک‌ترین گوزن کشور، هر دو از گونه‌های شاخص و حساس به سلامت زیستگاه هستند. حضور آنها در یک منطقه نشان‌دهنده کیفیت مطلوب پوشش گیاهی، امنیت نسبی زیستگاه و تعادل اکولوژیک است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان تصریح کرد: مرال و شوکا از گونه‌های ارزشمند حیات‌وحش جنگل‌های استان محسوب می‌شوند و حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی آنها نقش مستقیمی در تداوم حضور و بقای این گونه‌ها در اکوسیستم‌های جنگلی گیلان دارد. کوچک‌ترین اختلال در این زیستگاه‌ها از جمله تخریب پوشش جنگلی، شکار غیرمجاز، حضور بی‌ضابطه دام یا ایجاد ناامنی می‌تواند جمعیت این گونه‌ها را با خطر جدی مواجه کند.

جنگل‌های لنگرود به دلیل پیوستگی با پهنه وسیع هیرکانی، تنوع ارتفاعی و رطوبت مناسب، از مهم‌ترین کریدورهای زیستی برای جابه‌جایی و تغذیه مرال و شوکا هستند. ثبت اخیر تصاویر این دو گونه، از نگاه کارشناسان، نشانه‌ای امیدوارکننده از اثرگذاری اقدامات حفاظتی سال‌های اخیر و لزوم تداوم آن است.

پایش مستمر برای مقابله با تهدیدها

به گفته حسینی طایفه، اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان، پایش مستمر مناطق جنگلی و کوهستانی را با چند هدف کلیدی دنبال می‌کند:

  • رصد تغییرات جمعیتی گونه‌های شاخص و کمیاب
  • شناسایی کانون‌های تهدید مانند شکار، تله‌گذاری، آتش‌سوزی و تخریب زیستگاه
  • پیشگیری و برخورد به‌موقع با تخلفات زیست‌محیطی
  • مستندسازی و ثبت علمی حضور گونه‌ها برای برنامه‌ریزی حفاظتی دقیق‌تر

این پایش‌ها علاوه بر گشت‌های زمینی محیط‌بانان، با بهره‌گیری از دوربین‌های تله‌ای و تجهیزات تصویربرداری انجام می‌شود که حضور گونه‌ها را بدون ایجاد مزاحمت برای حیات‌وحش ثبت می‌کند.

درخواست از مردم و طبیعت‌گردان برای رفتار مسئولانه

مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش کلیدی جوامع محلی، طبیعت‌گردانان و دوستداران محیط زیست در حفاظت از حیات‌وحش تأکید کرد و گفت: بدون همراهی مردم، حفاظت پایدار ممکن نیست.

وی از شهروندان و گردشگران خواست هنگام حضور در طبیعت، اصول حضور مسئولانه را به دقت رعایت کنند و از هرگونه اقدامی که آرامش حیات‌وحش را بر هم می‌زند پرهیز نمایند. حسینی طایفه تأکید کرد در صورت مشاهده حیات‌وحش، باید از نزدیک شدن، تعقیب، ایجاد سر و صدا، روشن کردن آتش در نزدیکی زیستگاه‌ها و رها کردن زباله خودداری شود؛ زیرا استرس ناشی از حضور انسان می‌تواند منجر به ترک زیستگاه، اختلال در زادآوری و حتی تلف شدن گونه‌ها شود.

وی همچنین از عموم مردم خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف از جمله شکار غیرمجاز، زنده‌گیری، حمل سلاح در مناطق حفاظت‌شده یا نشانه‌های تهدید علیه حیات‌وحش، موضوع را در اسرع وقت به ادارات حفاظت محیط زیست شهرستان یا استان اطلاع دهند تا برخورد قانونی و اقدامات حفاظتی لازم انجام گیرد.

ثبت تصاویر مرال و شوکا در ارتفاعات جنگلی لنگرود، تنها یک موفقیت تصویری نیست؛ جلوه‌ای روشن از غنای زیستی جنگل‌های گیلان و یادآور این واقعیت است که بقای این گونه‌های ارزشمند، در گرو تداوم پایش علمی، حضور فعال محیط‌بانان و مهم‌تر از همه، فرهنگ‌سازی برای حفاظت مردمی از طبیعت است.