احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست کشور، با اشاره به وضعیت تالاب گاوخونی اظهار داشت که این تالاب از جمله تالاب‌هایی است که حوضه آبریز آن در دو استان اصفهان و چهارمحال و بختیاری قرار گرفته و تصمیمات یک استان به‌تنهایی قادر به حل مشکل آن نیست.

ضرورت طرح جامع ملی برای تالاب گاوخونی

لاهیجان‌زاده تأکید کرد که راهکار اساسی، تهیه یک طرح جامع با همکاری هر دو استان و ارائه آن به ستاد ملی تالاب‌هاست تا با دریافت مصوبه، تکالیف مشخصی برای وزارتخانه‌های مختلف تعریف شده و اعتبارات لازم به‌صورت خودکار در موافقت‌نامه‌های ملی لحاظ شود.

وی با اشاره به تجربیات موفق پیشین گفت: مشابه این رویکرد برای خلیج گرگان و تالاب میانکاله با همکاری استان‌های گلستان و مازندران انجام و به مصوبه رسید که نتایج مثبتی به همراه داشت. معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌ها همچنین خاطرنشان کرد که دریاچه نمک نیز نزدیک به هفت استان را درگیر کرده و همه باید برای نجات آن مشارکت کنند.

همکاری بین‌المللی در احیای تالاب‌ها

لاهیجان‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود به همکاری دولت ژاپن برای طرح احیای تالاب‌های کشور اشاره کرد و گفت: پیشنهاد اولیه قبل از جنگ اخیر مطرح شد، در حالی که طرح احیای تالاب‌ها از سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴) آغاز شده و از سال ۱۳۹۲ دولت ژاپن سالانه یک میلیون دلار برای دریاچه ارومیه کمک کرد.

به گفته وی، این کمک‌ها در شرایطی که دلار یک هزار و ۷۰۰ تومان بود، بیشتر از جنبه فنی و انتقال دانش کشاورزی مدرن و معیشت جایگزین اهمیت داشت. این تجربه تا سال ۱۴۰۰ در دریاچه ارومیه ادامه یافت و سپس به تالاب‌های شادگان، پریشان، بختگان و انزلی گسترش پیدا کرد. در پروژه سال ۱۴۰۳، تالاب پریشان جایگزین بختگان در این طرح شده است.

کشاورزی پایدار و معیشت جایگزین

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های کشور محورهای این طرح را کشاورزی پایدار و معیشت جایگزین برشمرد و توضیح داد: کشاورزی پایدار از مزرعه تا بازار دنبال می‌شود تا مصرف آب، کود و سم کاهش یافته، بهره‌وری افزایش پیدا کند و کشت جایگزین یا همان الگوی کشت اجرا شود.

وی افزود: در بخش معیشت جایگزین نیز روستاهای حاشیه تالاب که شغل ساکنانشان وابسته به تالاب بوده، شناسایی شده و مشاغل کم‌وابسته به آب تقویت می‌شوند. در نتیجه این اقدامات، صندوق‌های خرد بانوان ایجاد، تسهیلات و کمک بلاعوض پرداخت و تولیدات به پلتفرم‌های آنلاین همچون دیجی‌کالا، باسلام و اوکالا متصل شده است.

آموزش و اشتغال پایدار در حاشیه تالاب‌ها

لاهیجان‌زاده با اشاره به دستاوردهای این طرح گفت: نزدیک به سه هزار نفر در ۷۰ تا ۸۰ شغل مختلف آموزش دیدند و افراد موفق برای دریافت تسهیلات ۴ درصدی معرفی می‌شوند. همچنین پنل خورشیدی رایگان برای آبیاری مدرن، کنتور رایگان روی حدود ۸۰ چاه و کمک برای انتقال آب در حال اجراست.

وی شخصاً ابراز تمایل کرد که این الگو در شرق اصفهان اجرا شود تا کشاورزانی که زمین‌هایشان به کانون گردوغبار تبدیل شده، با انصراف از بخشی از حق‌آبه خود، امکان راه‌اندازی گلخانه یا استفاده از انرژی خورشیدی دریافت کرده و با مصرف یک‌پنجم آب، محصول بیشتری برداشت کنند.

پیشنهاد همکاری با سازمان ملل

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های کشور خاطرنشان کرد که پیشنهاد سهم اصفهان پیش از جنگ اخیر به برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) ارائه شده است. تفاوت این طرح با برنامه‌های قبلی در تعریف دقیق فعالیت‌های اجرایی ملی، از جمله تعیین هکتار مشخص برای آبیاری مدرن، خروج اراضی کم‌بازده توسط جهاد کشاورزی، برنامه‌های متر به متر آبخیزداری و تکالیف مشخص آب و فاضلاب شهری و روستایی اصفهان است.

لاهیجان‌زاده در پایان درباره طرح زیست‌بومی تالاب گاوخونی گفت: در حوضه زاینده‌رود پایه کار وجود دارد و با همکاری استان چهارمحال و بختیاری در تهران، می‌توان طرح ملی کل حوضه آبریز را نهایی کرد.