گزارشهای میدانی از ارتفاعات شهرستان دماوند حکایت از وقوع پدیده خشکیدگی در میان درختان اُرس دارد؛ گونهای ارزشمند و بومی که قرنهاست در کوهستانهای ایران میروید. محیطبانان پاسگاه محیطبانی رودافشان در جریان گشتزنی در منطقه شکار ممنوع کوه سفید متوجه خشک شدن تعدادی از این درختان شدند و بلافاصله مراتب را به اداره منابع طبیعی و اداره کل حفاظت محیطزیست استان تهران گزارش دادند.
آغاز بررسیهای تخصصی
پس از اعلام این گزارش، کارشناسان معاونت محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیطزیست استان تهران به همراه متخصصانی از مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور راهی منطقه شدند. در این بازدید میدانی، نمونهبرداریهایی از درختان آسیبدیده توسط متخصصان جنگلداری، گیاهپزشکی و گیاهشناسی انجام شد. علت اصلی خشکیدگی این درختان کهنسال پس از انجام آزمایشهای تخصصی بر روی نمونههای جمعآوریشده اعلام خواهد شد.
نقی میرزاکریمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دماوند، ضمن تأیید این رویداد گفت: «اُرس گونهای جنگلی و بومی ایران است که عمر بسیار طولانی دارد و در شهرستان دماوند نمونههایی با بیش از هزار سال سن وجود دارد.» به گفته وی، نتایج نهایی بررسیها و آزمایشهای تخصصی به زودی منتشر خواهد شد و راهکارهای کوتاهمدت و بلندمدت برای جلوگیری از گسترش این پدیده در دستور کار قرار گرفته است.
اهمیت اکولوژیک درختان اُرس
موسی فهمیده، کارشناس و فعال حوزه حیاتوحش و محیطزیست، در گفتوگو با خبرنگار ما درباره ارزش این درختان توضیح داد: «اُرس یکی از ارزشمندترین گونههای جنگلی بومی ایران است که در مناطق کوهستانی کشور پراکنش دارد. این درخت از گونههای بسیار مقاوم به شرایط سخت اقلیمی محسوب میشود و برخی از نمونههای آن در شهرستان دماوند بیش از هزار سال قدمت دارند.»
فهمیده افزود: «هر درخت اُرس بخشی از یک اکوسیستم زنده است که نقش مهمی در حفظ خاک، تنظیم شرایط زیستی منطقه و پشتیبانی از گونههای گیاهی و جانوری ایفا میکند. خشک شدن حتی چند اصله از این درختان میتواند تأثیرات زنجیرهای بر اکوسیستم منطقه داشته باشد.»
چالش جایگزینی درختان اُرس
یکی از مهمترین نگرانیها در خصوص خشکیدگی درختان اُرس، دشواری جایگزینی آنهاست. برخلاف بسیاری از گونههای درختی که در بازه زمانی چند دهه بالغ میشوند، رشد درخت اُرس به قدری کند است که یک نهال جوان برای رسیدن به قامت یک درخت بالغ به دههها و حتی قرنها زمان نیاز دارد. به همین دلیل، از بین رفتن هر اصله از این درختان را باید ضایعهای غیرقابلجبران برای سرمایه طبیعی ایران تلقی کرد.
کارشناسان محیطزیست بر این باورند که اهمیت این درخت تنها به قدمت و زیبایی آن محدود نمیشود. اُرس را میتوان یکی از سرمایههای طبیعی ایران دانست؛ سرمایهای که شکلگیری آن حاصل صدها سال فرآیند طبیعی است و نابودی آن ممکن است تنها در چند ماه رخ دهد.
چشمانداز پیش رو
تا روشن شدن نتایج آزمایشهای تخصصی، علت دقیق خشکیدگی این درختان در هالهای از ابهام قرار دارد. تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، خشکسالیهای متوالی، آفات گیاهی یا عوامل بیماریزا از جمله فرضیههایی هستند که کارشناسان در حال بررسی آنها هستند. هر چه باشد، این رویداد زنگ هشدار جدی برای یکی از قدیمیترین ساکنان کوهستانهای ایران به صدا درآورده است.
نظرات (0)