افشای اسناد محرمانه امنیتی
رسانه مستقل روسی «ایمپورتنت استوریز» به همراه شبکه سیانان و روزنامه فایننشال تایمز در روز چهارم مه ۲۰۲۶، متن کامل سندی را منتشر کردند که به ادعای آنان توسط سرویس اطلاعاتی یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا تهیه شده است. هویت این کشور فاش نشده، اما منابع تأکید کردهاند که اوکراین نیست. این سند که از سوی منبعی نزدیک به همان سرویس اطلاعاتی در اختیار ایمپورتنت استوریز قرار گرفته، تصویری تازه از فضای امنیتی حاکم بر کرملین ارائه میدهد.
ترور یک ژنرال؛ آغازگر تحولات
بر اساس این سند، نگرانیهای کرملین از خطر نشت اطلاعات و همزمان احتمال یک توطئه یا کودتا، از اوایل مارس ۲۰۲۶ شدت گرفته است. ریشه این دلهره را باید در ترور «فانیل سرواروف»، رئیس اداره آموزش عملیاتی ستاد کل ارتش روسیه جست که در ۲۲ دسامبر ۲۰۲۵ بر اثر انفجار بمب در خودرویش در نزدیکی منزلش در مسکو کشته شد. سه روز پس از این رویداد، پوتین جلسهای پرتنش با مقامات ارشد امنیتی برگزار کرد. در این جلسه، والری گراسیموف، رئیس ستاد کل ارتش، الکساندر بورتنیکوف، رئیس سرویس امنیت فدرال (FSB) را بهخاطر ناکامی در جلوگیری از ترور افسران ارشد در خاک روسیه به شدت مورد انتقاد قرار داد. نتیجه این نشست، دستور پوتین برای گسترش دایره حفاظت سرویس حفاظت فدرال (FSO) به ده فرمانده ارشد دیگر بود.
اقدامات امنیتی بیسابقه
این سند جزئیات دقیقی از تدابیر تازه امنیتی ارائه میدهد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نصب سامانههای نظارتی در منازل کارکنان نزدیک به پوتین
- ممنوعیت استفاده آشپزها، محافظان و عکاسان همراه رئیسجمهور از حملونقل عمومی
- الزام به دو مرحله بازرسی بدنی کامل برای بازدیدکنندگان از دستگاه ریاستجمهوری
- محدود شدن کارکنان نزدیک به پوتین به استفاده از تلفنهای فاقد اتصال اینترنتی
گزارشها حاکی از آن است که پوتین و خانوادهاش دیگر به اقامتگاههای همیشگی خود در حومه مسکو و اقامتگاه تابستانی «والدای» سفر نمیکنند. حضور او در اماکن نظامی نیز در سال جاری به صفر رسیده است. بر اساس این سند، پوتین از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، بخش قابلتوجهی از وقت خود را در پناهگاههای زیرزمینی نوسازیشده میگذراند، در حالی که رسانههای وابسته به کرملین با انتشار تصاویر از پیش ضبطشده، تصویری از رفتوآمد آزادانه او به نمایش میگذارند.
تهدید از درون؛ خطر کودتا و نقش شویگو
یکی از نگرانیهای اصلی مطرح شده در این سند، احتمال سوءقصد به جان پوتین با استفاده از پهپاد از سوی بخشی از نخبگان سیاسی خود روسیه است، نه صرفاً از جانب اوکراین. در این گزارش نام «سرگئی شویگو»، وزیر دفاع پیشین و دبیر کنونی شورای امنیت روسیه، بهعنوان چهرهای مرتبط با خطر احتمالی کودتا مطرح شده است؛ هرچند که این ادعا بدون ارائه مدرک مشخصی مطرح شده و با تردید ناظران مواجه شده است.
آندری پرتسف، تحلیلگر سیاسی رسانه «مدوزا»، هشدار داده که پرمخاطرهترین ادعاهای گزارش -بهویژه ارتباط شویگو با کودتا- بر پایه شواهدی بسیار سست استوار است. در مقابل، ایمپورتنت استوریز اعلام کرد که چند بخش از گزارش را بهطور مستقل تأیید کرده است؛ از جمله اینکه قطعیهای گسترده اینترنت در مسکو را سرویس حفاظت فدرال انجام میدهد و ترس واقعی پوتین از یک توطئه یا کودتا کاملاً جدی است.
سرویس حفاظت فدرال؛ میراثی از دوران تزارها
ساختار امنیتی که امروز از پوتین محافظت میکند، ریشهای تاریخی به سال ۱۸۸۱ و ترور تزار الکساندر دوم دارد. پسرش، تزار الکساندر سوم، پس از آن واقعه نخستین واحد حفاظتی از رهبر روسیه را بنیان نهاد. این نهاد پس از فراز و نشیبهای فراوان در دوران شوروی و پس از آن، امروز در قالب سرویس حفاظت فدرال یا FSO تجسم یافته است.
در قلب این سرویس، واحد گارد ریاستجمهوری فعالیت میکند؛ گروهی از افراد نخبه که به «تفنگداران» شهرت دارند. این محافظان که همگی زیر ۳۵ سال سن دارند، در فنون دفاع نزدیک آموزش دیدهاند و همواره مسلح به تپانچههای پیشرفته «اسآر-۱ وکتور» هستند. برخی از آنان کیفهای زرهپوش ویژهای حمل میکنند که در لحظه حمله نقش سپر محافظ را ایفا میکند.
سفرهایی در قامت عملیات نظامی
هر جابهجایی پوتین، چه در داخل و چه در خارج از روسیه، همچون یک عملیات نظامی تمامعیار طراحی میشود. ماهها پیش از هر بازدید، تیمهای پیشرو مقصد را زیر نظر میگیرند و تمام جزئیات مسیرها و واکنش احتمالی مردم را ارزیابی میکنند. پوتین با خودروی زرهپوش «آروس» ساخت روسیه تردد میکند و کاروان او شامل نیروهای ویژه نظامی مسلح به کلاشینکف، راکتاندازهای ضدتانک و حتی موشکهای قابل حمل ضدهوایی است. در محل اقامت او نیز دستگاههای پارازیت برای جلوگیری از انفجار از راه دور نصب میشود و تکتیراندازانی روی پشتبامها به مراقبت مشغول هستند.
وسواس سلامتی و بیاعتمادی به نزدیکان
نگرانیهای پوتین درباره سلامتی خود به مرز وسواس رسیده است. همچنان فردی مأمور میشود تا هر وعده غذا و نوشیدنی او را پیش از مصرف بچشد. این وسواس در دوران همهگیری کرونا نیز مشهود بود، زمانی که او با لباس کامل ضدآلودگی از بیماران کووید-۱۹ دیدار کرد.
آنچه امنیت پوتین را از یک چتر معمول ریاستجمهوری متمایز میکند، جهتگیری آن بهسوی درون است. برگزاری جلسات از راه دور، اصرار بر نشستن در دو سر یک میز بسیار طویل و حفظ فاصله حتی با نزدیکترین مشاوران، نشانهای از بیاعتمادی عمیق اوست که از زمان شورش مزدوران گروه واگنر در ژوئن ۲۰۲۳ شدت یافته است. پوتین آن شورش را «خنجری از پشت» توصیف کرد و از آن زمان جستوجویی گسترده برای شناسایی خائنان احتمالی در حلقه درونی خود به راه انداخته است.
نظرات (0)