عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در همایش «چشمانداز اقتصادی ایران» با ارائه آمارهایی تکاندهنده از وضعیت معیشت ایرانیان، از کاهش شدید قدرت خرید و درآمد واقعی مردم پرده برداشت. به گفته وی، کاهش رفاه خانوارها تنها به تورم مرتبط نیست، بلکه افت درآمد واقعی سرانه نقش مهمتری در این میان ایفا میکند.
درآمد واقعی ایرانیان نصف شد
همتی با استناد به شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI) اعلام کرد که درآمد واقعی سرانه کشور بر پایه قیمتهای ثابت سال ۱۴۰۰، از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به حدود ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این رقم به معنای نصف شدن درآمد واقعی هر ایرانی طی ۱۳ سال و بازگشت سطح رفاه به دهه ۱۳۷۰ است.
بررسی آمارهای حداقل دستمزد در سالهای اخیر نیز این روند نزولی را تأیید میکند. در سال ۱۳۹۰، حداقل دستمزد ۳۳۰ هزار و ۳۰۰ تومان بود که در آن زمان معادل ۳۰۵ دلار یا ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار ارزش داشت. این در حالی است که در سال ۱۴۰۴ حداقل دستمزد پایه ماهانه ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان بود و شورای عالی کار برای سال ۱۴۰۵ آن را به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان افزایش داد.
سقوط ارزش دلاری دستمزد
ارزش دلاری حداقل دستمزد در روز تصویب (۲۶ اسفند ۱۴۰۴) معادل ۱۱۶ دلار بود، اما افزایش نرخ ارز در ماههای بعد این رقم را به شدت کاهش داد. در اردیبهشت ۱۴۰۵ و با عبور نرخ دلار از ۱۹۰ هزار تومان در برخی مقاطع، ارزش حداقل دستمزد به ۸۷.۵ دلار سقوط کرد.
به عبارت روشنتر، اگر در سال ۱۳۹۰ هر ایرانی با حداقل حقوق میتوانست ۳۰۵ دلار دریافت کند، امروز این رقم به کمتر از یک سوم یعنی ۸۷.۵ دلار رسیده است. این در حالی است که رقم اسمی حقوق بیش از ۵۰ برابر شده است.
قدرت خرید طلایی؛ از ۷ گرم تا نیم گرم
شاید تلخترین بخش این گزارش، مقایسه قدرت خرید حداقل دستمزد بر مبنای طلا باشد. در سال ۱۳۹۰، حداقل دستمزد معادل ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار بود. این رقم در سال ۱۳۹۴ به بالاترین سطح خود یعنی ۷.۶ گرم طلا رسید. اما از آن سال به بعد، روند نزولی شتاب بیشتری گرفت.
در روز ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بود که ارزش حداقل حقوق پایه را به کمی بیش از یک گرم طلا میرساند. با افزایش قیمت هر گرم طلا تا ۲۱ میلیون تومان در سال جاری، ارزش حداقل حقوق پایه به حدود ۰.۸ گرم طلا کاهش یافت. این رقم در مقاطعی از سال گذشته حتی به ۰.۶۷ گرم طلا هم رسیده بود.
دلایل اصلی افول قدرت خرید
کارشناسان اقتصادی معتقدند مهمترین عامل این تغییر وضعیت، تضعیف پیدرپی ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی است. در سال ۱۳۹۰ هر دلار آمریکا حدود هزار تومان قیمت داشت، اما امروز این رقم به بیش از ۱۷۰ هزار تومان رسیده است. تورم افسارگسیخته و کاهش درآمدهای ارزی نیز از دیگر عوامل اصلی این بحران محسوب میشوند.
به زبان ساده، قدرت خرید مزد به دلار در اردیبهشت ۱۴۰۵ معادل تنها ۱۰.۶ درصد قدرت خرید مزد در سال ۱۳۹۴ است. این یعنی یک کارگر امروز برای خرید همان کالاهایی که ۱۱ سال پیش با یک ماه حقوق میتوانست تهیه کند، باید نزدیک به ۱۰ ماه کار کند.
نظرات (0)