برای کودکی که به هر دلیل از آغوش خانواده جدا میشود، هیچ مرکز نگهداری هرچقدر هم مجهز باشد، جای خانه و خانواده را نمیگیرد. این فلسفه اصلی فعالیت مراکز بهزیستی در سطح کشور و از جمله استان البرز است؛ جایی که ۱۸۷ کودک بیسرپرست و بدسرپرست در انتظار بازگشت به یک خانواده پایدار به سر میبرند.
۱۹ مرکز نگهداری در البرز؛ ۱۵ مرکز غیردولتی
وجیهه محمدیفلاح، مدیرکل بهزیستی استان البرز، با اشاره به فعالیت ۱۹ مرکز نگهداری کودکان بیسرپرست و بدسرپرست در این استان اعلام کرد که از این تعداد، چهار مرکز دولتی و ۱۵ مرکز به صورت غیردولتی زیر نظر بهزیستی فعالیت میکنند. به گفته وی، کودکانی که با حکم قضایی یا معرفی سازمان بهزیستی وارد این مراکز میشوند، همزمان فرآیند بررسی شرایط خانواده اصلی و امکان بازگشت آنان نیز آغاز میشود.
در صورتی که بازگشت کودک به خانواده اصلی امکانپذیر نباشد، فرآیند شناسایی خانواده جایگزین و انجام مراحل قانونی فرزندخواندگی در دستور کار قرار میگیرد. این رویکرد نشاندهنده آن است که مراکز نگهداری بیش از آنکه مقصدی دائمی باشند، ایستگاهی موقت در مسیر بازگشت کودک به زندگی عادی محسوب میشوند.
طراحی ساختار مراکز بر اساس نیازهای سنی
مراکز بهزیستی بر اساس گروههای سنی کودکان طراحی شدهاند. کودکان از بدو تولد تا سه سال در شیرخوارگاهها و در سنین بالاتر در خانههای کودک و نوجوان نگهداری میشوند تا خدمات متناسب با شرایط جسمی، روحی و آموزشی دریافت کنند. تیمهای تخصصی شامل مددکاران اجتماعی، روانشناسان و کارشناسان حقوقی به صورت مستمر وضعیت هر کودک را بررسی کرده و در صورت فراهم شدن شرایط، زمینه بازگشت او به خانواده یا واگذاری به خانواده جایگزین را فراهم میکنند.
تمرکز امکانات در کرج و چالش شهرستانها
بر اساس آمار ارائه شده، بخش عمده ظرفیت نگهداری در استان البرز در شهرستان کرج متمرکز شده است. در این شهرستان ۱۳ مرکز شامل مراکز دولتی و خانههای غیردولتی فعالیت دارند، در حالی که شهرستان ساوجبلاغ تنها سه مرکز، نظرآباد دو مرکز و فردیس یک مرکز نگهداری دارد. این تمرکز اگرچه با جمعیت بیشتر کرج همخوانی دارد، اما دسترسی خانوادهها و کودکان ساکن دیگر شهرستانها به خدمات تخصصی را با دشواری مواجه کرده است.
به گفته مدیرکل بهزیستی البرز، از مجموع ۱۸۷ کودک ساکن مراکز استان، ۹۶ کودک در کرج، ۴۷ کودک در ساوجبلاغ، ۲۷ کودک در نظرآباد و ۱۷ کودک در فردیس نگهداری میشوند. نکته قابل توجه، تعداد بالای کودکان مقیم ساوجبلاغ نسبت به ظرفیت محدود مراکز این شهرستان است که ضرورت توسعه خدمات در این منطقه را دوچندان میکند.
طرح «دست مهربانی» و آموزش خانوادههای فرزندپذیر
یکی از برنامههای ابتکاری بهزیستی البرز، اجرای طرح «دست مهربانی» است که با همکاری معاونت سلامت اجتماعی و معاونت توانبخشی اجرا میشود. این طرح با هدف ایجاد ارتباط عاطفی میان سالمندان و کودکان بیسرپرست طراحی شده و بر ظرفیتهای روانی و عاطفی سالمندان برای حمایت از کودکان تکیه دارد. این الگوی نوین حمایت اجتماعی میتواند بخشی از خلأهای عاطفی کودکان را جبران کرده و در عین حال احساس مفید بودن را در سالمندان تقویت کند.
همچنین بهزیستی البرز برای زوجهای متقاضی فرزندخواندگی، دورههای آموزشی فرزندپروری برگزار میکند. این آموزشها با هدف افزایش آمادگی روانی و مهارتی خانوادههای پذیرنده انجام میشود تا احتمال موفقیت فرزندخواندگی و ماندگاری کودک در خانواده افزایش یابد.
پیشگیری؛ گامی برای کاهش آسیبهای اجتماعی
بخش دیگری از فعالیتهای بهزیستی به حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی اختصاص دارد. ارائه خدمات مشاوره پیش از ازدواج، برگزاری کارگاههای آموزشی برای جوانان و تقویت مهارتهای زندگی از جمله برنامههایی است که میتواند در بلندمدت به تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از بحرانهایی منجر شود که در نهایت به جدایی کودک از خانواده میانجامد.
کارشناسان حوزه رفاه اجتماعی بر این باورند که موفقیت نظام حمایتی را نمیتوان صرفاً با تعداد مراکز یا شمار کودکان تحت پوشش سنجید. شاخص واقعی، تعداد کودکانی است که پس از عبور از مسیر حمایتی، دوباره فرصت زندگی در یک خانواده امن و پایدار را پیدا میکنند. توسعه متوازن زیرساختها در سراسر استان، حمایت مستمر از خانوادههای فرزندپذیر و گسترش خدمات تخصصی در همه شهرستانها، کلید تحقق این هدف بزرگ است.
نظرات (0)