تحولات دیپلماتیک دو هفته اخیر در منطقه خلیج فارس، چهره جدیدی از همکاریهای منطقهای را به نمایش گذاشته است. پاکستان و عمان به عنوان دو بازیگر کلیدی، نقشی فراتر از میانجیگری سنتی ایفا کرده و به نظر میرسد در تلاش برای جلوگیری از تشدید تنش میان ایران و ایالات متحده هستند.
ماموریت حفاظتی اسلامآباد
یکی از قابل توجهترین رویدادهای این روزها، اسکورت هوایی هیئت مذاکرهکننده ایرانی توسط پاکستان پس از پایان مذاکرات در اسلامآباد بود. به گزارش خبرگزاری رویترز، این اقدام نادر که با استقرار هواپیماهای جنگی پاکستانی انجام شد، ناشی از نگرانی جدی درباره تهدیدات امنیتی علیه دیپلماتهای ایرانی بوده است.
این سطح از همکاری امنیتی میان دو کشور، فراتر از تشریفات معمول دیپلماتیک ارزیابی میشود و نشاندهنده وجود اطلاعاتی درباره خطرات احتمالی علیه هیئت ایرانی است. اسلامآباد با این اقدام، عملاً تضمین امنیت مسیر مذاکره و حفظ کانال دیپلماتیک را بر عهده گرفته است.
عمان؛ پل ارتباطی تهران و واشنگتن
در همین حال، عمان نیز به عنوان یکی از معدود کشورهایی که با هر دو طرف ایران و آمریکا روابط دیپلماتیک دارد، نقش کلیدی در تسهیل مذاکرات ایفا کرده است. گزارشهای رسیده از مذاکرات مسقط حاکی از آن است که عباس عراقچی این گفتوگوها را «شروع خوبی» توصیف کرده است.
گزارش روزنامه گاردین از هماهنگی ایران و عمان بر سر سازوکارهای مدیریت تردد در تنگه هرمز خبر میدهد. هر چند این ادعاها به طور مستقل تأیید نشده، اما اهمیت راهبردی تنگه هرمز به عنوان شاهراه حیاتی انرژی جهان، هرگونه هماهنگی برای مدیریت آن را به موضوعی حساس و مهم تبدیل کرده است.
دو جریان موازی در سیاست منطقهای
در مقابل این تلاشها برای مهار تنش، گزارشهای روزنامه هاآرتص از سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن و تلاش او برای تأثیرگذاری بر سیاست آمریکا در قبال ایران حکایت دارد. این نشان میدهد که همزمان با مسیر دیپلماتیک کاهش تنش، جریان دیگری نیز به دنبال تشدید فشار بر ایران فعال است.
به عبارت دیگر، منطقه خلیج فارس امروز شاهد رقابت دو رویکرد متفاوت است: رویکردی که از سوی پاکستان و عمان دنبال میشود و بر مهار بحران و کاهش تنش تأکید دارد، و رویکرد دیگری که با محوریت برخی جریانهای تندرو در منطقه، به دنبال افزایش فشار بر تهران است.
اهمیت اقتصادی ثبات منطقه
ثبات در خلیج فارس و تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی حیاتی است. هرگونه بحران در این منطقه میتواند به افزایش شدید قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین انرژی منجر شود. به همین دلیل، تلاش برای مهار بحران نه تنها در منافع کشورهای منطقه، بلکه در منافع مصرفکنندگان انرژی در سراسر جهان نیز هست.
به نظر میرسد دیپلماسی کنونی منطقهای بیش از آنکه به دنبال حل بنیادین اختلافات باشد، در پی جلوگیری از بروز بحرانی فراگیر و پرهزینه برای همگان است. در این معادله، پاکستان و عمان نقش ضمانتکنندههای مسیر مذاکره و کاهش تنش را ایفا میکنند.
نظرات (0)