سیدمحمدهادی سبحانیان، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، در یک نشست خبری با تشریح آخرین وضعیت درآمدهای مالیاتی و اقدامات این سازمان، از تحول چشمگیر در نظام مالیاتی کشور با حرکت به سمت مالیات‌ستانی داده‌محور خبر داد.

افزایش ۴۶ درصدی درآمدهای مالیاتی

سبحانیان با اشاره به شرایط خاص اقتصادی سال گذشته و ماه‌های ابتدایی امسال گفت: اقتصاد ایران با رخدادهای متعددی از جمله تحولات سیاسی، نااطمینانی‌های اقتصادی و جنگ مواجه بود که می‌توانست وصول درآمدهای مالیاتی را با اختلال روبه‌رو کند. با این حال سازمان امور مالیاتی توانست میان تأمین منابع دولت و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی تعادل برقرار کند.

وی با اعلام اینکه در چهار ماه نخست امسال حدود ۵۷۷ هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی وصول شده است، افزود: این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۳۹۶ هزار میلیارد تومان بود که نشان‌دهنده رشد حدود ۴۶ درصدی است. این رشد در شرایطی حاصل شده که بخش مهمی از تکالیف مالیاتی به دلیل شرایط جنگی به تعویق افتاده بود.

رئیس کل سازمان امور مالیاتی تأکید کرد: رشد درآمدهای مالیاتی در چهار ماه نخست سال گذشته نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۳ حدود ۳۲ درصد بود، اما امسال این نرخ رشد به حدود ۴۶ درصد رسیده که حکایت از شتاب گرفتن روند وصول مالیات دارد.

افزایش ۱۵۳ درصدی استرداد مالیات به فعالان اقتصادی

یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان سبحانیان، جهش قابل توجه در استرداد مالیات و عوارض ارزش افزوده بود. وی اعلام کرد: در چهار ماه نخست سال گذشته حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان به فعالان اقتصادی مسترد شد، اما این رقم در مدت مشابه امسال به حدود ۲۹ هزار میلیارد تومان رسیده که نشان‌دهنده افزایش ۱۵۳ درصدی است.

به گفته رئیس کل سازمان امور مالیاتی، این تحول نتیجه اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این قانون، تسریع و تسهیل در استرداد مالیات به فعالان اقتصادی بوده است.

عبور از حسابرسی سنتی و حرکت به سوی مالیات هوشمند

سبحانیان از تغییر رویکرد بنیادین نظام مالیاتی خبر داد و آن را «عبور از حسابرسی مبتنی بر عامل انسانی و حرکت به سمت مالیات‌ستانی داده‌محور» توصیف کرد. وی تأکید کرد: راهبرد سازمان، شناسایی دقیق فرارهای مالیاتی از طریق تحلیل داده‌ها و الگوریتم‌های هوشمند است؛ به گونه‌ای که مؤدیان شفاف کمترین اصطکاک را با نظام مالیاتی داشته باشند و تمرکز سازمان بر شناسایی رفتارهای پرریسک و تخلفات سازمان‌یافته باشد.

کشف تخلف‌های گسترده با داده‌کاوی

رئیس کل سازمان امور مالیاتی در تشریح مهم‌ترین مصادیق مبارزه با فرار مالیاتی با استفاده از سامانه‌های هوشمند، به موارد متعددی اشاره کرد:

  • شناسایی ۸۶۱ فعال بازار طلا که با وجود انجام فعالیت‌های معمول طلافروشی، از کارتخوان مربوط به فعالیت آب‌شده‌فروشی استفاده می‌کردند که تفاوت مالیاتی قابل توجهی دارد.
  • شناسایی ۱۷۶ هزار دستگاه کارتخوان در حوزه میوه و تره‌بار که صاحبان آنها رفتار اقتصادی خرده‌فروشی داشتند اما از کارتخوان عمده‌فروشی استفاده می‌کردند.
  • کشف سه هزار و ۶۸۶ پزشک که خود را «پزشک عمومی» معرفی کرده بودند، در حالی که مجوز تخصص، فوق‌تخصص، دندانپزشکی یا فلوشیپ داشتند.
  • شناسایی چهار هزار و ۳۸۴ دستگاه کارتخوان غیرتجاری که در عمل برای فعالیت‌های اقتصادی و تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

سبحانیان تأکید کرد که در همه این پرونده‌ها، ابتدا به مؤدی اطلاع‌رسانی و فرصت اصلاح اطلاعات داده می‌شود و تنها در صورت احراز تخلف، اقدامات بعدی انجام خواهد شد. وی هدف از این اقدامات را برخورد با جامعه پزشکی ندانست و گفت: پزشکان از سرمایه‌های کشور محسوب می‌شوند، اما در برابر هرگونه تخلف نیز نمی‌توان بی‌تفاوت بود.

آماده‌سازی زیرساخت‌های مالیات بر سوداگری

رئیس کل سازمان امور مالیاتی از آماده شدن زیرساخت‌های اجرای قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی خبر داد و گفت: بخش عمده آیین‌نامه‌های اجرایی این قانون در سازمان امور مالیاتی تدوین شده و بخشی برای تصویب به هیأت دولت ارسال شده است. هم‌زمان زیرساخت‌های نرم‌افزاری این قانون نیز در حال تکمیل است.

کارپوشه اقتصادی ایرانیان؛ پایگاه جدید داده‌های اقتصادی کشور

سبحانیان در بخش دیگری از سخنان خود از توسعه «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» در سامانه سازمان امور مالیاتی خبر داد. این سامانه به تدریج اطلاعات اقتصادی هر شخص را در یک کارپوشه غیرتجاری تجمیع می‌کند؛ از جمله مشخصات هویتی، اعضای خانوار، حساب‌های بانکی، تسهیلات، منابع درآمد، املاک، خودروها و سایر داده‌های اقتصادی.

به گفته رئیس کل سازمان امور مالیاتی، هدف از ایجاد این پایگاه فراتر از وصول مالیات است و شامل فراهم کردن زیرساخت حکمرانی مبتنی بر داده، مقابله با پول‌شویی، افزایش شفافیت اقتصادی و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در کشور می‌شود.

وی با اشاره به تأکید رئیس جمهور بر تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، تصریح کرد: این پایگاه‌ها باید به عنوان یک زیرساخت ملی تکمیل شوند و صرفاً در اختیار سازمان امور مالیاتی نباشند. تبادل اطلاعات میان دستگاه‌های اجرایی از طریق این سامانه انجام خواهد شد و هر دستگاه متناسب با وظایف خود به داده‌های مورد نیاز دسترسی پیدا می‌کند.