شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران، در گفت‌وگویی با خبرنگاران، ضمن تشریح اقدامات دیپلماتیک ایران در زمینه هشدار درباره تبعات زیست‌محیطی جنگ در خلیج فارس، از بی‌عملی نسبی نهادهای بین‌المللی به شدت انتقاد کرد.

هشدارهای پیشگیرانه ایران نادیده گرفته شد

انصاری با اشاره به مکاتبات انجام‌شده پیش از آغاز جنگ تحمیلی رمضان گفت: «همزمان با تشدید تحرکات نظامی در منطقه خلیج فارس، طی مکاتبه‌ای با وزرای محیط زیست کشورها و دبیرکل سازمان ملل متحد، نسبت به وقوع جنگ در این منطقه هشدار دادیم. تأکید ما بر این بود که خلیج فارس به دلیل نیمه‌بسته بودن و برخورداری از اکوسیستمی غنی، منحصربه‌فرد و در عین حال شکننده، در صورت وقوع جنگ با خسارات جبران‌ناپذیری مواجه خواهد شد.»

با وجود این هشدارها، جنگ رخ داد و ایران در طول درگیری نیز پیگیری‌های لازم را ادامه داد. به گفته وی، زمانی که انبارهای نفتی تهران و کرج مورد حمله قرار گرفتند، این حملات که مصداق جنایت جنگی محسوب می‌شود، بار دیگر مورد اعتراض ایران قرار گرفت و اعلام شد که این حملات می‌تواند تبعات زیست‌محیطی گسترده‌ای به دنبال داشته باشد.

انتشار گازهای گلخانه‌ای؛ معادل ردپای کربنی چندین کشور

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به گزارش منتشرشده در روزنامه گاردین اشاره کرد و گفت که بر اساس این گزارش، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تنها دو هفته جنگ تحمیلی رمضان، معادل ردپای کربنی چندین کشور بوده است. این آمار نشان‌دهنده تأثیر عمیق و فوری درگیری‌های نظامی بر تشدید بحران تغییرات اقلیمی در سطح جهان است.

بیانیه خنثی سازمان ملل؛ دعوت به صلح بدون محکومیت متجاوز

انصاری در ادامه به نتیجه پیگیری‌های ایران اشاره کرد و گفت: «نتیجه این مکاتبات و هشدارها، صدور بیانیه‌ای از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد بود که متأسفانه بیانیه‌ای کاملاً خنثی محسوب می‌شد و صرفاً کشورهای منطقه را به صلح دعوت کرد، بدون آنکه متجاوزان را محکوم کند. این برخوردهای دوگانه از سوی مراجع بین‌المللی جای تأمل دارد.»

وی تأکید کرد که نهادهای بین‌المللی حوزه محیط زیست باید جنگ را به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب طبیعت مورد توجه جدی قرار دهند و در قبال آن موضعی فعال و شفاف اتخاذ کنند.

آسیب‌های ماندگار بر اکوسیستم خلیج فارس

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به حساسیت بالای زیست‌بوم خلیج فارس، توضیح داد: «آب‌سنگ‌های مرجانی خلیج فارس از زیست‌بوم‌های ارزشمند و بی‌نظیر منطقه هستند که آلودگی‌های نفتی و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ آن‌ها را به شدت تحت تأثیر قرار داد. فرآیند احیای این آب‌سنگ‌ها دهه‌ها زمان خواهد برد.»

وی با بیان اینکه بسیاری از آلودگی‌های ناشی از جنگ ماندگاری طولانی‌مدت دارند و برخی پیامدهای آن تا سال‌ها باقی می‌ماند، افزود: «خساراتی همچون از بین رفتن گونه‌های حیات وحش، آلودگی سواحل و آسیب به زیست‌بوم‌های طبیعی در منطقه گزارش شده است.»

اعزام تیم فنی سازمان ملل به ایران

انصاری از موافقت برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد برای اعزام یک تیم فنی به منظور انجام پایش و بازدیدهای میدانی از مناطق آسیب‌دیده خبر داد و گفت: «به دلیل حساسیت بالای زیست‌بوم خلیج فارس، از ظرفیت کنوانسیون‌های منطقه‌ای استفاده کرده‌ایم و همکاری‌های مشترکی برای بررسی خسارات واردشده به این منطقه در حال انجام است.»

وی همچنین یادآور شد که برای برآورد خسارات جنگ ۱۲ روزه از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور استفاده شده است، اما درباره جنگ تحمیلی رمضان، برآوردها همچنان ادامه دارد و اطلاعات دقیق و نهایی هنوز در دست نیست.

شهادت خانواده محیط‌بان در پی اصابت موشک

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنان خود به شهادت سه عضو از خانواده یکی از محیط‌بانان شهرستان طارم در پی اصابت موشک به پاسگاه محیط‌بانی اشاره کرد و گفت: «این موضوع را در سطح جهانی مطرح کرده‌ایم و تأکید داریم که مناطق حفاظت‌شده محیط‌زیستی باید جزو خطوط قرمز در درگیری‌ها باشند، اما متأسفانه به نظر می‌رسد برای متجاوزان هیچ خط قرمزی وجود ندارد.»

مشارکت مردمی و سند جدید حفاظت از محیط زیست

انصاری در پایان با تأکید بر اهمیت مشارکت‌های مردمی در حفاظت از محیط زیست، از ابلاغ سند بالادستی مشارکت‌های مردمی در این حوزه خبر داد و گفت: «این سند با مشارکت نهادهای مردمی فعال در حوزه محیط زیست تهیه و هفته گذشته ابلاغ شد. امیدواریم با اجرای آن بتوانیم از ظرفیت تشکل‌های مردمی در سراسر کشور برای حفاظت از محیط زیست بهره‌مند شویم.»