استان کرمان در هفته‌های اخیر صحنه بحران بی‌سابقه سوخت بوده است. طرح کدینگ سوخت که از اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ با هدف مبارزه با قاچاق بنزین در این استان اجرا شد، نه تنها موفقیت‌آمیز نبوده، بلکه زندگی روزمره شهروندان را مختل کرده است.

از وعده تا عمل؛ روایتی از شکست طرح کدینگ

طرح کدینگ سوخت که قرار بود از قاچاق بنزین به مرزهای شرقی جلوگیری کند، به اعتراف بسیاری از مسئولان محلی و شهروندان، نه تنها مانع قاچاق نشده، بلکه مشکلات تازه‌ای آفریده است. بر اساس این طرح، کارت‌های عمومی سوخت از جایگاه‌ها حذف شد و سهمیه هر خودرو به صورت کامل روی کارت شخصی شارژ می‌شود.

اما نتیجه این طرح، صف‌های طولانی و سردرگمی شهروندان بوده است. در تازه‌ترین تغییر، ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی در کارت‌ها باقی مانده، اما ۲۰ لیتر از سهمیه ۳۰۰۰ تومانی کاسته شده و ۲۷ لیتر سوخت با نرخ ۵ هزار تومان به کارت‌ها اضافه شده است. با این حال، این تغییرات نیز نتوانسته صف‌های طویل پشت جایگاه‌ها را کاهش دهد.

افزایش ۵۰ لیتری؛ راهکار جدید استاندار

محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، روز یکشنبه از طرح جدیدی رونمایی کرد که به موجب آن ۵۰ لیتر بنزین مازاد با نرخ ۵ هزار تومان به کارت سوخت شهروندان تعلق می‌گیرد. وی تأکید کرد که سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی بدون تغییر می‌ماند و کاهش سهمیه ۳۰۰۰ تومانی از ۷۰ به ۵۰ لیتر، تصمیمی سراسری و مختص کرمان نیست.

طالبی همچنین اعلام کرد که پس از اتمام سهمیه‌های مقرر، امکان خرید بنزین آزاد با نرخ پالایشگاه برای شهروندان فراهم می‌شود تا خللی در تأمین سوخت خانواده‌ها ایجاد نشود. وی از جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌ها در سطح استان و اختصاص سهمیه متناسب به کارت شهروندان خبر داد و گفت که این طرح به زودی ابلاغ رسمی خواهد شد.

قاچاق سوخت؛ از کرمان به مرزهای شرقی

در حالی که مردم کرمان برای تهیه سوخت روزانه با مشکل مواجه‌اند، قاچاق سوخت همچنان ادامه دارد. فرمانده انتظامی سیرجان از توقیف یک کامیون حامل ۳۳ هزار لیتر گازوئیل قاچاق در محور «سیرجان-شیراز» خبر داد. سرهنگ رمضان‌نژاد گفت که این کامیون با چهار پلمب و مدارک جعلی مربوط به حلال نفتی، قصد انتقال محموله به شرق کشور را داشته است.

این در حالی است که پیش‌تر برخی مسئولان از توقف قاچاق سوخت از کرمان به مرزها خبر داده بودند، اما کشف این محموله نشان می‌دهد که قاچاقچیان از جاده‌های کرمان برای انتقال سوخت از استان‌های مرکزی به مرزهای شرقی استفاده می‌کنند.

صدای مردم؛ از جیرفت تا زرند

شهروندان کرمانی از سراسر استان صدای خود را به گوش مسئولان رسانده‌اند. یکی از شهروندان جیرفتی با اشاره به دمای بالای ۵۰ درجه گفت: «انتظار چند ساعته برای ۲۰ لیتر بنزین بسیار سخت است. اکثر مردم در جیرفت و شهرستان‌های جنوبی کشاورز هستند و زمان برداشت محصول نیاز به رفت و آمد مداوم دارد.»

در فهرج، شهروندان از فصل برداشت خرما و کمبود سوخت برای حمل و نقل محصولات گلایه دارند. یکی از شهروندان فهرجی می‌گوید: «باید بنزین آزاد را از مغازه‌ها با چند برابر قیمت بخریم.» در زرند نیز شهروندان از نبود کارت سوخت آزاد برای مسافران و صف‌های طولانی در تنها جایگاه مختص مسافران گلایه دارند.

یک شهروند کرمانی که با مسافرکشی امرار معاش می‌کند، می‌گوید: «بعد از طرح کدینگ دیگر نمی‌توانم کار کنم. کرمان ۱۰ اثر ثبت جهانی دارد، چطور انتظار داریم مسافری وارد استان شود وقتی بنزین نمی‌دهیم؟»

آیا طرح جدید راهگشا خواهد بود؟

با وجود وعده‌های استاندار کرمان، همچنان ابهامات زیادی درباره طرح جدید وجود دارد. مهم‌ترین سوال این است که با حذف کارت‌های عمومی جایگاه‌ها، تکلیف مسافران عبوری از کرمان چه خواهد شد؟ همچنین مشخص نیست که آیا افزایش ۵۰ لیتری سهمیه می‌تواند نیاز واقعی شهروندان را در استانی با پراکندگی جمعیتی بالا برآورده کند یا خیر.

باید دید طرح جدید استاندار کرمان که با وعده حل ریشه‌ای مشکل سوخت همراه شده، سرانجام عملیاتی می‌شود یا در کنار سایر وعده‌های پیشین به سرنوشت طرح‌های قبلی دچار خواهد شد.