تجارت خارجی ایران در سالهای اخیر با چالشهای متعددی از جمله تحریمهای بانکی و حملونقل دریایی مواجه بوده است. در این میان، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که راه نجات تجارت ایران از کریدورهای ترانزیتی میگذرد؛ مسیرهایی که میتوانند کشور را به عنوان هاب ارتباطی منطقه تثبیت کنند.
اهمیت کریدور شمال-جنوب
کریدور بینالمللی شمال-جنوب (INSTC) که ایران را به روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز از یک سو و به هند و آبهای آزاد جنوبی از سوی دیگر متصل میکند، یکی از مهمترین پروژههای ترانزیتی ایران به شمار میرود. این مسیر میتواند زمان حمل کالا از هند به روسیه را از ۴۰ روز به حدود ۲۰ روز کاهش دهد و هزینههای حملونقل را به طور چشمگیری پایین بیاورد.
با توجه به تکمیل مسیر ریلی رشت-آستارا و اتصال آن به خطوط ریلی جمهوری آذربایجان و روسیه، ظرفیت ترانزیت کالا از مسیر ایران افزایش قابل توجهی خواهد یافت. این کریدور نه تنها برای اقتصاد ایران، بلکه برای تمام کشورهای عضو آن یک برد-برد محسوب میشود.
کریدور شرق-غرب و ظرفیتهای ترانزیتی
علاوه بر کریدور شمال-جنوب، مسیرهای ترانزیتی شرق-غرب نیز از اهمیت ویژهای برخوردارند. ایران به دلیل قرارگیری در مسیر تاریخی جاده ابریشم، میتواند نقش مهمی در ارتباط بین چین و آسیای شرقی با اروپا ایفا کند. راهآهن سراسری ایران که از مرز ترکمنستان (سرخس) تا مرز ترکیه (رازی) امتداد دارد، یکی از اصلیترین شریانهای این ارتباط محسوب میشود.
افزایش همکاریهای ایران با کشورهای آسیای میانه و قفقاز در حوزه ترانزیت، فرصتهای جدیدی را برای تجار و فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. توافقات اخیر با ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان در زمینه ترانزیت کالا، نشاندهنده عزم جدی ایران برای تبدیل شدن به هاب منطقهای حملونقل است.
توسعه زیرساختها؛ ضرورتی انکارناپذیر
کارشناسان معتقدند برای بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای کریدوری، ایران نیازمند سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای حملونقل است. به گفته فعالان اقتصادی، نوسازی ناوگان ریلی و جادهای، توسعه بنادر جنوبی به ویژه بندر چابهار و شهید بهشتی، و تکمیل کریدورهای ریلی ناقص از جمله اقدامات ضروری در این زمینه هستند.
بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، نقش کلیدی در کریدور شمال-جنوب و دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه به آبهای آزاد دارد. توسعه این بندر و اتصال آن به شبکه ریلی کشور میتواند تحول عظیمی در تجارت منطقهای ایجاد کند.
دیپلماسی اقتصادی و همکاریهای منطقهای
یکی از الزامات موفقیت در حوزه ترانزیت، توسعه دیپلماسی اقتصادی با کشورهای همسایه و منطقه است. ایران در سالهای اخیر با پیوستن به اتحادیههای اقتصادی منطقهای مانند سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، گامهای مثبتی در این مسیر برداشته است.
کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که توافقات تجاری با کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا و همچنین عضویت در پیمانهای حملونقلی منطقهای، میتواند موانع تعرفهای و غیرتعرفهای پیش روی تجارت ایران را کاهش دهد و زمینه را برای افزایش صادرات و ترانزیت کالا فراهم کند.
جمعبندی
در مجموع، کریدورهای ترانزیتی به عنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصاد ایران، میتوانند نقش تعیینکنندهای در رونق تجارت و عبور از محدودیتهای تحریمی داشته باشند. با این حال، تحقق این امر مستلزم برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری هدفمند و دیپلماسی فعال اقتصادی است. فعالان اقتصادی امیدوارند با تکمیل پروژههای نیمهتمام زیرساختی و افزایش همکاریهای منطقهای، ایران بتواند جایگاه واقعی خود را در ترانزیت منطقهای به دست آورد.
نظرات (0)