روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی از تغییر محسوس در راهبرد سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال ایران خبر داده است. بنا بر این گزارش، محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات، شخصاً دستور آغاز مذاکرات مستقیم با مقامات ایرانی را صادر کرده است. این اقدام که از سوی تحلیلگران به عنوان یک مانور هوشمندانه برای ایجاد تعادل استراتژیک توصیف میشود، نشانهای از خروج ابوظبی از رویارویی تمامعیار و حرکت به سمت تنشزدایی محسوب میشود.
محورهای گفتوگو با تهران
بر اساس اطلاعات منتشر شده، گفتوگوهای مستقیم میان دو کشور بر حوزههای کلیدی از جمله انرژی، تجارت و سرمایهگذاری متمرکز است. در عمل نیز امارات گامهای مشخصی برای کاهش تنش برداشته است؛ از سرگیری پروازهای مستقیم از ایران به دبی، بازگشایی مسیرهای دریایی تجاری و اجازه بازگشت به حدود ۲۰ هزار ایرانی مقیم که در جریان جنگ خارج از کشور بودند، از جمله این اقدامات است.
مدیریت این فرآیند دیپلماتیک به سه تن از مقامات ارشد اماراتی سپرده شده است: شیخ منصور بن زاید (معاون رئیسجمهور)، شیخ عبدالله بن زاید (وزیر امور خارجه) و شیخ طحنون بن زاید (مشاور امنیت ملی). این سه مقام بلندپایه مسئولیت هدایت تیم دیپلماتیک اعزامی به تهران را بر عهده دارند.
دلایل تغییر محاسبات ابوظبی
تحلیلگران عوامل متعددی را در تغییر رویکرد امارات مؤثر میدانند. حملات به زیرساختها و اختلال در تردد از تنگه هرمز که یک پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، خسارات سنگینی به اقتصاد امارات وارد کرده است. این حملات، آسیبپذیری جغرافیایی و ژئوپلیتیکی امارات را آشکار ساخت و ضرورت تجدیدنظر در راهبردهای گذشته را نمایان کرد.
از سوی دیگر، نارضایتی عمیقی در میان نخبگان تجاری و سیاسی امارات نسبت به آمریکا و اسرائیل به دلیل کشانده شدن منطقه به جنگ شکل گرفته است. یک تاجر برجسته اماراتی به صراحت از آمریکا پرسیده بود: «چه کسی به شما اختیار داد که منطقه ما را به جنگ با ایران بکشانید؟» این فضای ذهنی، انگیزهای قوی برای اتخاذ مسیری مستقلتر در سیاست خارجی ابوظبی ایجاد کرده است.
راهبرد دوگانه؛ همزیستی با ایران و ائتلاف با غرب
با وجود این تغییر رویه، کارشناسان تأکید میکنند که اقدام امارات به معنای فاصله گرفتن از غرب یا تغییر اردوگاه نیست. ابوظبی در حال اجرای یک راهبرد دوگانه و همزمان است: احیای روابط اقتصادی با ایران در کنار تعمیق همکاریهای دفاعی با آمریکا و اسرائیل. این رویکرد به گونهای طراحی شده که ضمن حفظ منافع اقتصادی و تجاری امارات در ایران، امنیت این کشور نیز از طریق متحدان غربی تأمین شود.
یک مقام ارشد اماراتی استراتژی جدید ابوظبی را اینگونه تبیین کرده است: «ما توان بازدارندگی خود را خواهیم ساخت، به صورت دیپلماتیک عمل خواهیم کرد و همچنین از وزن اقتصادی خود استفاده خواهیم کرد.» این جمله به خوبی نشاندهنده رویکرد سهوجهی امارات شامل تقویت نظامی، دیپلماسی فعال و بهرهگیری از قدرت اقتصادی است.
آمادگی برای آینده
در کنار تحولات دیپلماتیک، امارات اقدامات عملی برای کاهش آسیبپذیریهای جغرافیایی خود نیز انجام داده است. شرکت DP World امارات در حال احداث یک بندر جدید در ساحل شرقی (فجیره) است تا بتواند در مواقع بحرانی، تنگه هرمز را دور بزند. این اقدام نشان میدهد که ابوظبی در کنار دیپلماسی، به دنبال راههای ساختاری برای کاهش وابستگی به نقاط حساس ژئوپلیتیکی است.
به نظر میرسد کشورهای حاشیه خلیج فارس به این نتیجه رسیدهاند که ضمانتهای قدرتهای بزرگ ممکن است در زمانی که بیشترین نیاز به آنها وجود دارد، با منافع منطقهای همسو نباشند. از این رو، امارات متحده عربی در تلاش است تا با ایجاد مشارکتهای متنوع، زیرساختهای محافظتشده و استقلال استراتژیک کافی، از گرفتار شدن در دام تشدید تنشهای آینده جلوگیری کند.
نظرات (0)