نگاهی به قیمتهای میادین میوه و ترهبار تهران در تیرماه ۱۴۰۵ تصویر روشنی از فاصله گرفتن تدریجی میوه از سفره خانوارهای کمدرآمد به دست میدهد. بر اساس دادههای رسمی، یک سبد چهارکیلویی شامل هلو انجیری، آلو، انگور یاقوتی و سیب گلاب ۷۷۵ هزار تومان قیمت دارد که از کل مزد یک روز کامل کارگر با حداقل دستمزد بیشتر است.
افزایش دو برابری قیمت میوه در یک سال
مقایسه قیمتهای تیر ۱۴۰۴ و تیر ۱۴۰۵ نشان میدهد هزینه خرید همین سبد چهارکیلویی از حدود ۳۷۵ هزار تومان به ۷۷۵ هزار تومان رسیده است. این در حالی است که حداقل مزد پایه کارگران از حدود ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان افزایش یافته است. به عبارت دیگر، قیمت این میوهها بیش از دو برابر شده، در حالی که دستمزد حدود ۶۱ درصد رشد داشته است.
۱۷ قلم میوه با رشد سریعتر از دستمزد
بررسی نرخنامه رسمی میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران نشان میدهد زردآلو با ۱۷۶ درصد افزایش، از کیلویی ۹۸ هزار تومان به ۲۷۰ هزار تومان رسیده و رکورددار گرانی در میان میوههای تابستانی است. سیب گلاب نیز با رشد ۱۶۴ درصدی به قیمت ۲۳۰ هزار تومان در هر کیلو رسیده است. حتی هندوانه که همواره به عنوان ارزانترین گزینه برای خانوارهای کمدرآمد شناخته میشود، با ۱۱۹ درصد افزایش از ۱۶ به ۳۵ هزار تومان رسیده که تقریباً دو برابر نرخ رشد دستمزد است.
تورم میوه فراتر از میانگین کشوری
آمار رسمی تورم در خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد گروه «میوه و خشکبار» با ۱۲.۵ درصد افزایش ماهانه، بالاترین تورم را در میان گروههای کالایی ثبت کرده است. این در حالی است که تورم ماهانه کل کشور ۵.۹ درصد و تورم خوراکیها و آشامیدنیها ۶.۸ درصد بوده است. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و آشامیدنیها نیز به ۱۳۳.۹ درصد رسیده که نشان میدهد هزینه سبد غذایی خانوارها نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
یک روز کار برای چند کیلو میوه؟
حداقل مزد روزانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۵۴ هزار تومان تعیین شده است. با این مبلغ، خرید یک کیلو انبه ۳۳۰ هزار تومانی نزدیک به ۶۰ درصد مزد روزانه را میبلعد. یک کیلو زردآلو ۴۹ درصد، یک کیلو گیلاس ۴۵ درصد و یک کیلو سیب گلاب ۴۲ درصد از دستمزد یک روز کار را مصرف میکند. این ارقام صرفاً برای خرید یک کیلو میوه محاسبه شده و هزینه سبد یک خانواده بسیار فراتر از این اعداد است.
سه سبد، سه سطح از دسترسی به میوه
برای تصویر دقیقتر از فاصله طبقاتی در بازار میوه، سه سبد هفتگی ۱۰ کیلوگرمی برای یک خانواده چهارنفره طراحی شده است. در سبد اقتصادی که شامل هندوانه، طالبی و ملون است، هزینه هفتگی ۴۴۰ هزار تومان برآورد میشود که در پایان ماه به یک میلیون و ۷۶۰ هزار تومان و بیش از ۱۰ درصد حداقل مزد پایه میرسد. در سبد طبقه متوسط که پنج میوه معمولی دیگر نیز به آن اضافه شده، هزینه هفتگی به یک میلیون و ۱۵۰ هزار تومان میرسد؛ معادل بیش از دو روز مزد کارگر. سبد گرانتر نیز با ترکیب مشابه اما میوههای متنوعتر، هزینهای معادل یک میلیون و ۶۴۵ هزار تومان در هفته یا نزدیک به ۴۰ درصد مزد ماهانه دارد.
تفاوت در تنوع، نه در وزن
نکته قابل تأمل در تحلیل این سه سبد آن است که وزن نهایی هر سه تقریباً یکسان است؛ تفاوت اصلی در تنوع و حق انتخاب است. خانوار کمدرآمد برای پر نگهداشتن سبد ناچار به خرید سه میوه ارزان و مشابه میشود، در حالی که خانوار طبقه متوسط میتواند برای اضافه کردن هلو، آلو، انگور و سیب گلاب هزینه بیشتری بپردازد. کارشناسان اقتصادی معتقدند این روند نشاندهنده «طبقاتیشدن تغذیه» در جامعه است؛ جایی که میوه اگرچه از سفره حذف نشده، اما حق انتخاب در بازار آن روزبهروز محدودتر میشود.
نظرات (0)