مسئله بازگشت ارزهای حاصل از صادرات به چرخه رسمی اقتصاد ایران در سالهای اخیر به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که کشور با محدودیتهای ارزی و تحریمهای خارجی دستوپنجه نرم میکند، آمارهای تازه نشان میدهد بخش قابل توجهی از ارز صادراتی همچنان به کشور بازنگشته است.
آمار نگرانکننده از ارزهای بازنگشته
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با تابناک جزئیات جدیدی از میزان عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی را اعلام کرد. به گفته وی، از سال ۱۳۹۷ تا ۵ مردادماه ۱۴۰۵، مجموعاً ۱۲۸ میلیارد و ۷۳۷ میلیون و ۹۴۳ هزار و ۵۸۹ دلار ارز حاصل از صادرات غیرنفتی به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته است.
صمصامی تأکید کرد که معادل یورویی این رقم بیش از ۱۱۰ میلیارد یورو برآورد میشود؛ رقمی که با توجه به شرایط ارزی کشور، نمیتوان آن را صرفاً یک آمار حسابداری تلقی کرد، بلکه باید آن را یکی از نقاط کانونی فشار بر منابع ارزی و بازار ارز دانست.
۸۴ میلیارد دلار تعهد سررسیدشده اما ایفا نشده
نکته مهمتر در آمار ارائهشده توسط این عضو کمیسیون اقتصادی، بخش ارزهای صادراتی است که تعهد آنها سررسید شده، اما هنوز ایفا نشده است. بر اساس اعلام صمصامی، مجموع ارز صادراتی در بخش تعهدات سررسیدشده ایفا نشده، معادل ۸۴ میلیارد و ۷۱۱ میلیون و ۲۱۶ هزار و ۶۰۲ دلار است.
این رقم معادل ۲۴ درصد کل ارزهای صادرات غیرنفتی کشور از سال ۱۳۹۷ تا ۵ مردادماه ۱۴۰۵ است؛ یعنی ارزی که طبق ضوابط و قوانین بانک مرکزی، حتی پس از پایان مهلت قانونی و سررسید تعهد، عملاً به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته است.
۳۶ درصد صادرات غیرنفتی بازنگشته است
صمصامی در ادامه به آمار کلی صادرات غیرنفتی کشور اشاره کرد و گفت در بازه زمانی سال ۱۳۹۷ تا ۵ مرداد ۱۴۰۵، ایران بیش از ۳۵۹ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی داشته است. اما نکته نگرانکننده این است که معادل ۳۶ درصد از ارز حاصل از این صادرات، هنوز به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته است.
به عبارت دیگر، بیش از یکسوم ارز حاصل از صادرات غیرنفتی کشور در این دوره، یا تعیین تکلیف نشده یا هنوز در مسیرهای رسمی بازگشت ارز قرار نگرفته است؛ موضوعی که میتواند بهطور مستقیم بر توان سیاستگذار برای مدیریت بازار ارز، تأمین ارز واردات و کنترل انتظارات تورمی اثر بگذارد.
وضعیت سال جاری؛ ۴.۵ میلیارد دلار بازنگشته
صمصامی درباره وضعیت سال ۱۴۰۵ نیز توضیح داد که از ابتدای سال تا ۵ مردادماه، کشور بیش از ۵ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی داشته است. اما از این رقم، بیش از ۴ میلیارد و ۵۵۰ میلیون دلار هنوز به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته است. این نسبت، در صورت تداوم، زنگ هشدار جدی برای سیاستگذار ارزی خواهد بود؛ زیرا نشان میدهد چالش بازگشت ارز صادراتی همچنان فعال است.
انتقاد از بیتوجهی به ارزهای بازنگشته
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با انتقاد از ضعف پیگیریها برای بازگشت ارزهای صادراتی، گفت: «رئیسکل بانک مرکزی برای دریافت وام دو میلیارد دلاری به روسیه سفر کرده و رئیس مجلس نیز برای تعیین تکلیف ۶ میلیارد دلار ارزهای بلوکهشده به قطر رفته است؛ اما آیا تاکنون شنیدهاید که برای بیش از ۸۰ میلیارد دلار ارزهای بازنگشته به چرخه رسمی اقتصاد، اقدام شایستهای صورت گرفته باشد؟ پاسخ روشن است: خیر.»
صمصامی تأکید کرد اگر در ساختار حکمرانی اقتصادی کشور اراده جدی وجود داشته باشد و قانون بهدرستی و بهطور کامل اجرا شود، حتی در سختترین شرایط تحریمی نیز کشور با کمبود منابع ارزی مواجه نخواهد شد.
مطالبه شفافیت در فهرست بدهکاران ارزی
این نماینده مجلس با اشاره به اینکه بیشترین میزان عدم بازگشت ارزهای صادراتی مربوط به سالهای اخیر است، خاطرنشان کرد که این مسئله نهتنها مربوط به سالهای ابتدایی اجرای سیاست رفع تعهد ارزی نیست، بلکه در سالهای اخیر نیز با شدت قابل توجهی ادامه داشته است.
در پایان این گزارش، پرسش اساسی پیش روی سیاستگذاران اقتصادی قرار میگیرد: آیا مسئله اصلی اقتصاد ایران واقعاً کمبود منابع ارزی است، یا ضعف در بازگشت، نظارت و مدیریت منابعی که قبلاً از مسیر صادرات ایجاد شدهاند؟ اکنون این مطالبه مطرح است که فهرست بدهکاران ارزی، میزان تعهدات ایفا نشده و اقدامات انجامشده برای بازگشت این منابع، بهصورت شفاف اعلام شود.
نظرات (0)