محمدحسین بازگیر، مدیرکل دفتر مشارکت‌های مردمی و مسئولیت اجتماعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، در نشستی خبری در شهرکرد از اجرای سراسری الگوی موفق چهارمحال و بختیاری در زمینه ثبت دانش سنتی محیط‌زیست خبر داد. وی تأکید کرد که این استان با اقدامات ارزشمند خود در مستندسازی دانش بومی، به الگویی ملی تبدیل شده است.

تقسیم کار ملی در حوزه محیط‌زیست

بازگیر با اشاره به سیاست جدید سازمان حفاظت محیط‌زیست برای جلوگیری از موازی‌کاری و بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت‌های استانی گفت: از دو تا سه سال گذشته، به ادارات کل استان‌ها مأموریت داده شد تا هر یک با توجه به توانمندی‌های بومی خود، موضوع تخصصی مشخصی را در حوزه آموزش و مشارکت‌های مردمی دنبال کنند. در این چارچوب، موضوع «دانش سنتی و محیط‌زیست» به استان چهارمحال و بختیاری واگذار شد.

به گفته وی، دیگر استان‌ها نیز موضوعات تخصصی خود را دریافت کرده‌اند؛ از جمله «عشایر و محیط‌زیست» برای لرستان، «اسلام و محیط‌زیست» برای قم، «گردشگری و محیط‌زیست» برای گیلان و «معدن و محیط‌زیست» برای کرمان. این تقسیم کار ملی با هدف طراحی الگوهای قابل تعمیم به سراسر کشور انجام شده است.

دانش سنتی؛ میراثی فراتر از زمان

مدیرکل دفتر مشارکت‌های مردمی و مسئولیت اجتماعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، دانش سنتی را بخشی از میراث ناملموس فرهنگی و هویت تمدنی ایران دانست و افزود: «این دانش که حاصل تجربیات ارزشمند نسل‌های مختلف در بهره‌برداری خردمندانه از منابع طبیعی است، می‌تواند در کنار یافته‌های علمی و فناوری‌های نوین، نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش تاب‌آوری و پایداری محیط‌زیست کشور داشته باشد.»

وی با اشاره به روش‌های به‌کار گرفته شده در چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: در این استان، علاوه بر مطالعات کتابخانه‌ای و پژوهش‌های تطبیقی، از ظرفیت دانشگاه‌ها و متخصصان نیز استفاده شده و مهم‌تر از همه، جوامع محلی، تشکل‌های مردم‌نهاد، دامداران، عشایر، بهره‌برداران و محیط‌بانان در فرآیند شناسایی و مستندسازی مشارکت فعال داشته‌اند.

از مستندسازی تا اطلس ملی

بازگیر از استقرار دبیرخانه ملی دانش سنتی محیط‌زیست در چهارمحال و بختیاری خبر داد و گفت: الگوی موفق این استان در جمع‌آوری و ثبت دانش سنتی، اکنون به عنوان یک الگوی ملی در سایر استان‌های کشور اجرا خواهد شد تا در نهایت اطلس ملی دانش سنتی محیط‌زیست ایران تدوین و منتشر شود.

به گفته وی، تاکنون بخش قابل توجهی از دانش سنتی مرتبط با مدیریت آب، خاک، تغییر اقلیم و حفاظت از محیط‌زیست در این استان شناسایی و مستندسازی شده است.

فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست؛ وظیفه‌ای همگانی

مدیرکل دفتر مشارکت‌های مردمی، «سند برنامه ارتقای فرهنگ حفاظت محیط‌زیست» را مهم‌ترین چارچوب توسعه مشارکت‌های مردمی در این حوزه معرفی کرد و خواستار تشکیل کارگروه ارتقای فرهنگ حفاظت محیط‌زیست در استان چهارمحال و بختیاری شد. این کارگروه بر اساس مصوبه شورای فرهنگ عمومی کشور و شورای عالی انقلاب فرهنگی پیش‌بینی شده و با ریاست معاون سیاسی استاندار و مشارکت دستگاه‌هایی چون فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، منابع طبیعی، آموزش و پرورش و صدا و سیما فعالیت خواهد کرد.

بازگیر در پایان با استناد به اصل پنجاهم قانون اساسی که حفاظت از محیط‌زیست را وظیفه‌ای همگانی می‌داند، تأکید کرد: تحقق این هدف بزرگ، بیش از هر چیز نیازمند ارتقای فرهنگ عمومی، افزایش آگاهی‌های اجتماعی و مشارکت همه دستگاه‌ها و آحاد مردم در صیانت از منابع طبیعی و محیط‌زیست کشور است.