معرفی کتابی با ساختاری متفاوت
کتاب «بزرگتر از همهی همه» به قلم سنا ثقفی و تصویرگری زهراسادات موسویان، اثری متمایز در حوزه ادبیات کودک ایران به شمار میرود. این کتاب که توسط نشر مهرستان منتشر شده، با ساختاری دوطرفه طراحی شده است؛ دو داستان مستقل از دو سوی کتاب آغاز میشوند و در میانه به جمله مشترک «خدایی که از همه، همهی همه بزرگتر است» میرسند. این جمله، هسته اصلی هر دو روایت را شکل میدهد.
در یک سوی کتاب، داستان حضرت ابراهیم(ع) و ایستادگی او در برابر نمرود روایت میشود. سوی دیگر، داستانی معاصر با الهام از زندگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، مفهوم مقاومت و اتکا به خداوند را برای کودکان بازگو میکند. این ساختار نمادین، تأکیدی بر این نکته است که مسیر حق و سنتهای الهی در طول تاریخ ادامه دارد.
از آتش نمرود تا بتهای امروز
سنا ثقفی، نویسنده کتاب، در گفتوگویی با خبرگزاری مهر درباره ایده شکلگیری این اثر گفت: «محور اصلی کتاب، تأکید بر یک سنت الهی است؛ سنت ایستادگی در برابر ظلم. نمرود در تاریخ، نماد استکبار و ظلم است و حضرت ابراهیم(ع) بدون هراس در برابر او ایستاد.»
وی افزود: «در روایت معاصر نیز تلاش کردم همین مفهوم را در قالب شخصیت رهبر شهید بازتاب دهم؛ شخصیتی که در برابر قدرتی ایستاد که از آن بهعنوان ابرقدرت یاد میشد و از این تقابل هراسی نداشت. وجه اشتراک این دو روایت، روح مقاومت و ظلمستیزی است.»
نویسنده با اشاره به تداوم این مسیر در طول تاریخ تأکید کرد: «اگر روزی حضرت ابراهیم(ع) با تبر، بتهای سنگی را درهم شکست، امروز نیز میتوان با ایستادگی، بتهای دیگری مانند هیمنه، قدرتنمایی و اعتبار پوشالی دشمن را فرو ریخت.»
ترجمه عربی و گسترش مخاطبان
این کتاب به تازگی به زبان عربی نیز ترجمه شده و توانسته است مخاطبان تازهای در میان کودکان عربزبان پیدا کند. ترجمه عربی این اثر نشان میدهد که مفاهیمی مانند ایمان، شجاعت و امید، محدود به یک جغرافیا نیستند و میتوانند با زبان قصه، با کودکان فرهنگها و جوامع دیگر نیز ارتباط برقرار کنند. این اقدام گامی در مسیر معرفی ادبیات کودک ایران به فراتر از مرزهای کشور محسوب میشود.
چالشهای روایت شخصیتهای معاصر برای کودکان
ثقفی درباره دشواریهای تبدیل یک شخصیت معاصر به قهرمان داستان کودک گفت: «آنچه میان یک ماجرای واقعی و نیازهای ادبیات کودک پیوند برقرار میکند، نوع نگاه به موضوع است. مهم این است که یک سوژه را با چه زاویه دیدی روایت میکنیم و بر کدام بخش از آن تمرکز داریم.»
وی افزود: «موضوعاتی مانند موشک، جنگ یا شخصیت رهبر شهید، شاید در نگاه بزرگسالانه مفاهیمی خشک به نظر برسند، اما در دل همین موضوعات ظرفیتهایی وجود دارد که میتوان آنها را با جهان ذهنی کودکان پیوند زد. رسالت ادبیات کودک در همین نقطه معنا پیدا میکند؛ اینکه بتواند زیباییها و وجوه انسانی این مفاهیم را در قالب روایتی متناسب با فهم کودک ارائه دهد.»
پلی میان مفاهیم دینی و زندگی امروز
نویسنده کتاب «بزرگتر از همهی همه» بزرگترین خلأ ادبیات کودک در حوزه مفاهیم دینی را فقدان پیوند میان قصههای قرآنی و زندگی روزمره کودکان دانست. وی گفت: «آنچه برای من اهمیت داشت، تلاش برای ایجاد پلی میان مفاهیم دینی و زندگی امروز کودکان بود؛ اینکه کودک بتواند میان قصههای قرآنی، روایتهای دینی و دنیای واقعی خود ارتباط برقرار کند.»
در این کتاب تلاش شده است تا بینش توحیدی از مسیری منتقل شود که برای کودک ملموس، لذتبخش و دور از خشکی باشد. برای نمونه، در یکی از داستانها شخصیت اصلی علاقه ویژهای به گل دارد و گرهگشایی داستان با همان گل شکل میگیرد. در داستانی دیگر، پسربچهای عاشق ستارههاست و در پایان، ستارهای در قلب شخصیتها روشن میشود. این تصاویر شاعرانه به کودک کمک میکند مفاهیم عمیق دینی را از طریق تجربهای عاطفی و ماندگار درک کند.
جایگاه کتاب در عصر رسانههای دیجیتال
ثقفی در پاسخ به این پرسش که کتاب داستان چگونه میتواند در برابر انبوه محتوای تصویری و دیجیتال بر ذهن کودکان اثر بگذارد، گفت: «کارکرد واژه، کلمه و کتاب هرگز از میان نمیرود و تاریخ انقضا ندارد. کتاب کودک رسانهای چندوجهی است؛ زیرا هم روایت کلامی و هم روایت تصویری را بهطور همزمان در اختیار مخاطب قرار میدهد.»
وی افزود: «تجربه مطالعه کتاب در مقایسه با رسانههایی مانند انیمیشن از سرعت کمتری برخوردار است، اما تجربهای متفاوت، عمیقتر و مبتنی بر تخیل برای کودک رقم میزند. کتاب هیچگاه کارایی خود را از دست نخواهد داد و همچنان میتواند بر ذهن و تخیل کودکان اثرگذار باشد.»
کتاب «بزرگتر از همهی همه» اکنون در نشر مهرستان در دسترس علاقهمندان قرار دارد و نسخه عربی آن نیز راه را برای مخاطبان جدید در کشورهای عربزبان هموار کرده است.
نظرات (0)