بحث اصلاح قیمت حاملهای انرژی بار دیگر به یکی از داغترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که شنیدهها حاکی از احتمال افزایش نرخ سوم بنزین آزاد از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان و کاهش سهمیه کارتهای سوخت شخصی از ۷۰ به ۵۰ لیتر است، بسیاری از کارشناسان نسبت به اتکای صرف به ابزارهای قیمتی هشدار میدهند.
تجربه تلخ سیاستهای صرفاً قیمتی
تجربه سالهای گذشته نشان داده که افزایش قیمت بنزین به تنهایی نمیتواند منجر به کاهش پایدار مصرف شود. بدون ایجاد زیرساختهای جایگزین مناسب، اثرات سیاستهای قیمتی به سرعت مستهلک شده و فشار سنگینی بر معیشت عمومی بهویژه در بخش حملونقل عمومی و نیمهعمومی وارد میکند. به همین دلیل، کارشناسان بر لزوم اجرای همزمان راهکارهای غیرقیمتی تأکید دارند.
ظرفیت خالی عظیم در جایگاههای سیانجی
گاز طبیعی فشرده (CNG) به عنوان یک سوخت پاک، ملی و اقتصادی، بهترین گزینه برای کاهش وابستگی به بنزین محسوب میشود. ایران با در اختیار داشتن دومین ذخایر بزرگ گاز جهان، از زیرساختهای گستردهای در شبکه توزیع برخوردار است. با وجود این، ظرفیت عظیم ایستگاههای سیانجی در سراسر کشور به دلیل عدم توازن در سبد سوخت خودروها، خالی مانده است.
بر اساس آمار موجود، ظرفیت اسمی عرضه سیانجی در کشور روزانه حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون مترمکعب است، اما مصرف واقعی به سختی به نیمی از این مقدار میرسد. این بدان معناست که بدون نیاز به سرمایهگذاری سنگین برای احداث جایگاههای جدید، میتوان روزانه بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب سوخت جایگزین توزیع کرد که مستقیماً معادل همین میزان از مصرف بنزین کشور خواهد کاست.
دوگانهسوز کردن خودروهای عمومی؛ اولویت نخست
اختلاف قیمت قابل توجه گاز طبیعی با بنزین آزاد، انگیزه کافی برای رانندگان خودروهای عمومی از جمله تاکسیها، ونها و خودروهای اینترنتی ایجاد میکند تا به سمت دوگانهسوز کردن خودروهای خود حرکت کنند. اما تحقق این هدف نیازمند تسهیل فرآیند تبدیل کارگاهی و ارائه حمایتهای مالی از سوی دولت است.
کارشناسان معتقدند دولت باید طرحهای مصوب شورای اقتصاد برای تبدیل رایگان یا کمهزینه خودروهای عمومی و فعالان حملونقل اینترنتی به دوگانهسوز را احیا و با سرعت بیشتری اجرا کند. اختصاص تسهیلات بلاعوض از محل منابع بهینهسازی مصرف سوخت یا ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید به کارگاههای مجاز، میتواند ضمن کاهش بار مالی مالکان، امنیت سیستمهای سوخترسانی گاز را نیز تضمین کند.
الزام خودروسازان به تولید خودروهای پایهگازسوز
در کنار توسعه بازار تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانهسوز، خودروسازان داخلی نیز باید به افزایش سهم تولید خودروهای پایهگازسوز (OEM) در خطوط تولید خود ملزم شوند. خودروهایی که از ابتدا با موتور گازسوز طراحی میشوند، بازدهی بالاتری داشته و نیاز بازار را به صورت ریشهای برطرف میکنند.
چالش جایگاهداران و استفاده از فناوریهای نوین
یکی از موانع اصلی توسعه سهم گاز در سبد سوخت کشور، مشکلات اقتصادی جایگاهداران سیانجی است. پایین بودن کارمزد توزیع گاز برای بخش خصوصی، سرمایهگذاری در ساخت و نگهداری ایستگاهها را کاهش داده است. دولت میتواند با واقعیسازی کارمزدها و ارائه مشوقهای مالیاتی، بخش خصوصی را به بهبود خدمات در جایگاهها ترغیب کند.
کاهش زمان انتظار در صفهای سوختگیری گاز، بهویژه در کلانشهرها، عامل مهمی در جذب رانندگان به این سوخت پاک است. همچنین استفاده از فناوریهای نوین نظیر مخازن کامپوزیتی سبکتر با ظرفیت بالاتر میتواند مشکل افت توان موتور و سنگینی مخازن قدیمی را حل کرده و پذیرش عمومی را افزایش دهد.
تلفیق سیاست قیمتی و حمایتی؛ مسیر پایدار مدیریت ناترازی
در نهایت، کارشناسان بر این باورند که تلفیق سیاست قیمتی بنزین با سیاستهای حمایتی توسعه سیانجی میتواند بستری پایدار برای مدیریت ناترازی انرژی کشور فراهم کند. به عبارت دیگر، هرگونه اصلاح قیمتی باید با توسعه همزمان زیرساختهای سوخت جایگزین همراه باشد تا ضمن کاهش مصرف بنزین، فشار معیشتی حداقلی به اقشار مختلف جامعه وارد شود.
نظرات (0)