پس از ماهها تنش پنهان در روابط واشنگتن و تلآویو، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شامگاه سهشنبه در واشنگتن به گفتوگویی رودررو و کاملاً خصوصی پرداختند. به گفته مقامهای دو کشور، هدف از این نشست بررسی مستقیم اختلافها و جلوگیری از عمیقتر شدن شکاف میان دو طرف بوده است.
نشست پشت درهای بسته در بلر هاوس
بر اساس گزارش آکسیوس، این دیدار در اقامتگاه رسمی بلر هاوس برگزار شد و در فضایی کاملاً خصوصی انجام گرفت. منابع آمریکایی و اسرائیلی گفتهاند که دو طرف بدون واسطه درباره مجموعهای از موضوعهای مورد اختلاف، از جمله جنگ، سیاست دولت ترامپ در قبال ایران و آینده روابط دوجانبه گفتوگو کردهاند.
اهمیت این نشست از آن روست که ونس از آغاز جنگ به صریحترین منتقد نتانیاهو در حلقه نزدیکان دونالد ترامپ تبدیل شده و با طولانی شدن جنگ، لحن انتقادی او نیز آشکارتر و تندتر شده است. همزمان، ونس به تدریج نقش پررنگتری در تعیین سیاست واشنگتن درباره جنگ و مذاکرات با ایران پیدا کرد.
جایگاه ونس در پرونده ایران
معاون رئیسجمهور آمریکا از اصلیترین حامیان تفاهمنامه میان واشنگتن و تهران در دولت ترامپ بود و بارها بر ضرورت استفاده از مسیر دیپلماسی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرده است. در مقابل، نتانیاهو با این تفاهمنامه موافق نبود، اما ترجیح داد مخالفت خود را علنی نکند و امیدوار بود این توافق بدون تقابل آشکار با کاخ سفید، در عمل از بین برود؛ اتفاقی که چند هفته بعد رخ داد.
ریشههای اختلاف؛ از تماس تلفنی مارس تا پادکست جو روگن
بنا به گزارشها، ریشه تنشها به ماه مارس بازمیگردد؛ زمانی که ونس و نتانیاهو در یک تماس تلفنی پرتنش درباره روند جنگ گفتوگو کردند. منابع آگاه گفتهاند ونس در آن گفتوگو به نخستوزیر اسرائیل یادآوری کرد که چندین ارزیابی او از جنگ نادرست از آب درآمده، از جمله پیشبینی سقوط حکومت ایران بر اثر یک خیزش مردمی که هرگز محقق نشد.
پس از برقراری آتشبس هشتم آوریل، ونس با قوت بیشتری از راهحل دیپلماتیک در قبال ایران حمایت کرد و بارها گفت هدف دولت ترامپ باید جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای باشد، نه ورود به یک جنگ فرسایشی تازه در خاورمیانه. او در ماه ژوئن نیز در واکنش به حملات برخی مقامهای اسرائیلی علیه توافق با ایران هشدار داد که اگر عضو کابینه اسرائیل بود، تنها متحد قدرتمند باقیمانده در جهان را هدف حمله قرار نمیداد.
تنشها یک ماه بعد با مصاحبه جنجالی ونس با پادکست جو روگن شدت گرفت. او در آن گفتوگو برخی اعضای دولت اسرائیل را به راه انداختن یک کارزار نفوذ برای دور کردن آمریکا از مسیر دیپلماسی با ایران متهم کرد. ونس در همان مصاحبه مدعی شد جفری اپستین با «بالاترین سطوح دستگاه اطلاعاتی اسرائیل» ارتباط داشته است؛ اظهارنظری که بازتاب گستردهای در رسانهها داشت و بر حساسیت روابط او با دولت نتانیاهو افزود.
ناخرسندی متقابل و اتهام کارزار تخریب
نتانیاهو از انتقادهای علنی ونس ناخشنود بود؛ انتقادهایی که در آن معاون رئیسجمهور آمریکا، نخستوزیر اسرائیل را به تحریک مخالفان توافق با ایران و عمل نکردن در حمایت از دونالد ترامپ متهم میکرد. در مقابل، نتانیاهو نیز در محافل خصوصی از نقش ونس در مدیریت جنگ انتقاد میکرد. ونس همچنین بر این باور بود که نزدیکان نتانیاهو و رسانههای حامی او در آمریکا و اسرائیل، کارزاری هماهنگ برای تخریب جایگاه سیاسیاش به راه انداختهاند.
یک مقام ارشد اسرائیلی گفته است نتانیاهو در نشست سهشنبه، انتقادهای اخیر ونس از دولت اسرائیل و اظهارات او درباره کاهش حمایت جمهوریخواهان از اسرائیل را مستقیم با معاون رئیسجمهور آمریکا در میان گذاشت. یک مقام آمریکایی نیز تأیید کرد که گفتوگو کاملاً مستقیم و بدون تعارف انجام شده است.
روایت «دوستانه و سازنده» از نشست واشنگتن
اگرچه دفتر معاون رئیسجمهور آمریکا از ارائه جزئیات این دیدار خودداری کرد، اما یک مقام آمریکایی اعلام کرد ونس و نتانیاهو درباره مهمترین مسائل خاورمیانه گفتوگویی «دوستانه و سازنده» داشتهاند. به گفته این مقام، دو طرف توافق کردند همکاریهای آمریکا و اسرائیل را در حوزههایی که منافع و اهداف مشترک دارند ادامه دهند. او همچنین تأکید کرد این نشست به رویارویی یا مشاجره ختم نشد و با وجود اختلافنظرهای جدی، ونس و نتانیاهو همچنان روابط کاری مؤثری با یکدیگر دارند.
با این حال، این دیدار خصوصی نشانه تلاش دو طرف برای مدیریت اختلافها از مسیر گفتوگوی مستقیم است؛ اما شکاف بر سر نحوه برخورد با ایران، آینده جنگ و نقش اسرائیل در سیاست خاورمیانهای دولت ترامپ همچنان پابرجاست و روشن نیست این نشست تا چه اندازه بتواند دیدگاههای واشنگتن و تلآویو را به یکدیگر نزدیک کند.
نظرات (0)