معاون امور سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفتوگویی تفصیلی، تازهترین وضعیت کودکان بیسرپرست و بدسرپرست تحت پوشش این سازمان را تشریح کرد و از ادامه اجرای طرحهای «مراقب همراه»، «دست مهربانی» و «محب» خبر داد. به گفته سید حسن موسوی چلک، امروز حدود ۲۵ هزار کودک در قالب فرزندخواندگی در خانوادهها زندگی میکنند و حضور کودکان در مراکز نگهداری به کمتر از ۱۰ هزار نفر کاهش یافته است.
کودکان تحت پوشش؛ از شیرخوارگی تا ۱۸ سالگی
موسوی چلک با اشاره به اینکه کودکان تحت پوشش بهزیستی از شیرخوارگی تا ۱۸ سالگی را شامل میشوند، گفت: این کودکان همانند سایر کودکان هستند، اما بخشی از آنان پیش از ورود به مراکز، شرایط سختی را در خانواده تجربه کردهاند؛ برخی خشونت دیدهاند، شاهد تنشهای شدید خانوادگی بودهاند یا طلاق و فقدان والدین را از سر گذراندهاند. به همین دلیل، از همان ابتدای ورود، ارزیابیهای دقیق روانشناختی برای آنان انجام میشود و اضطراب از شایعترین مشکلات روانی این گروه به شمار میرود.
وی با بیان اینکه ارزیابی اختلالات روانی کودکان زیر ۱۸ سال در ۷۵ شهرستان اجرا شده است، تأکید کرد: تفاوت چشمگیری میان وضعیت روانی این کودکان و سایر کودکان دیده نمیشود، هرچند کودکانی که سالها در خیابان زندگی کردهاند یا شرایط بسیار دشواری را پشت سر گذاشتهاند، در بدو ورود به مداخلات تخصصی بیشتری نیاز دارند.
خانوادهمحوری؛ اصل اصلی بهزیستی
معاون امور سلامت اجتماعی بهزیستی با تأکید بر اینکه «بدترین خانه، بهتر از بهترین مرکز نگهداری است»، خانوادهمحوری را اصلیترین رویکرد این سازمان در حمایت از کودکان عنوان کرد. به گفته وی، ظرفیتهایی مانند فرزندخواندگی، بازپیوند با خانواده زیستی، خانواده میزبان و امین موقت در قوانین پیشبینی شده تا کودکان حتیالامکان در بستر خانواده رشد کنند.
موسوی چلک افزود: خانواده تنها به پدر و مادر محدود نمیشود و گاهی پدربزرگ، مادربزرگ یا سایر بستگان میتوانند نقش مؤثری در نگهداری کودک ایفا کنند. حضور کودک در خانواده اعتماد به نفس و انگیزه او را افزایش میدهد و ادغام اجتماعیاش را تسهیل میکند؛ در مواردی نیز که کودک با حکم قضایی به بهزیستی سپرده شده، ابتدا شرایط خانواده اصلاح میشود و در صورت احراز صلاحیت، بازگشت او به خانواده انجام میگیرد.
تغییر نگاه جامعه و آمار فرزندخواندگی
این مقام مسئول با اشاره به تغییر نگرش جامعه نسبت به کودکان تحت پوشش، گفت: از سال ۱۳۷۸ عنوان «پرورشگاه» به «شبه خانواده» تغییر کرد و امروز از عبارت «خانه کودکان و نوجوانان» استفاده میشود؛ اصلاح ادبیات، تغییر قوانین، همراهی رسانهها و مشارکت سازمانهای مردمنهاد در این تغییر نگاه مؤثر بوده است.
وی با ابراز تأسف از باقی ماندن نگاه ترحمآمیز در بخشی از جامعه، خاطرنشان کرد: بسیاری از این کودکان در حوزههای علمی، ورزشی، هنری و آموزشی موفق و نخبه هستند. امروز حدود ۲۵ هزار کودک به فرزندخواندگی سپرده شدهاند، ۱۸ هزار کودک نیز در قالب «امداد در خانه» نگهداری میشوند و کمتر از ۱۰ هزار کودک در مراکز زندگی میکنند. برخلاف گذشته، اغلب کودکان حاضر در مراکز، بیسرپرست نیستند، بلکه بدسرپرست هستند؛ یعنی والدین دارند اما به دلیل اعتیاد، بیماری، مصرف الکل یا بهرهکشی از کودک، صلاحیت نگهداری ندارند.
طرح «مراقب همراه» برای خانوادههای چندقلو
موسوی چلک با اشاره به اینکه حمایت از خانوادههای دارای فرزندان چندقلو دیگر به تأمین شیر خشک محدود نیست، از اجرای طرح «مراقب همراه» از هفته بهزیستی امسال خبر داد. این طرح در گام نخست برای زنان سرپرست خانوار و خانوادههای دارای سهقلو و بیشتر در چند استان اجرا شده است.
وی افزود: در این طرح، مراقبان آموزشدیده از طریق مراکز و کلینیکهای مددکاری اجتماعی دارای مجوز به خانوادهها خدمات ارائه میکنند و هر مراقب حدود ۱۵ تا ۲۰ خانواده را پوشش میدهد. هماکنون بیش از ۴۲ هزار خانواده تحت پوشش برنامه حمایت از خانوادههای چندقلو قرار دارند و اجرای آزمایشی این طرح با هدف شناسایی نقاط قوت و ضعف آن انجام میشود تا در صورت موفقیت، در سطح ملی توسعه یابد.
«دست مهربانی» و «محب»؛ پل ارتباطی نسلها و پشتیبان بحرانها
معاون بهزیستی با بیان اینکه طرح «دست مهربانی» برنامهای برای ایجاد ارتباط میان سالمندان و کودکان تحت پوشش است، گفت: در این قالب، سالمندان نقش پدربزرگ و مادربزرگ معنوی کودکان را بر عهده میگیرند و این ارتباط آثار مثبت روانی و اجتماعی برای هر دو گروه دارد. این برنامه اکنون در تمامی استانهای کشور اجرا میشود و استقبال از آن فراتر از پیشبینیها بوده است.
وی درباره طرح «محب» نیز توضیح داد: این طرح با هدف ارائه خدمات روانی ـ اجتماعی در بحرانها ایجاد شده و نیروهای داوطلب آموزشدیدهای را شامل میشود که در حوادثی مانند سیل، زلزله و جنگ در کنار اورژانس اجتماعی حضور مییابند. اکنون بیش از هزار پایگاه و بیش از پنج هزار نیروی آموزشدیده در این طرح فعالیت دارند.
چشمانداز پیش رو
موسوی چلک در پایان ابراز امیدواری کرد با توسعه فرزندخواندگی، خانواده میزبان و طرحهای «مراقب همراه»، «دست مهربانی» و «محب»، زمینه رشد، توانمندسازی و ادغام اجتماعی کودکان و سایر گروههای تحت حمایت بیش از گذشته فراهم شود و سلامت روان کودکان، خانوادهها و گروههای آسیبپذیر در شرایط عادی و بحران تقویت گردد.
نظرات (0)