در سالهای اخیر، امنیت زیرساختهای انرژی به یکی از ارکان اصلی قدرت نظامی در منطقه غرب آسیا تبدیل شده است. هرچند پایگاههای آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس از مدرنترین سامانههای دفاعی و پشتیبانی برخوردارند، اما ادامه فعالیت این مراکز به شبکهای از زیرساختهای غیرنظامی، به ویژه نیروگاههای تولید برق، گره خورده است. کارشناسان نظامی، تأمین انرژی را یکی از مهمترین حلقههای پشتیبانی از توان عملیاتی این پایگاهها میدانند.
چهار نیروگاه استراتژیک در خدمت پایگاههای آمریکا
بر اساس آمارهای منتشر شده، چهار نیروگاه بزرگ در امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی نقش تعیینکنندهای در تأمین برق مناطقی دارند که پایگاههای اصلی ارتش آمریکا در آنها مستقر است. این نیروگاهها اگرچه تأسیسات غیرنظامی محسوب میشوند، اما تداوم فعالیت پایگاههای نظامی به طور مستقیم به آنها وابسته است.
نیروگاه الطویله در امارات متحده عربی با ظرفیت تولید حدود ۶ هزار مگاوات، یکی از مراکز اصلی تولید انرژی این کشور به شمار میرود. در نزدیکی این شبکه برق، پایگاه هوایی الظفره قرار دارد؛ پایگاهی که میزبان جنگندهها، هواپیماهای شناسایی، پهپادها و سایر تجهیزات راهبردی ارتش آمریکا است. تداوم فعالیت این مرکز نیازمند دسترسی پایدار به انرژی الکتریکی برای سامانههای فرماندهی، آشیانهها، تجهیزات نگهداری، سیستمهای ارتباطی، رادارها و زیرساختهای پشتیبانی است.
نیروگاه دیوا در دبی با ظرفیت تولید حدود ۹ هزار و ۶۵۰ مگاوات، بخش عمده برق مصرفی شهر دبی را تأمین میکند. این نیروگاه تأمینکننده برق پایگاه المنهاد است؛ پایگاهی که در سالهای گذشته به یکی از مراکز مهم حضور نیروهای آمریکایی و متحدان آنها در جنوب خلیج فارس تبدیل شده است. هرگونه اختلال گسترده در شبکه برق میتواند عملکرد بخشهایی از زیرساختهای پشتیبانی این پایگاه را با دشواری مواجه کند، هرچند پایگاههای نظامی برای شرایط اضطراری از سامانههای برق پشتیبان نیز بهره میبرند.
العدید؛ بزرگترین پایگاه آمریکا در خلیج فارس
در قطر، نیروگاه راس لفان با ظرفیت حدود ۴ هزار و ۵۱۱ مگاوات یکی از مهمترین مراکز تولید برق این کشور است. این نیروگاه در کنار مجموعه عظیم صنعتی و گازی راس لفان قرار گرفته و تأمینکننده برق پایگاه هوایی العدید محسوب میشود. العدید بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه و مقر فرماندهی هوایی سنتکام (ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده) به شمار میرود و از نظر لجستیکی، عملیاتی و فرماندهی اهمیت ویژهای دارد.
فعالیت مراکز فرماندهی، سامانههای ارتباطی، تجهیزات کنترل پرواز، مراکز اطلاعاتی و تأسیسات نگهداری هواپیماها در این پایگاه وابستگی زیادی به تأمین پایدار انرژی دارند. از همین رو، امنیت زیرساختهای برق اطراف العدید از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است.
ریاض و الخرج؛ وابستگی مشترک
نیروگاه ریاض در عربستان سعودی با ظرفیت تولید حدود ۹ هزار و ۶۳۶ مگاوات، بخش مهمی از برق پایتخت این کشور را تأمین میکند. در مقابل، پایگاه هوایی الخرج به عنوان یکی از مراکز مهم نظامی عربستان و محل استقرار تجهیزات و همکاریهای نظامی با آمریکا شناخته میشود. تداوم فعالیت این مرکز نیز مانند سایر پایگاهها به زیرساختهای انرژی و برق وابسته است.
زیرساخت انرژی؛ حلقه گمشده قدرت نظامی
کارشناسان نظامی تأکید دارند که در جنگهای مدرن، تنها تسلیحات و تجهیزات تعیینکننده نیستند، بلکه زیرساختهایی نظیر شبکه برق، مخابرات، سوخت، آب و حمل و نقل نیز بخش مهمی از توان رزمی را تشکیل میدهند. سامانههای راداری، تجهیزات کنترل هوایی، مراکز پردازش اطلاعات، شبکههای ارتباطی، سیستمهای امنیتی، تأسیسات تعمیر و نگهداری هواپیماها، تجهیزات سرمایشی و حتی امکانات رفاهی نیروهای مستقر، همگی به انرژی الکتریکی وابسته هستند.
به همین دلیل، بسیاری از ارتشهای جهان علاوه بر اتصال به شبکه برق شهری، از ژنراتورهای اضطراری، سامانههای ذخیره انرژی و تجهیزات پشتیبان استفاده میکنند تا در صورت بروز اختلال در شبکه اصلی، فعالیتهای حیاتی ادامه یابد. با این حال، ژنراتورهای پشتیبان معمولاً تنها برای مدت محدودی میتوانند نیاز یک پایگاه بزرگ را تأمین کنند و وابستگی بلندمدت به شبکه اصلی همچنان پابرجاست.
امنیت انرژی به مثابه اولویت راهبردی
در سالهای اخیر، حفاظت از نیروگاهها، خطوط انتقال برق و مراکز توزیع انرژی به یکی از اولویتهای امنیتی کشورهای منطقه تبدیل شده است. زیرساختهای انرژی نه تنها برای زندگی روزمره شهروندان، بلکه برای تداوم فعالیت صنایع، مراکز درمانی، فرودگاهها و تأسیسات نظامی اهمیت اساسی دارند. بسیاری از کشورها سرمایهگذاری گستردهای در حوزه پدافند غیرعامل، حفاظت فیزیکی، سامانههای دفاع هوایی و ایجاد شبکههای برق مقاوم انجام دادهاند تا آسیبپذیری خود را در برابر تهدیدهای احتمالی کاهش دهند.
تجربه جنگهای معاصر نشان داده که زیرساختهای انرژی به یکی از ارکان اصلی قدرت ملی و نظامی تبدیل شدهاند و حفاظت از آنها برای تمامی کشورها، صرفنظر از موقعیت جغرافیایی یا توان نظامی، یک ضرورت راهبردی است. امنیت انرژی و پایداری شبکههای برق، نقشی همتراز با بسیاری از تجهیزات نظامی در حفظ آمادگی و استمرار فعالیت مراکز حساس ایفا میکند.
به گفته تحلیلگران، وابستگی پایگاههای آمریکا به شبکه برق کشورهای میزبان، یک «پاشنه آشیل» استراتژیک محسوب میشود که در صورت هرگونه درگیری یا تنش جدی در منطقه، میتواند به نقطه ضعف بزرگی برای نیروهای مستقر تبدیل شود. هرچند پنتاگون همواره از وجود راهکارهای پشتیبان برای تأمین انرژی در شرایط بحرانی سخن گفته، اما حجم بالای مصرف برق در پایگاههای بزرگ، محدودیت این راهکارها را آشکار میسازد.
نظرات (0)