روزهای اخیر شاهد یکی از پرتنشترین مقاطع روابط آمریکا و ایران بود؛ جایی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید به حمله نظامی به تأسیسات انرژی ایران کرد و تهران نیز در واکنش اعلام کرد که در صورت هرگونه تجاوز، زیرساختهای انرژی منطقه را هدف مشروع خود میداند. با این حال، ساعاتی پس از این موضعگیریها، ترامپ در شبکه اجتماعی خود از لغو حمله خبر داد و آن را به «توافق بر سر طرح کلی یک معامله» با ایران و کشورهای منطقه مرتبط دانست.
پیام ترامپ؛ عقبنشینی با ادعای توافق
ترامپ در پیام خود ادعا کرد که آمریکا با قدرتی بیسابقه از جنگ جهانی دوم تاکنون، آماده سرکوب نظامی جمهوری اسلامی ایران است، اما به درخواست ایران و سایر کشورهای خاورمیانه و پس از توافق بر سر طرح کلی یک معامله، حمله را به تعویق انداخته است. به گفته او، این معامله شامل بازگشایی فوری و کامل تنگه هرمز و پایان دادن به «تهدید هستهای» ایران میشود و اسرائیل نیز در این تعهد با واشنگتن شریک است.
مقامهای ایرانی اما این روایت را فاقد اعتبار دانسته و آن را بخشی از «جنگ محاسباتی و عملیات روانی دشمن» توصیف کردهاند. سردار سیدمجید ابنالرضا، سرپرست وزارت دفاع ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که هر تهدیدی از نگاه ما واقعی و قابل اعتناست و ما نه غافلگیر میشویم و نه منفعل؛ بلکه تهدید را مبنای افزایش آمادگی، تقویت بازدارندگی و ارتقای قدرت خود قرار میدهیم.
نقش متحدان منطقه در مهار جنگ
رسانهها روایتهای متفاوتی از علت عقبنشینی ترامپ ارائه کردهاند. الجزیره گزارش داد که عصر شنبه، محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در تماس تلفنی با ترامپ هشدار داده که حمله به زیرساختهای حیاتی ایران میتواند حملات متقابل تهران علیه تأسیسات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس را در پی داشته باشد؛ هشداری که ظاهراً ساعاتی بعد به لغو حمله برنامهریزیشده انجامید. پایگاه خبری العهد نیز نوشت که هراس آمریکا از اقتدار ایران و پاسخ این کشور به هرگونه تجاوز، ترامپ را وادار به عقبنشینی کرده است.
بر اساس گزارشها، دیگر قدرتهای منطقه از جمله قطر، امارات متحده عربی، ترکیه و پاکستان نیز برای کاهش تنش بر هر دو طرف فشار آوردهاند. در همین حال، عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در تماس با فیصل بن فرحان، همتای سعودی خود، هشدار داد که هرگونه اقدام خصمانه از سوی آمریکا یا اسرائیل و نیز مشارکت کشورهای منطقه در چنین اقداماتی، با پاسخی قاطع و متناسب از سوی نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد.
تحلیل سیانان؛ هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا
شبکه سیانان نیز در تحلیلی به قلم برد لندون، خبرنگار ارشد امور نظامی خود، دلایل دیگری برای این عقبنشینی برشمرده است. بر اساس این تحلیل، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ بر متحدان واشنگتن در منطقه، یکی از مهمترین عوامل تمایل آنها به توقف جنگ آمریکا علیه ایران بوده است. این گزارش همچنین اذعان کرده که ایران بهرغم تحمل فشارهای اقتصادی و آسیبهای وارد شده به توان نظامی خود در ماههای اخیر، همچنان از قدرت ضربهزنی برخوردار است؛ امری که حملات مرگبار اخیر به نیروهای آمریکایی در منطقه آن را نشان داده است.
یکی از نکات برجسته این گزارش، پرسش جدی درباره توانایی ارتش آمریکا برای دفاع از نیروهای خود در یک جنگ طولانی است. بر اساس گزارشی که مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) منتشر کرده، موجودی موشکهای رهگیر پاتریوت که مهمترین سامانه دفاع موشکی ارتش آمریکاست، از دو هزار و ۳۳۰ فروند پیش از آغاز جنگ به حدود ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند کاهش یافته؛ یعنی به حدود یکسوم سطح پیش از جنگ. شمار موشکهای رهگیر سامانه تاد نیز از ۴۵۲ فروند به ۲۷۸ فروند یا کمتر رسیده است.
فرسایش توان نظامی واشنگتن
به گزارش سیانان، مصرف بیسابقه مهمات با خسارتهای دیگری برای ارتش آمریکا همراه بوده است؛ از جمله از دست دادن جنگندهها، هواپیماهای هشدار زودهنگام و شناسایی، بالگردها و پهپادها. در دریا نیز شناورهای نیروی دریایی آمریکا با مأموریتهای طولانیمدت مواجه شدهاند که میتواند برنامههای ضروری تعمیر و نگهداری آنها را به تعویق بیندازد. این فشار فزاینده طی هفتههای اخیر، این پرسش را برانگیخته که آیا واشنگتن اصلاً توانایی وارد کردن ضربهای قاطع در این جنگ را دارد یا خیر.
تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی، نیز در گفتوگو با سیانان با اشاره به اینکه ایران هر بار که آمریکا فشار نظامی را افزایش داده، توانسته به مقابله ادامه دهد، گفت: «واقعیت این است که ترامپ هیچ راهی برای خروج از این درگیری از طریق تشدید تنش ندارد.» این جمله شاید خلاصهای از وضعیت کنونی باشد؛ جایی که واشنگتن میان تهدید، مذاکره و فرسایش توان نظامی خود گرفتار شده است.
نظرات (0)