تحولات اخیر در منطقه دریای سرخ و اعلام محاصره دریایی محدود علیه کشتیهای وابسته به عربستان سعودی، بار دیگر توجه ناظران را به نقش رو به رشد یمن در معادلات امنیتی خاورمیانه جلب کرده است. این اقدام که از سوی نیروهای مسلح یمن اعلام شد، صرفاً یک عملیات نظامی مقطعی تلقی نمیشود، بلکه بیانگر تغییر رویکردی عمیقتر در راهبرد این کشور است.
از جنگ تحمیلی تا ابتکار عمل راهبردی
جنگی که ائتلاف تحت رهبری عربستان در سالهای گذشته علیه یمن آغاز کرد، بر اساس پیشبینیهای اولیه میبایست به سرعت به نتیجه میرسید. اما روند تحولات مسیر دیگری را طی کرد. نیروهای مسلح یمن نه تنها تضعیف نشدند، بلکه توان موشکی، پهپادی و دریایی خود را به شکلی چشمگیر توسعه دادند.
در سالهای اخیر، دامنه عملیاتهای یمن از محدوده مرزهای داخلی به دریای سرخ، خلیج عدن و حتی عمق خاک عربستان گسترش یافته است. آنچه این روند را متمایز میکند، صرفاً افزایش توان نظامی نیست، بلکه تغییر در منطق راهبردی یمن از یک کنشگر تدافعی به عاملی فعال و تأثیرگذار در معادلات منطقهای است.
الگوی تکراری با مخاطبی جدید
این نخستین بار نیست که صنعا از مزیت ژئوپلیتیکی خود در تنگه بابالمندب بهره میگیرد. در جریان جنگ غزه، نیروهای یمنی با هدف قرار دادن کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی و ایجاد محدودیت در مسیرهای دریای سرخ، توانستند فشار اقتصادی و لجستیکی قابل توجهی بر تلآویو و حامیانش وارد کنند.
اکنون همان الگو با تغییر مخاطب، علیه عربستان سعودی به کار گرفته شده است. با این تفاوت مهم که سخنگوی انصارالله تأکید کرده محدودیتها عمومی نیست و صرفاً متوجه کشتیهای مرتبط با عربستان خواهد بود. این رویکرد نشاندهنده طراحی دقیق عملیات با هدف افزایش فشار فرسایشی بر ریاض، بدون ایجاد تنش تمامعیار در آبراه بینالمللی بابالمندب است.
ژئوپلیتیک؛ برگ برنده یمن
موقعیت جغرافیایی یمن در مجاورت یکی از مهمترین آبراههای جهان، مهمترین برگ برنده این کشور در معادلات منطقهای است. صنعا به خوبی دریافته که بدون نیاز به ورود به جنگ کلاسیک، میتواند با بهرهگیری از این مزیت، هزینههای اقتصادی و تجاری قابل توجهی برای طرف مقابل ایجاد کند.
بر همین اساس، راهبرد «محاصره در برابر محاصره» شکل گرفته است. یمن که خود سالها تحت محاصره هوایی، زمینی و دریایی ائتلاف سعودی قرار داشته، اکنون از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی خود برای تغییر موازنه قدرت و ایجاد بازدارندگی استفاده میکند.
چشمانداز پیش رو
تحلیلگران معتقدند اگر این روند ادامه یابد، صنعا میتواند بیش از گذشته از موقعیت خود در معادلات دریای سرخ و بابالمندب برای تأثیرگذاری بر موازنههای منطقهای استفاده کند. این موضوع احتمالاً در محاسبات امنیتی عربستان، امارات و دیگر بازیگران منطقه جایگاه پررنگتری خواهد یافت.
تبدیل یمن از یک کشور جنگزده به بازیگری مؤثر در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه، یکی از مهمترین تحولات خاورمیانه در سالهای اخیر به شمار میرود. تحولاتی که نشان میدهد در جهان کنونی، قدرت نظامی به تنهایی تعیینکننده نیست و بهرهگیری هوشمندانه از موقعیت جغرافیایی و ابزارهای نامتقارن میتواند معادلات را به نفع بازیگرانی تغییر دهد که از منابع کمتری برخوردارند.
نظرات (0)