دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر از لبه پرتگاه یک کارزار بمباران ویرانگر در ایران عقب کشید. او روز شنبه در پلتفرم «تروث سوشال» اعلام کرد طرحهای حمله را لغو کرده است؛ این در حالی بود که تنها ساعتی پیش از آن، از تشدید چشمگیر درگیریهای پنجماهه هشدار داده بود.
تهدیدهای پیاپی در طول هفته
ترامپ در روزهای گذشته مکرراً تأکید کرده بود که یک دور بمباران گسترده را برای وادار کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز آغاز خواهد کرد. رسانههای متعدد آمریکایی در آخر هفته گزارش دادند که رئیسجمهور یک حمله تازه را مجوز داده است. شبکه سیبیاس نیوز نیز از برنامهریزی آمریکا و اسرائیل برای یک عملیات مشترک به منظور نابودی نیروگاهها و پالایشگاههای نفت ایران خبر داد.
ترامپ روز جمعه گفته بود: «ما به شدت به آنها ضربه خواهیم زد؛ در نقطهای، آنها خواهند گفت دیگر طاقت نداریم.» اما تنها ساعاتی بعد، او از لغو حمله خبر داد و مدعی شد توافق صلحی نزدیک به نهایی شدن است. وی در تروث سوشال نوشت: «همین الان از سوی ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه خواسته شده که از هرگونه حمله خودداری کنیم، زیرا چارچوب یک توافق مورد موافقت قرار گرفته است.» به گفته او، این توافق شامل «بازگشایی فوری، کامل و بیقیدوشرط تنگه هرمز و پایان دادن به تهدید هستهای ایران» خواهد بود.
الگوی تکرارشونده عقبنشینی
این تازهترین نمونه از الگویی است که در آن رئیسجمهور آمریکا بارها از تهدیدهای تهاجمی خود عقبنشینی کرده است. این الگو بهویژه در ماه آوریل به شکل چشمگیری دیده شد، زمانی که او از نابودی تمدن ایران سخن گفت اما روز بعد با آتشبس موافقت کرد.
گمان میرود متحدان ترامپ در خاورمیانه نقش کلیدی در متقاعد کردن او برای خودداری از حمله داشتهاند؛ چرا که نگران بودند ایران دست به تلافیجویی بزرگی در منطقه خلیج فارس بزند. یک مقام آمریکایی به وبسایت اکسیوس گفت محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در تماسی با ترامپ در روز شنبه «نگرانی خود» را نسبت به حملات احتمالی آمریکا ابراز کرده است. منبع دومی نیز گفت او از ترامپ خواسته اوضاع را تنشزدایی کند.
فشار متحدان منطقهای ایران بر ریاض
عربستان سعودی در هفته گذشته بهویژه زیر آتش سنگین متحدان منطقهای ایران قرار داشته است؛ حوثیهای یمن و شبهنظامیان شیعه در عراق چندین حمله به تأسیسات نفتی این کشور انجام دادهاند. روز جمعه نیز رسانههای ایرانی فهرستی از اهداف در خلیج فارس و اسرائیل منتشر کردند که به گفته آنها در صورت بمباران زیرساختهای غیرنظامی توسط آمریکا، قابل هدفگیری هستند. این فهرست شامل بزرگترین میدانهای نفتی عربستان، امارات و کویت، برخی از بزرگترین پالایشگاههای منطقه و زیرساختهای گازی قطر بود؛ میدانهای گازی «لویاتان» و «تامار» اسرائیل در دریای مدیترانه نیز در آن دیده میشد.
وزارت امور خارجه ایران نیز اعلام کرد در تماس عباس عراقچی، دیپلمات ارشد کشور، با همتای سعودیاش در روز شنبه، تهران «پاسخی قاطع و متناسب» به هرگونه حمله آمریکا یا اسرائیل خواهد داد.
آیا آمریکا توانایی دفاع در برابر حملات ایران را دارد؟
به نظر میرسد نگرانیهایی در دولت و ارتش آمریکا درباره واکنش ایران، در لغو این حمله نقش داشته است. چندین مقام آمریکایی به واشنگتن پست گفتند ژنرال الکسوس گرینکویچ، فرمانده فرماندهی اروپایی آمریکا، هفته جاری به دولت هشدار داده که نیروهایش دیگر توانایی ادامه دفاع از اسرائیل را ندارند. او در نامهای به پنتاگون نوشته است که بدون یک ناوشکن دیگر، مجبور خواهد شد بین دفاع از آمریکا یا دفاع از اسرائیل یکی را انتخاب کند.
مقامات و تحلیلگران اخیراً درباره کاهش مهمات دفاعی ارتش هشدار دادهاند و این پرسش را مطرح کردهاند که ارتش تا چه مدت دیگر قادر به دفاع در برابر حملات ایران خواهد بود. ایالات متحده و متحدانش در خلیج فارس از آغاز جنگ، هزاران موشک رهگیر را برای مقابله با موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران به کار گرفتهاند. پس از آتشبس آوریل نیز تحلیلگران درباره کاهش موشکهای رهگیر سامانههای پاتریوت و تاد هشدار دادند و تخمین زدند حداقل سه سال طول میکشد تا ارتش ذخایر خود را به طور کامل بازسازی کند.
موضع تهران و وضعیت دیپلماسی
مقامات ایرانی بر این باورند که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا با پایان جنگ موافقت نکند بسته خواهد ماند و نیروهای مسلح ایران آماده پاسخگویی به هر حملهای هستند. خبرگزاری فارس به نقل از منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران گزارش داد: «تا زمانی که ایالات متحده به اقدامات خصمانه خود ادامه دهد، تنگه هرمز بسته خواهد ماند.»
مقامات ایرانی همچنین ادعای ترامپ مبنی بر اینکه ایران درخواست لغو حمله را داشته، تکذیب کردهاند؛ خبرگزاری مهر این ادعا را «بیش از یک دروغ تازه» خواند. هنوز مشخص نیست ترامپ در پست خود در تروث سوشال به چه چارچوبی اشاره داشته است. میانجیگران اصلی، پاکستان و قطر، به همراه دیگر کشورهای منطقه، هر دو طرف را به کاهش تنش ترغیب کردهاند، اما تاکنون نشانهای از ازسرگیری مذاکرات دیده نشده است.
تفاهم ماه ژوئن ماه گذشته از هم پاشید و ایران و آمریکا یکدیگر را به نقض شرایط آن متهم کردند. از اواسط ژوئیه نیز دو طرف درگیر تبادل حملات تازهای شدند؛ آمریکا اهداف نظامی ایران را در نزدیکی تنگه هدف قرار داد و ایران نیز پایگاههای آمریکا و زیرساختهای غیرنظامی در خلیج فارس را مورد حمله قرار داد.
نظرات (0)