نشست تخصصی «رفرم در غزل فارسی» به همت انجمن ادبی «درنگ» و با همکاری مرکز پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز برگزار شد. در این نشست که با محوریت «خوانش فرمشناسانه تکغزل فروغ فرخزاد» ترتیب یافته بود، پیمان سلیمانی، شاعر، پژوهشگر ادبی و مدرس دانشگاه، به سخنرانی پرداخت و مفهوم رفرم در غزل معاصر را با نگاهی پژوهشی واکاوی کرد.
رفرم به معنای دگرگونی در ساختار درونی شعر
سلیمانی سخنان خود را با تشریح مفاهیمی مانند «فرم»، «شکل ذهنی شعر» و «رفرم» آغاز کرد و تفاوت میان دگرگونی در ساختار درونی شعر و نوآوری در قالب را تبیین نمود. او بر این نکته تأکید کرد که رفرم در غزل بیش از آنکه به تغییر وزن و قافیه مربوط باشد، به تحول در مناسبات زبان، تصویر و شیوه تولید معنا بازمیگردد و افزود: «تغییرات فرمی در شعر از دل روابط زبانی و ساختار متن شکل میگیرد.»
بازخوانی تطبیقی با شاعران کلاسیک و معاصر
بخش دیگری از این نشست به بررسی تطبیقی اختصاص داشت؛ پژوهشگر این نشست، تکغزل فروغ فرخزاد را در کنار آثاری از اوحدی مراغی، هلالی جغتایی، هوشنگ ابتهاج و سیمین بهبهانی قرار داد. در این مقایسه، ساختار تصاویر، شبکه تقابلهای معنایی، نقش ردیف و کارکرد زبان در شعر فروغ با سنت غزل فارسی مورد تحلیل قرار گرفت و تفاوت رویکرد او با پیشینیان و معاصرانش برجسته شد.
خوانش فرمشناسانه ابیات؛ از آشناییزدایی تا نسبت فابولا و سوژه
بخش اصلی نشست به خوانش فرمشناسانه ابیات این غزل اختصاص یافت. سلیمانی با بهرهگیری از مفاهیمی چون آشناییزدایی، برجستهسازی، همنشینی واژگان، تقابلهای ساختاری و نسبت فابولا و سوژه، چگونگی شکلگیری سازمان درونی غزل و تولید معنا از خلال روابط زبانی و تصویری را تشریح کرد.
او در پایان با اشاره به دیدگاههای گوناگون درباره جایگاه این اثر گفت: «برخلاف نظر برخی پژوهشگران، این غزل را نمیتوان آغازگر غزل نو دانست، اما بیتردید یکی از شاخصترین تجربههای رفرم در غزل معاصر فارسی است که امکانهای تازهای برای خوانش و بازاندیشی در سنت غزل فراهم کرده است.»
شعرخوانی در بخش پایانی
در بخش پایانی این نشست نیز جمعی از اهالی ادب و فرهنگ به شعرخوانی پرداختند؛ محسن رضوی، مجتبی صادقی، بهنام خسروانی، احمد ایزدی، محمود برزین، جواد فرجپور، زری قهارترس، مرتضی رستمی و احتشام سلیمانی از جمله شعرخوانان این مراسم بودند.
نظرات (0)