مهدی کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، در تحلیل تازهای از وضعیت سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ نسبت به برداشتهای خوشبینانه از تصاویر سدهای نسبتاً پر آب کشور هشدار داد. وی تأکید کرد که افزایش تراز آب در برخی مخازن لزوماً به معنای بهبود وضعیت منابع آبی نیست و بخشی از آن ناشی از مدیریت فنی مخازن برای تأمین برق پایدار است.
تغییر ماهیت بارشها؛ از بارش پیوسته تا سیلهای کوتاهمدت
کاویانپور در ابتدای تحلیل خود به روند گرمشدن کره زمین اشاره کرد و گفت این پدیده نیمکره شمالی، منطقه غرب آسیا و ایران را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار داده است. به گفته او، اگرچه ممکن است میزان بارش سالانه تغییر محسوسی نداشته باشد، اما شدت، زمان، مکان و مدت بارشها بهطور جدی دستخوش تغییر شده است.
او با ذکر مثالی توضیح داد که در گذشته بارشهای پاییزی بهصورت پیوسته از ابتدا تا انتهای فصل ادامه داشت و همین موضوع فرصت نفوذ آب به سفرههای زیرزمینی را فراهم میکرد؛ اما امروز همان میزان بارش ممکن است تنها در طول دو روز رخ دهد. این تغییر به بارشهای کوتاهمدت، شدید و متمرکز انجامیده که بخش عمده بارندگی سال در یکی دو ماه متمرکز شده است.
چرا آبخوانها حتی با بارش نرمال تغذیه نمیشوند؟
رئیس مؤسسه تحقیقات آب یکی از نکات کمتر توجهشده را کاهش تغذیه آبخوانها دانست. به گفته وی، افت منابع آب زیرزمینی تنها ناشی از برداشت از چاهها نیست؛ بلکه تغییر رژیم بارش نیز فرصت نفوذ آب به سفرههای زیرزمینی را کاهش داده است، زیرا روانابهای سریع و شدید امکان تغذیه آبخوانها را از بین میبرند.
وی اذعان کرد که حتی اگر آمار نشان دهد بارشهای سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نرمال بوده، پراکندگی زمانی و مکانی بارشها تغییر کرده است؛ بارشها ممکن است در زمانهایی رخ دهند که نیازی به آنها نیست یا در مناطقی بیفتند که امکان ذخیرهسازی وجود ندارد. بارشهای پاییزی نیز ممکن است به زمستان منتقل شوند و در نتیجه دوره بارندگی کشور کوتاهتر شود.
میانگین ۵۸ درصدی مخازن و کسری جدی در سهدهم سدها
کاویانپور در ادامه به وضعیت مخازن اشاره کرد و گفت اکنون بهطور متوسط حدود ۵۸ درصد ظرفیت سدها پر است، اما حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد سدهای کشور بیش از ۲۵ درصد کسری نسبت به شرایط معمول دارند.
او همچنین به نقشه بارش کشور اشاره کرد و یادآور شد مناطقی که بخش عمده جمعیت، صنعت و امنیت غذایی کشور را در خود جای دادهاند — از گیلان و مازندران تا البرز، تهران، سمنان، اصفهان و بخشهایی از مرکز کشور — همگی با خشکسالی مواجه هستند. سال گذشته نیز میزان بارش کشور بیش از ۴۰ درصد کمتر از شرایط نرمال بود و بسیاری از مناطق چندین سال متوالی تنش آبی را تجربه کردهاند.
پشتپرده افزایش تراز آب در برخی مخازن
رئیس مؤسسه تحقیقات آب درباره تصاویر منتشرشده از سدهای پر آب و خوشبینیهای ناشی از آن توضیح داد که یکی از سیاستهای وزارت نیرو، بهویژه پس از حملات دشمن به تأسیسات انرژی کشور، استفاده حداکثری از ظرفیت نیروگاههای برقآبی برای حفظ پایداری شبکه برق بوده است. بنابراین، افزایش تراز آب در برخی مخازن میتواند بخشی از مدیریت فنی مخازن برای تولید برق و تأمین نیازهای ماههای آینده باشد؛ ماههایی که احتمال تداوم محدودیتهای بارشی در آنها همچنان وجود دارد.
نظرات (0)