مجید رستگاری، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، در گفت‌وگویی با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی استان، نسبت به تبعات برداشت‌های بی‌رویه از آبخوان‌ها هشدار جدی داد و اعلام کرد که در صورت تداوم روند کنونی، فرونشست در برخی دشت‌های استان اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

سهم ناچیز صنعت از منابع آبی

به گفته رستگاری، مجموع آب تولیدی در سه حوضه آبریز ارس (۲۸ درصد)، دریاچه ارومیه (۶۸ درصد) و زاب (۸ درصد) بیش از ۸ میلیارد مترمکعب در سال است. از این حجم عظیم، سهم بخش کشاورزی ۹۰ درصد، آب شرب ۸.۵ درصد و صنعت تنها یک و نیم درصد است. این آمار نشان می‌دهد که اقتصاد منطقه به شدت به کشاورزی وابسته بوده و صنعت سهم ناچیزی از منابع آبی دارد.

ضرورت تغییر الگوی کشت

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی با اشاره به اینکه از ۶۰۰ هزار هکتار زمین‌های کشاورزی استان، تنها ۲۲۰ هزار هکتار به سیستم آبیاری نوین مجهز هستند، بر لزوم تغییر الگوی کشت و توسعه روش‌های مدرن آبیاری تأکید کرد. وی افزود: برای صرفه‌جویی در مصرف آب، تغییر معیشت مردم از کشاورزی به فعالیت‌های دیگر ضروری است و دولت باید برای جبران معیشت کشاورزان اقدامات لازم را انجام دهد.

هدف‌گذاری ۶۰۰ میلیون مترمکعبی صرفه‌جویی

بر اساس برنامه هفتم توسعه، قرار است مصرف آب در کشور یک و نیم میلیارد مترمکعب کاهش یابد که سهم آذربایجان غربی ۶۰۰ میلیون مترمکعب تعیین شده است. رستگاری تحقق این هدف را مستلزم همکاری همه جانبه مردم، کشاورزان و دستگاه‌های اجرایی دانست.

سرانه مصرف آب؛ ۶۳ درصد بالاتر از استاندارد

یکی از نکات قابل تأمل در این گزارش، تفاوت چشمگیر سرانه مصرف آب در استان با استاندارد ملی است. سرانه استاندارد ۱۳۵ لیتر به ازای هر نفر در روز تعیین شده، اما این رقم در آذربایجان غربی به ۲۲۰ لیتر رسیده که ۶۳ درصد بیش از حد مجاز است. رستگاری از مردم خواست تا با صرفه‌جویی، شرکت آب منطقه‌ای را در مدیریت منابع آبی یاری کنند.

آبخوان‌ها در وضعیت بحرانی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی با اشاره به ۳۲ آبخوان موجود در استان گفت: این آبخوان‌ها از سال ۱۳۷۹ به صورت مستمر پایش می‌شوند و متأسفانه به دلیل خشکسالی‌های پی‌درپی، سطح آن‌ها به صورت ارتفاعی در حال تحلیل است. عمق چاه‌ها در شهر ارومیه به ۴۲ متر رسیده و این رقم در خوی و سلماس به ۳۸۰ متر می‌رسد.

وی با ابراز نگرانی از وضعیت دشت‌های سلماس و کهریز ارومیه، وضعیت این مناطق را بحرانی و فوق‌بحرانی توصیف کرد و هشدار داد: با وجود افزایش سه برابری بارش‌ها در سال جاری، اگر کنترل و مدیریت منابع آبی ادامه نیابد، شاهد فرونشست زمین در این دشت‌ها خواهیم بود.

طرح‌های مقابله با بحران

رستگاری اجرای طرح تعادل‌بخشی را از مهمترین برنامه‌های این شرکت برای حفظ آبخوان‌ها عنوان کرد و گفت: انسداد چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتور هوشمند بر روی چاه‌های مجاز، ترویج کشت محصولات کم‌آب‌بر و تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها از جمله اقداماتی است که در دستور کار قرار دارد.

وی در پایان تعداد کل چاه‌های مجاز استان را ۳۳ هزار حلقه اعلام کرد که از این میان ۳۰ هزار حلقه مربوط به کشاورزی، ۹ هزار و ۴۰ حلقه مربوط به آب شرب و ۲ هزار و ۹۰۰ حلقه در بخش صنعت است. تمامی این چاه‌ها با نصب کنتور هوشمند به صورت شبانه‌روزی پایش می‌شوند.