چهارمین هم‌اندیشی اتحادیه بین‌المللی عکاسان اربعین روز اربعین حسینی در شهر کربلا برگزار شد. در این گردهمایی که با حضور جمعی از عکاسان ایرانی و عراقی همراه بود، ضمن مرور نقش هنر عکاسی در ثبت و انتقال پیام این رویداد عظیم، از چهره‌های برجسته این عرصه تقدیر شد.

عکاسی؛ زبانی فراتر از کلمات

حجت‌الاسلام دکتر حمید احمدی، رئیس کمیته فرهنگی و آموزشی ستاد مرکزی اربعین، در این مراسم با قدردانی از رئیس انجمن عکاسان و هنرمندان، عکاسی را یکی از مهم‌ترین کارکردهای هنر دانست و گفت: یک عکس می‌تواند مفاهیمی را روایت کند که گاه با زبان و کلمات به‌خوبی قابل درک نیستند و آن‌ها را برای مخاطب ملموس می‌سازد.

وی با اشاره به عظمت حرکت اربعین حسینی افزود که این رویداد برای بشریت تأثیری بزرگ و ماندگار دارد و عکاسان مسئولیت دارند این حرکت عظیم را با ثبت تصاویر ماندگار در تاریخ حفظ کرده و برای نسل‌های آینده روایت کنند.

ریشه‌های تاریخی راهپیمایی اربعین

رئیس کمیته فرهنگی و آموزشی ستاد مرکزی اربعین با اشاره به تلاش‌هایی که در گذشته برای نادیده گرفتن پیشینه و سابقه راهپیمایی اربعین صورت می‌گرفت، تصریح کرد: امروز تصاویر ارزشمندی از حضور علما و شخصیت‌های دینی در مراسم اربعین، مربوط به بیش از یک قرن پیش، در اختیار داریم که گواهی روشن بر ریشه‌دار بودن این حرکت عظیم است.

احمدی با تأکید بر تلاش دشمنان اسلام برای تحریف حقیقت اربعین، به‌ویژه در فضای رسانه‌ای، خاطرنشان کرد که مسئولیت عکاسان اربعین امروز سنگین‌تر از گذشته است و آنان باید با نگاهی دقیق، هنرمندانه و روایت‌گر، ابعاد مختلف این حرکت جهانی را به تصویر بکشند. به گفته وی، باید افق‌های تازه‌ای در روایت تصویری اربعین گشوده شود و عکاسان در این مسیر پیشگام باشند.

قدردانی از عکاسان عراقی و پروژه‌های تازه

در ادامه این مراسم، کمال‌الدین شاهرخ با قدردانی از تلاش عکاسان عراقی، از پوشش گسترده و حرفه‌ای مراسم وداع و تشییع «رهبر شهید» تجلیل کرد و گفت: عکاسان عراقی با ثبت تصاویر ماندگار، نقش مهمی در روایت این مراسم باشکوه ایفا کردند.

وی با اشاره به استقبال بسیار خوب عکاسان از اربعین امسال افزود که با وجود خستگی مسیر، تمامی عکاسان در تلاش بودند صحنه‌های ارزشمندی را ثبت کنند؛ چراکه در مسیر اربعین اساساً خستگی معنا ندارد.

شاهرخ همچنین از برنامه‌ریزی برای دو پروژه عکاسی جدید خبر داد:

  • پروژه نخست: ادامه کتاب «کربلا طریق‌الاقصی» که جلد سوم آن با رویکردی جدید و بر پایه مجموعه‌عکس، روایت‌ها و قصه‌های اربعین منتشر خواهد شد؛ هدف این پروژه عبور از تک‌عکس و حرکت به سمت مقالات تصویری و ثبت داستان پشت هر تصویر است.
  • پروژه دوم: ثبت و جمع‌آوری تصاویر مراسم تشییع پیکر شهیدان که با همکاری عکاسان ایرانی و عراقی و به همت اتحادیه، به صورت یک مجموعه کامل به چاپ خواهد رسید.

به گفته وی، این آثار با همراهی اساتید برجسته تدوین می‌شوند و گامی مؤثر در ترویج عکاسی آئینی و انتقال این پیام‌ها به مخاطبان خواهند بود.

اربعین پیش از قاب دوربین، درون عکاس را می‌سازد

روح‌الله امینی، عکاس، نیز در این هم‌اندیشی با تأکید بر تأثیر عمیق اربعین بر نگاه و جهان‌بینی عکاسان گفت: سال‌ها تصور می‌کردیم ما اربعین را عکاسی و روایت می‌کنیم، اما امروز به این نتیجه رسیده‌ام که این اربعین است که برای ما مسیر می‌سازد و ما را رشد می‌دهد.

وی با اشاره به نقش اثرگذاری عکس بر خود عکاس اظهار کرد که عکاس هنگام ثبت یک تصویر، نخستین مخاطب اثر هنری خود است؛ پیش از آنکه عکس بر مخاطبان اثر بگذارد، باید در نگاه و درون خود عکاس تغییری ایجاد کند. امینی تأکید کرد: «اربعین باید پیش از آنکه در قاب دوربین ثبت شود، ما را رشد دهد و نگاه ما را دگرگون کند.»

این عکاس با بیان اینکه ثبت تصاویر زائران تنها یک فعالیت حرفه‌ای نیست، ادامه داد: وقتی از نوجوانی عکاسی می‌کنم که مسیر بصره تا کربلا را طی کرده است، این تصویر باید ابتدا بر من اثر بگذارد؛ اگر عکاس از آنچه می‌بیند تأثیر بپذیرد، اثرش می‌تواند مخاطب را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

وی با تأکید بر ضرورت عبور از ثبت صرف تصاویر، اربعین را امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند قصه و روایت دانست؛ روایت‌هایی که فراتر از ثبت صحنه‌ها، حقیقت مسیر، تجربه زائران و تحول انسان‌ها را به تصویر بکشد. به گفته او، عکاسی اربعین تنها ثبت جمعیت، مسیر و آیین‌ها نیست؛ هر تصویر باید بخشی از یک داستان باشد؛ داستانی که نخست عکاس را دگرگون کند و سپس پیام و حقیقت اربعین را به مخاطبان منتقل نماید.

در پایان این مراسم، از برگزیدگان رویداد عکاسی اربعین با اهدای لوح و قدردانی ویژه تجلیل شد.