تنش دیپلماتیک میان ایالات متحده و برزیل بار دیگر وارد مرحله تازه‌ای شد. یک مقام ارشد دولت آمریکا که به شرط ناشناس ماندن با خبرنگاران گفت‌وگو کرده، از لغو ویزای سفیر برزیل در واشنگتن خبر داده است. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که روابط دو کشور در ماه‌های اخیر بر سر مسائل سیاسی و قضایی به شدت حساس شده است.

لغو ویزا؛ نه اخراج رسمی

این مقام آمریکایی در توضیح ابعاد این تصمیم گفت: «اقدام انجام‌شده این بود که ویزای یک دیپلمات ارشد در اینجا باطل شد. این به معنای اخراج او از کشور نیست. یعنی او در آمریکا حضور دارد اما بدون ویزاست و در صورتی که با صدور موافقت رسمی برای سفیر پیشنهادی ما توازن برقرار شود، ویزای او دوباره صادر خواهد شد.»

به این ترتیب، «ماریا لوئیزا ریبیرو ویوتی»، سفیر برزیل، همچنان در خاک آمریکا حضور دارد، اما وضعیت اقامتی او از نظر قانونی نامشخص شده است. به گفته منابع آمریکایی، در صورت حل‌وفصل اختلاف موجود، ویزای این دیپلمات برزیلی مجدداً صادر خواهد شد.

ریشه‌های اختلاف؛ از اتهام سانسور تا بن‌بست در انتصاب سفیر

لغو این ویزا تازه‌ترین تحول در اختلاف رو به گسترش میان دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا و دولت «لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا» رئیس‌جمهور برزیل است. مقام‌های دولت ترامپ، دولت لولا را به سانسور محافظه‌کاران یا جانبداری علیه آن‌ها در روندهای قضایی متهم کرده‌اند. در مقابل، برزیل نسبت به آنچه تلاش آمریکا برای تأثیرگذاری بر سیاست‌های آمریکای لاتین به نفع محافظه‌کاران می‌داند، واکنش نشان داده است.

تشدید این بحران ریشه در چند اقدام متقابل دارد:

  • برزیل ماه گذشته اعلام کرد برای مقام‌های دفتر دموکراسی، حقوق بشر و کار وزارت خارجه آمریکا ویزا صادر نکرده و هدف از سفر آن‌ها را تضعیف نظام انتخاباتی برزیل پیش از انتخابات ماه اکتبر دانست.
  • برازیلیا برای چندین هفته از صدور موافقت رسمی برای انتصاب «دنیل پرز»، سفیر پیشنهادی ترامپ که در اول ژوئن معرفی شده بود، خودداری کرد.
  • در واکنش به این تأخیرها، واشنگتن تصمیم گرفت ویزای سفیر برزیل را باطل کند.

پیام واشنگتن به برازیلیا

این مقام آمریکایی درباره انگیزه این تصمیم توضیح داد: «در واقع با وضعیتی روبه‌رو بودیم که دیپلمات‌های ما از انجام فعالیت‌های عادی و معمول میان دو کشور محروم شده بودند. بنابراین، با توجه به این تاخیر طولانی و نبود هیچ چشم‌اندازی برای پایان دادن به این بن‌بست، ما نیز در قبال یک دیپلمات برزیلی در اینجا اقدام متقابل انجام دادیم تا این پیام را منتقل کنیم که این وضعیت نمی‌تواند همیشه یک‌طرفه باشد.»

دولت برزیل تاکنون واکنش رسمی به این اقدام نشان نداده است. ناظران روابط بین‌الملل این رویداد را نشانه‌ای از تعمیق شکاف میان دو دولت می‌دانند؛ شکافی که می‌تواند بر همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های تجاری، امنیتی و زیست‌محیطی نیز سایه بیندازد. به نظر می‌رسد آینده این پرونده به میزان انعطاف هر دو طرف برای خروج از بن‌بست دیپلماتیک کنونی بستگی دارد.