بازار جهانی نفت در روزهای اخیر صحنه نوسانهای شدید قیمتی بوده است؛ موجی که ابتدا از تشدید تنشها و نگرانی درباره امنیت انتقال نفت از تنگه هرمز برخاست و سپس با انتشار نشانههایی از کاهش احتمال درگیریها، مسیر نزولی در پیش گرفت. این تحولات همزمان با درخواست کمسابقه رئیسجمهور آمریکا از شرکتهای نفتی برای کاهش قیمت بنزین، به یکی از مهمترین سوژههای رسانههای اقتصادی جهان تبدیل شده است.
تعویق حمله و ریزش قیمتها
هفته گذشته اعلام شد دولت آمریکا در نظر دارد بزرگترین عملیات نظامی علیه ایران از زمان جنگ جهانی دوم را اجرا کند؛ اما دونالد ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد حملات جدید را تا ادامه مذاکرات درباره پایان جنگ و موضوع کنترل تنگه هرمز به تعویق میاندازد. همین اعلامیه کافی بود تا نفت برنت در معاملات دوشنبه حدود هفت درصد سقوط کند و هرچند روز سهشنبه دوباره به بالای ۸۲ دلار رسید، در مقاطعی در مرز ۸۰ دلار نیز معامله شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز سهشنبه در گفتوگو با شبکه سیانبیسی از احتمال دستیابی به توافق با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز سخن گفت و مدعی شد شاید «امروز یا فردا» این توافق حاصل شود. انتشار همین اظهارات، قیمت نفت را از محدوده ۸۵ دلار به ۸۲ دلار کاهش داد.
تردد دریایی در تنگه هرمز؛ کاهش ۸۰ درصدی
با وجود خوشبینیهای دیپلماتیک، دادههای ترافیک دریایی تصویر متفاوتی را نشان میدهد؛ تردد از تنگه هرمز روز دوشنبه نسبت به هفته قبل ۸۰ درصد و تردد از تنگه بابالمندب ۲۰ درصد کاهش یافته است. از سوی دیگر، آمارهای تازه حاکی از آن است که صادرات نفت خام آمریکا در ماه ژوئیه به ۳.۶۶ میلیون بشکه در روز رسیده که پایینترین سطح در هشت ماه گذشته به شمار میرود.
نشریه نیوزویک در تحلیلی نوشته است قدرت ایران در تحمیل هزینههای اقتصادی به جهان، از برخی جهات سلاحی قویتر از بمب اتم است و کارزار فشار بر تردد در تنگه هرمز تاثیرات ویرانگری بر تجارت جهانی انرژی گذاشته که در سراسر جهان از جمله آمریکا احساس میشود.
التساب ترامپ به شرکتهای نفتی
ترامپ در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال» خطاب به شرکتهای نفتی نوشت: «همین حالا قیمت نفت را پایین بیاورید» و از آنها خواست قیمت سوخت را برای مصرفکنندگان آمریکایی فوراً کاهش دهند. او همچنین مایک ویرث، مدیرعامل شرکت شورون، را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و او را متهم کرد که در نشست خبری خود به نقش دولت آمریکا در حمایت از صنعت نفت اشاره نکرده است؛ ترامپ با اشاره به بازگشت شورون به ونزوئلا، این شرکت را «قویتر از هر زمان دیگری» توصیف کرد.
این درخواست در شرایطی مطرح میشود که نرخ تورم سالانه آمریکا در ماه مه به ۲.۴ درصد رسیده که عمدتاً ناشی از افزایش قیمت انرژی در پی جنگ علیه ایران است. افزایش قیمت بنزین به چالشی سیاسی برای دولت آمریکا تبدیل شده و با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای کنگره در نوامبر ۲۰۲۶، فشار اقتصادی بر خانوارها در کانون توجه قرار گرفته است.
ذخایر راهبردی در آستانه بحران
چند ساعت پس از دستور ترامپ برای کاهش قیمت نفت، آمارهای تازه نشان داد ذخایر راهبردی نفت آمریکا به ۳۰۴.۸ میلیون بشکه رسیده و تنها پنج میلیون بشکه با وضعیت بحرانی فاصله دارد. به گزارش وزارت خزانهداری آمریکا، این ذخایر سپر دفاعی این کشور در برابر شوکهای قیمتی محسوب میشوند؛ همان ذخایری که ترامپ برای پر کردن دوباره آن تلاش میکند تا تنگه هرمز باز شود.
امین بنحسن الناصر، مدیرعامل شرکت آرامکو، نیز هشدار داده است جهان با بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ روبهرو شده و بستهشدن تنگه هرمز از زمان آغاز بحران، بیش از ۲.۶۶ میلیارد بشکه نفت را از بازارهای جهانی خارج کرده است. به گفته او، این بحران فراتر از عرضه نفت، امنیت غذایی جهانی را نیز تهدید میکند.
چرا بنزین گران مانده است؟
نتایج مالی شرکتهای اکسونموبیل، شورون، والرو انرژی و ماراتون پترولیوم نشان میدهد این شرکتها از افزایش قیمت نفت و حاشیه سود پالایشگاهی از زمان آغاز جنگ سود بردهاند. به نوشته بلومبرگ، کاهش ذخایر سوخت آمریکا و تمایل پالایشگاهها به تولید سوخت دیزل و هواپیما بهجای بنزین - به دلیل سودآوری بالاتر در بازار جهانی - سبب شده قیمت بنزین در جایگاههای سوخت حتی با وجود افت قیمت نفت، در سطح بالایی باقی بماند.
تحلیلگران معتقدند دلیل اصلی فشار ترامپ بر شرکتهای نفتی، نگرانی از پیامدهای سیاسی گرانی سوخت برای خانوارهای آمریکایی است؛ مسئلهای که با ادامه نوسانهای ژئوپلیتیکی در خلیج فارس، همچنان یکی از نقاط حساس اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.
نظرات (0)